Экс-генпрокурор Украины Руслан Кравченко отставкадан кейін Венада тұрғылықты мекенжайын тіркеді

Бұл неге маңызды

Кравченко — Украинаның қызметтегі ең жоғары құқық қорғау органының басшысы, оның шетелге кетуі мен отставкасы институционалдық маңызды оқиға. Іс NAPУ/САП-ның ірі «Карфаген» антикоррупциялық операциясымен тұспа-тұс келді, онда прокуратураның алаяқтық колл-орталықтарды «жабуға» қатысы бар деген күдіктер айтылды. Журналистік тергеу нақты сапар жолын, Венадағы тіркеу деректерін және экстрадицияламайтын елде болуын заңдастыру әрекетінің ықтимал мотивін ашады, бұл құқық үстемдігі мен есепкерлік мәселелерін көтереді. Сонымен қатар, бұрынғы лауазымды тұлғалардың Венада шоғырлануы — Австрияны украиндық экс-чиновниктер үшін тартымды баспанаға айналдырған үрдісті көрсетеді. Антикоррупциялық орталықтың президент кеңсесінің рұқсаты туралы мәлімдемесі билік тармақтарының жауапкершілігіне күмән келтіреді.

Не болды

Экс-бас прокурор Руслан Кравченко мен оның әйелі Александра Австрияның Орталық тұрғындар тіркеліміне (ZMR) Jordangasse 7/12, 1010 Wien мекенжайы бойынша негізгі тұрғылықты жер ретінде тіркелді. Бұл мекенжай — Венаның тарихи орталығындағы CS Corporate Services GmbH компаниясының офисі, ол австриялық ЖШҚ-ларға заңды мекенжай қызметтерін көрсетеді; тұрғын үй емес, сондықтан «Украинская правда» мұндай тіркеуді нақты тұрғылықты жерді жасыру әрекеті ретінде сипаттады. Сол мекенжайда Duracell Austria GmbH, KPLER GmbH сияқты халықаралық компаниялардың құрылымдары мен тағы шамамен жиырма заңды тұлға тіркелген.

Кравченко 12 қыркүйекте болған жоқ — оның әйелі Александра 12 қыркүйекте Молдовамен шекарадағы Паланка бекеті арқылы жаяу өтті, 13 қыркүйекте Румынияға Леушени бекеті арқылы Mercedes-пен шықты. 13 қыркүйекте Кравченко өзіне Парижге бес күндік іссапар бұйрығын шығарды — украин балалар тақырыбындағы ПАСЕ тыңдауларына қатысу себебімен (оның аты тыңдаулар қатысушылары тізімінде жоқ). 14 қыркүйекте сағат 02:19-да Шегини бекеті арқылы Mercedes V-Class микроавтобусымен (халықаралық тапсырысты премиум-тасымалы ретінде тіркелген) Украинадан шықты; дереккөздердің айтуынша, бұл көлікті бұдан бұрын бір батыс дипломат пайдаланған. Әуе билеттерін Кравченко да, оның әйелі де сатып алмаған.

14 қыркүйекте, шекарадан өткеннен бірнеше сағат бұрын, Кравченко НАБУ директоры Семен Кривоноске «Карфаген» операциясына байланысты іс материалдарына қол жеткізуге қатысты қылмыстық іс бойынша күдік хабарламасын жариялады; НАБУ бұл әрекетті антикоррупциялық органдарға шабуыл деп атады, ал Кривонос істің жасалғанын және хабарламаның өзіне табыс етілмегенін мәлімдеді. Сол кешке қарай прокуратура күдік хабарламасы туралы ақпаратты жоққа шығарды. Сол кешке қарай президент Зеленский Кравченконы өкіммен қызметінен уақытша шеттетті. 15 қыркүйекте Верховная Рада 317 дауыспен оның отставкасын қолдады, Зеленский босату өкіміне қол қойды. Кравченко іссапардан 18 қыркүйекте аяқталғаннан кейін жұмысқа оралмады, 21 қыркүйекте прокуратурадан босау туралы өтініш берді, ол қабылданды.

