ЕҚ қорғаныс министрлері EUMAM мандатын екі жылға ұзартып, гибридті шабуылдарға қарсы «төтенше хаттама» талқылады
2026 жылдың 28 қыркүйегінде Брюссельде ЕҚ Сыртқы істер кеңесінің қорғаныс министрлері деңгейіндегі отырысы өтті. Министрлер EUMAM Украина оқыту миссиясының мандатын екі жылға ұзартуға келісті, бес елдің Украинадағы екі оқу орталығын жаңғыртуды қаржыландыратыны жарияланды, бірақ қосымша әуе қорғанысы зымырандарын жеткізу бойынша уағдаластыққа қол жеткізілген жоқ. Сондай-ақ Ресейдішні гибридті шабуылдарына қарсы «төтенше хаттама» ұсынысы алғаш рет талқыланды.
Ең бастысы
- EҚ мүше мемлекеттері 2026 жылғы 28 қыркүйекте EUMAM Украина оқыту миссиясының мандатын екі жылға ұзартты — бұл стратегиялық шолудың бірінші қадамы.
- Нидерланды, Германия, Ирландия, Дания және Люксембург Украина аумағындағы екі оқу орталығын жаңғыртуды қаржыландырады; Нидерланды 10 млн еуро бөледі, бұл қаржыландыру тапшылығын жабады.
- Қорғаныс министрлері Украинаға қосымша әуе қорғанысы зымырандарын беру бойынша жаңа міндеттемелерге келіспеді.
- ЕҚ «Еуропалық бейбітшілік қорынан» босатылған 6,6 млрд еуроның 900 млн-ын EUMAM-ға, 1 млрд-ын Украинаны тікелей қолдауға бағыттау туралы келісімге қол жойды.
- ЕҚ қарулы агрессия шегінен төмен гибридті шабуылдарға бірлескен жауап беру үшін «төтенше хаттама» ұсынатыны жарияланды; мүмкін қатерлерге кибершабуылдар, диверсиялар, өртеулер және басқа да гибридті ықпал түрлері жатады.
- Украина қорғаныс министрі Евгений Хмара бейнеконференция арқылы қосылып, Patriot зымырандарының қорларын бөлуді сұрады.
- Кеңесті ЕҚ сыртқы саясат жөніндегі жоғарғы өкілі Кая Каллас басқарды.
Бұл неге маңызды
EUMAM мандатының екі жылға ұзартылуы Украина Қарулы Күштерінің негізгі ЕҚ оқу желісін жұмыс істейтін етеді. Бес елдің Украина ішіндегі оқу орталықтарын қаржыландыруы ел аумағында оқу қуатын кеңейтуге мүмкіндік береді. Бірақ әуе қорғанысы зымырандары бойынша жаңа міндеттемелердің болмауы риторика мен нақты жеткізілім арасындағы алшақтықты көрсетеді. Гибридті шабуылдарға қарсы «төтенше хаттама» Ресейдің диверсиялары мен дезинформациясына қарсы тұру тетіктеріндегі институционалдық өзгерісті білдіреді.
