Украина прокуратурасының басшысы қызметтен босатылып, шетелге кетті
Украина Бас прокуроры Руслан Кравченко 14 қыркүйекте НАБУ директоры Семен Кривоносқа және САП басшысының жақын адамына күдік жариялап, бірден шетелге кетті. Сол кешке қарай президент Зеленский оны қызметінен шеттету туралы жарлыққа қол қойды, ал 15 қыркүйекте Верховная Рада 317 депутаттың дауысымен Кравченконы қызметтен босатты. Бұл оқиға НАБУ мен САП жүргізген «Карфаген» операциясының аясында болды.
Ең бастысы
- Кравченко 7 қыркүйек 2026 жылы Бас прокурор қызметінен отставкаға кеткен болатын
- 14 қыркүйек күні Кравченко НАБУ директоры Семен Кривоносқа күдік жариялады, Кривонос істі жалған деп атады
- Сол күні түнде Кравченко қызметтік көлікпен Украинадан шығып кетті
- 14 қыркүйек кешке қарай Зеленский Кравченконы қызметінен шеттету туралы жарлыққа қол қойды
- 15 қыркүйекте Верховная Рада 317 дауыспен Кравченконы қызметтен босатты; сол күні Зеленский босату жарлығына қол қойды
- Офис Генпрокурора күдік туралы ақпаратты жоққа шығарып, ЕРДР-дағы жазбалар жойылғанын мәлімдеді
- 15 қыркүйекте НАБУ мен САП Кравченконың бұрынғы орынбасары, экс-салық қызметінің міндетін атқарушысы Леся Карнаухтың үйіне тінту жүргізді; Кабинет Министрові оның өкілеттігін тоқтатты
Бұл неге маңызды
Қызметінде отырған Бас прокурор елдің екі негізгі антикоррупциялық органының басшылығына күдік жариялап, шетелге кетуі — институционалдық дағдарыс белгісі. Верховная Рада бір күн ішінде конституциялық көпшілікпен (317 дауыс) оны қызметтен босатуы президент әкімшілігі мен ОГП арасындағы жарықтықты көрсетеді. «Карфаген» операциясы Офис Генпрокурораның өз ішіндегі жүйелік тежеу тетіктерінің жоқтығын ашып, ЕО-ға кіру жоспарындағы Бас прокурорды сайлау рәсімін реформалау міндетінің өзектілігін күшейтеді.
Не болды
Руслан Кравченко 7 қыркүйекте коррупциялық схемаларға қатысты ақпарат аясында Бас прокурор қызметінен отставкаға кеткен. 14 қыркүйекте ол НАБУ директоры Семен Кривоносқа және САП басшысы Олександр Клименкоға жақын адамға қылмыстық іс материалдарын жалған жасау арқылы ерекше ірі көлемде заңсыз пайда алу айыбы бойынша күдік жариялады. Кривонос істі жалған деп атады, НАБУ мұны антикоррупциялық органдарға шабуылдың жалғасы деп бағалады. Офис Генпрокурора күдік туралы ақпаратты жоққа шығарып, құқықтық негіздердің жоқтығын және ЕРДР-дағы жазбалардың жойылғанын мәлімдеді.
Сол күні түнде Кравченко қызметтік көлікпен, алдымен Литваға, содан кейін бес күнге Францияға, ПАСЕ тыңдауларына қатысу деген желеумен шетелге кетті; оның ПАСЕ күн тәртібінде аты жоқ. 14 қыркүйек кешке қарай президент Зеленский оны қыздетінен шеттету жарлығына қол қойды. 15 қыркүйекте Верховная Рада 317 дауыспен Кравченконы қызметтен босатты; сол күні Зеленский босату жарлығына қол қойды. Міндетін атқарушы тағайындалмай тұрып, Антон Ковальский Хмельницкий облыстық прокуратурасының басшысы болып тағайындалды. Сол күні Кабинет Министрові Кравченконың бұрынғы орынбасары Леся Карнаухтың салық қызметіндегі өкілеттігін тоқтатты; НАБУ мен САП оның үйіне тінту жүргізді.
Кравченко — Зеленский президенттігі кезеңінде қызметінен кейін Украинадан тыс жерде жүрген төртінші Бас прокурор (бұрынғылары Рябошапка, Венедиктова, Костин).
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украиналық БАҚ бұл оқиғаны президент әкімшілігі (Банкова) мен антикоррупциялық инфрақұрылым (НАБУ, САП) арасындағы қақтығыс ретінде қарастырады. Саясаттанушы Владимир Фесенко мен ЦПК басшысы Дарія Каленюк Кравченконың тағайындалуынан оның шетелге кетуіне дейінгі мотивтерді талдап, Банкованың «дағдарысты басқару» стратегиясын сипаттады. Басылымдар келесі Бас прокурордың кім болатынынан гөрі, ЕО міндеттемесіне сай халықаралық сарапшылардың шешуші дауысымен конкурстық іріктеу рәсімін енгізу қажеттілігін алға тартады.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер Кравченконың Кривоносқа күдікті іс жүзінде тапсырған-тапсырмағанында келіспейді: Кравченко 14 қыркүйекте күдік жариялады, Кривонос оны жоққа шығарып істі жалған деді, ал Офис Генпрокурора күдіктің тиісті тәртіппен хабарланбағанын және ЕРДР жазбаларының жойылғанын мәлімдеді.
Сондай-ақ Кравченконың шетелге кетуі Банковамен үйлестірілген бе, әлде ол біржақты шешім бе — дереккөздерде әр түрлі бағалау бар. Фесенко бұл нұсқаны ықтимал деп санайды (журналист Ткачтың «маячок» және Арахамияның хабардарлығы туралы мәліметіне сілтеме) және күдікті жариялау мен шекарадан шығу мезеттесуін Кравченконың «өз бастамасы» деп сипаттайды; Каленюк бұдан да ары кетіп, Кравченконың дайын күдіктерді шетелден жария ету үшін арнайы жіберілгенін айтады.
Кравченконың шекарадан өткен түні бойынша да қайшылық бар: бір мақала оны 14 қыркүйекке қараған түні, ал басқалары — 14 қыркүйектің өзінде кеткенін жазады.
Оқиға тарихы
«Карфаген» операциясын НАБУ мен САП бірлесіп жүргізді; істе Офис Генпрокурора өкілдері, соның ішінде Халықаралық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары Сергей Кропива фигурант ретінде өтеді. Кравченко — Украина тарихындағы ең жас Бас прокурор және Зеленский президенттігі кезеңінде қызметінен кейін шетелге кеткен төртінші Бас прокурор. Украина 2014 жылдан бері ЕО міндеттемелері аясында Бас прокурорды халықаралық сарапшылардың шешуші дауысымен Халық сот әділет кеңесі арқылы конкурстық іріктеу рәсімін енгізуге уәде берген («Качка–Кос» жоспары), бірақ Кабинет Министрові әлі тиісті заң жобасын енгізбеген.