Украина ЕО-ден 1,1 млрд еуро сұрап отыр: астық теңіз порттарының бұғатталуы экспортқа қауіп төндіріп жатыр
Украинаның Аграрлық саясат және азық-түлік министрі Тарас Высоцкий Брюссельде ЕО Ауыл шаруашылығы кеңесінің отырысына барған сапарында Украинаның терең сулы порттарының бұғатталуы салдарынан аграрлық сектордағы жағдайды толық ауқымды соғыс басталғалы бергі ең ауыр кезең деп сипаттады. Шамамен 30 млн тонна ауыл шаруашылығы өнімі, құны шамамен 10 млрд доллар, экспортталмай қалуы мүмкін; министр ЕО-дан 1,1 млрд еуро көмек сұрап отыр.
Ең бастысы
- Украинаның Аграрлық саясат және азық-түлік министрі Тарас Высоцкий 28 қыркүйекте Брюссельде аграрлық сектордағы жағдай толық ауқымды басып кіру басталғалы бергі ең қиын кезең екенін мәлімдеді
- Теңіз экспортының тоқтауының басты себебі — Украинаның терең сулы порттарының бұғатталуы (Үлкен Одесса порттары екі айдан бері жұмыс істемейді)
- Шамамен 30 млн тонна ауыл шаруашылығы өнімі, құны ~10 млрд доллар, экспортталмай қалуы мүмкін
- Экспорт мүмкіндігі болмаса, көктемгі егістік 35–40%-ға қысқаруы мүмкін, ЖІӨ-нің 5%-ын жоғалту қаупі бар, бюджетке жылына шамамен 90 млрд гривень шығын
- Украина ЕО-дан 1,1 млрд еуро сұрап отыр — бұл қаражат ЕО-ның терең сулы порттарына тасымалдау кезіндегі логистикалық шығындарды (тоннасына 50 еуроға дейін) өтеуге арналған
- Бұл қаражат украин фермерлеріне тікелей төленбейді — ЕО ішіндегі тасымалдаушылар мен логистикалық операторларға төленеді
- Киев бұл қаражатты ЕО-ның қолданыстағы макроқаржы бағдарламаларынан бөлек, жаңа қаражат ретінде күтуде
Бұл неге маңызды
Министр Высоцкийдің бағалауынша, терең сулы порттардың бұғатталуы — толық ауқымды соғыс басталғалы бергі украин аграрлық секторының ең ауыр дағдарысы. Шамамен 30 млн тонна өнім, яғни шамамен 10 млрд доллар экспортталмай қалуы мүмкін; бұл көктемгі егістіктің 35–40%-ға қысқаруына, ЖІӨ-нің 5%-ын жоғалтуға және бюджетке жылына 90 млрд гривень шығын әкелуі мүмкін. Украина ЕО-дан 1,1 млрд еуро сұрап отыр, бірақ бұл қаражат украин фермерлеріне тікелей емес, ЕО ішіндегі тасымалдаушылар мен логистикалық операторлардың шығындарын өтеуге бағытталған — яғни Киев мәселені «транзиттік қолдау» ретінде ұсынып отыр.
Не болды
Украинаның Аграрлық саясат және азық-түлік министрі Тарас Высоцкий 28 қыркүйекте Брюссельде журналистермен кездесу кезінде Үлкен Одессаның терең сулы порттарының екі айдан бері бұғатталуы салдарынан украин аграрлық секторындағы жағдайды толық ауқымды соғыс басталғалы бергі ең қиын кезең деп сипаттады. Оның айтуынша, шамамен 30 млн тонна ауыл шаруашылығы өнімі, жалпы құны шамамен 10 млрд доллар, экспортталмай қалуы мүмкін. Егер экспорт мүмкіндігі табылмаса, көктемгі егістік 35–40%-ға қысқарып, украин экономикасы ЖІӨ-нің 5%-ын жоғалтуы мүмкін, ал бюджетке жылына шамамен 90 млрд гривень шығын төнуі мүмкін.
Альтернатива ретінде қарастырылып жатқан темір жол және автомобиль жолдары ЕО арқылы украин ауыл шаруашылығы экспорты қажеттілігінің ең көп дегенде жартысын ғана өтей алады. Украина ЕО-ға 1,1 млрд еуро көлемінде жаңа қаражат бөлу ұсынысын жасады — бұл қаражат ЕО мүшелерінің терең сулы порттарына украин астығын тасымалдау кезіндегі логистикалық шығындарды (тоннасына 50 еуроға дейін) өтеуге арналған. Қаражат украин фермерлеріне тікелей емес, ЕО ішіндегі еуропалық тасымалдаушылар мен логистикалық операторларға төленеді. Киев бұл қаражатты ЕО-ның қолданыстағы макроқаржы бағдарламаларынан бөлек, жаңа қаражат ретінде күтуде. Высоцкийдің бағалауынша, бұл көмек қосымша 22 млн тонна өнім экспорттауға және украин фермерлеріне 7–8 млрд доллардан астам табыс әкелуге мүмкіндік береді.
Министр сондай-ақ Польшамен, соның ішінде темір жол арқылы ауыл шаруашылығы өнімін транзиттік өткізу қуатын арттыру жөнінде келіссөздер жүріп жатқанын, ал Германия немесе Нидерланд сияқты ЕО мүшелерінің терең сулы порттары арқылы экспорттау шұғыл шара ретінде қарастырылып жатқанын айтты. Высоцкий алдағы айларда Қара теңізде астық бойынша бітім жасалу перспективасы жоқ екенін де мәлімдеді.
Оқиға тарихы
Украина мен ЕО арасында еркін сауда аймағы жұмыс істейді; украин бидайын ЕО-ға экспорттау квотасы — 1,3 млн тонна — қалпына келтірілді және толық пайдаланылды, сондықтан одан әрі астық ЕО аумағы арқылы тек транзит ретінде жүруі мүмкін. ЕО арқылығы балама темір жол және автомобиль жолдары украин аграрлық экспорты қажеттілігінің ең көп дегенде жартысын ғана өтей алады; Украина Германия немесе Нидерландтың терең сулы порттары сияқты балама теңіз жолдарын қарастыруда. Поляк фермерлері бұрын украин ауыл шаруашылығы импортына қарсы наразылық білдіріп, жүк көліктерін бұғаттаған. Түркия Қара теңіздегі украин және ресей теңіз порттарынан экспортты ашу үшін жеті пункттен тұратын жоспар ұсынды; астық бойынша бітім мүмкіндігі Киев пен Мәскеу арасындағы талқылау тақырыптарының бірі болды. Ресей украин астық қоймалары мен логистикалық нысандарын нысаналы түрде соққылап, кейбір аймақтарда заманауи қойма қуаттарының 90%-ын жойғаны хабарланады. Қыркүйектің басында украин ауыл шаруашылығы экспорты әлеуетті қуаттың шамамен 40–44%-ы деңгейінде болды.