Не болды
2026 жылдың 28 қыркүйегінде Брюссельде ЕҚ Сыртқы істер кеңесінің қорғаныс министрлері деңгейіндегі отырысы өтті, оны ЕҚ сыртқы саясат жөніндегі жоғарғы өкілі Кая Каллас басқарды. Украина қорғаныс министрі Евгений Хмара бейнеконференция арқылы қосылып, Украинаның басым қажеттіліктерін, соның ішінде Patriot зымырандарының қорларын бөлу туралы өтінішін жеткізді. Кеңес EUMAM Украина оқыту миссиясының мандатын екі жылға ұзарту туралы шешім қабылдады — бұл миссияның стратегиялық шолуындағы бірінші қадам. Нидерланды Германия, Ирландия, Дания және Люксембургпен бірге Украинадағы екі оқу орталығын жаңғыртуды қаржыландыратыны жарияланды; Нидерланды 10 млн еуро бөлетінін мәлімдеді. Министрлер Украинаға қосымша әуе қорғанысы зымырандарын беруге келіспеді, дегенмен ЕҚ 90 млрд еуро көлеміндегі несие аясында 28,3 млрд еуроға қорғаныс сатып алу жоспарларын, оның ішінде АҚШ-тың болашақ өндіріс көлемдерінен Patriot зымырандарын сатып алуды бекіткен болатын. Сондай-ақ ЕҚ қарулы агрессия шегінен төмен гибридті шабуылдарға бірлескен жауап беру үшін «төтенше хаттама» ұсынысы талқыланды.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украиналық БАҚ басты назарды Украинаға тікелей әсер ететін нәтижелерге аударады: EUMAM мандатының ұзартылуы, Нидерланды мен төрт басқа ЕҚ елінің Украина ішіндегі оқу орталықтарын қаржыландыруы, сондай-ақ қосымша әуе қорғанысы зымырандарын беру бойынша уағдаластықтың болмауы. Украинаның дипломатиялық сұраулары ерекше аталады — қорғаныс министрі Хмараның бейне үндеуі, Patriot зымырандарын ЕҚ қорларынан беру туралы шақыруы және Украинаның қосымша 27 млрд долларлық қорғаныс қажеттілігінің шамамен үштен бір бөлігі 2027 жылдың басындағы дрон жеткізілімдеріне алдын ала төлем екендігі туралы мәлімет. «Төтенше хаттама» гибридті шабуылдарға қарсы іс-қимыл аясында Украинаға еуропалық қолдауды әлсіретуді көздейтін Ресей әрекеттерімен байланысты ретте қарастырылады.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық БАҚ бұл отырысты Украинаны қолдау, еуропалық тойтарыс, Ресейдің қайта қарулануы мен гибридті қатерлері қатарласатын кең ауқымды еуропалық қауіпсіздік күн тәртібі ретінде көрсетеді. Германия, Литва және Нидерланды өкілдерінің жауапкершілікті бөлісу туралы мәлімдемелері — Германияның жоспарланған әскер саны, Литваның ЖІӨ-нің 0,25%-ы екіжақты көмек көрсеткіші және Нидерландының Украинаны қалпына келтіруге 327 млн еуро бөлуі — ерекше аталады. «Төтенше хаттама» негізінен НАТО-ның 4-бабына ұқсас ЕҚ-ның институционалдық жаңалығы ретінде ұсынылады, оның НАТО тетіктерімен өзара іс-қимылы мен жедел ден қою топтары мен қаржылай көмек сияқты ықтимал ЕҚ жауап құралдары ерекше назарда.
Дереккөздер неде келіспейді
Бір дереккөз (39967-мақала) EUMAM мандатын ұзарту және қорғаныс министрлері кеңесінің отырысын 18 қыркүйекке жатқызады, ал басым көпшілік дереккөздер екеуін де 28 қыркүйекке орналастырады.
Оқиға тарихы
EUMAM (European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine) 2022 жылы құрылған; оның мандаты бұған дейін 2024 жылдың қарашасында 2026 жылдың 15 қарашасына дейін ұзартылған. Іске қосылғаннан бері миссия аясында 24 мүше мемлекеттің модульдерімен шамамен 97 000 украиналық әскери қызметші дайындықтан өткен. Еуропалық комиссия Украинаға 90 млрд еуро несие аясында 28,3 млрд еуро көлемінде қорғаныс сатып алу жоспарларын бекіткен. 25 қыркүйекте ЕҚ мүше мемлекеттері Еуропалық бейбітшілік қорынан 6,6 млрд еуро бөлу шарттарына келісті, оның 1 млрд-ы Украинаны тікелей қолдауға, 900 млн-ы EUMAM-ға бағытталады. Президент Володимир Зеленский тамызда Украинаның 2026 жылғы қорғаныс бюджеті тапшылығын 27 млрд еуро деп бағалады. Еуропалық комиссия президенті Урсула фон дер Ляйен 16 қыркүйекте «төтенше хаттама» идеясын НАТО-ның 4-бабына балама ретінде ұсынды.