«Карфаген» операциясы 4 қыркүйекте жарияланды: алаяқтық колл-орталықтардан айына 20–24 мың доллар жинаған, оларға «бақташылық» еткен топ анықталды. Іс бойынша бұрынғы прокуратура қызметкері Сергей Кропыва ұйымдастырушы деп аталды; антикоррупциялық прокурорлар оны Кравченконың Козиндегі үйінің жарияланбаған жөндеу жұмыстарын үйлестірді деп мәлімдеді. Кравченко үйді отбасы жалға алғанын және оны жариялайтынын айтты. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл орталығы: бас прокурордың шетелге кетуі президент Зеленскийдің рұқсатымен мүмкін болды — деп мәлімдеді. Құқық қорғау органдарындағы беделді дереккөз прокуратураның жағдайын «паралич» деп сипаттады. Кезкелген ресми тіркеу деректерінің растауы материал жарияланған кезде жоқ болды, ал украин құқық қорғау органдары Кравченкоға күдік жарияламаған.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Барлық сегіз мақала украин тілді отандық БАҚ-тан алынған және хикаяны украин шенеунігінің есепкерлігі төңірегіне құрады, институционалдық контекст ретінде NAPУ, САП және «Карфаген» операциясын алға тартады. Украин БАҚ Кравченконың шекарадан өту детальдарын (күндері, бекеттері, көлігі) және үйдің орнына кеңсе мекенжайында тұрғылықты жер ретінде тіркелудің символикалық салмағын ерекше атап, мұны нақты тұрғылықты жерін жасыру әрекетінің дәлелі ретінде көрсетеді. Баяндамалар прокуратураның кеткеннен кейінгі жағдайын («паралич»), Верховная Раданың босату туралы дауыс беруін (317 дауыс) және президент кеңсесіне кетуге рұқсат беруде сыбайлас жемқорлыққа қарсы орталықтың айыптауларын алға шығарады. Украин БАҚ Кравченконың ресми себептемесін (Париж, ПАСЕ тыңдаулары) ПАСЕ қатысушылар тізімімен салыстырады — оның аты тізімде жоқ.

Дереккөздер неде келіспейді

Кравченконың 14 қыркүйекте НАБУ директоры Семен Кривоноске күдік хабарламасын жариялауының ресми хабарлама мәртебесі: Кравченко мұндай хабарлама жасалғанын жариялады, ал прокуратура тиісті іс жүргізуде ешкімге күдік хабарламасы табыс етілмегенін, құқықтық негіздердің жоқтығын айтып жоққа шығарды. Кравченконың кету себебі: саяси және құқық қорғау органдарындағы дереккөздер оны «Карфаген» операциясымен және жеке қауіппен байланыстыруы мүмкін деп болжайды, ал Кравченко өзі іссапарды украин балалары туралы ПАСЕ тыңдауларына қатысу себебімен бес күндік Париж сапары ретінде сипаттады, бірақ оның аты тыңдаулар қатысушылары тізімінде жоқ; ол анықталған қылмыстық топтағы рөлі үшін қашқаны әлі де анықталмаған. Австриялық тіркеудің мәртебесі: «Украинская правда» саяси ортадағы дереккөздерден алынған тіркеу құжаттарын келтіреді, бірақ деректердің ресми растауы жоқ екенін және австрия заңнамасы нақты тұрғылықты жерді тіркеуді талап ететінін (кеңсе мекенжайы бұл талапты қанағаттандырмауы мүмкін) атап өтеді. Кетуге рұқсат үшін жауапкершілік: Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл орталығы бас прокурордың шетелге кетуі президент Зеленскийдің рұқсатымен мүмкін болды деп мәлімдеді, ал прокуратура кетуді алғашқыда өз бетінше ұйымдастырылған Парижге іссапар ретінде сипаттады; мақалаларда президент әкімшілігінің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл орталығының мәлімдемесіне жауабы жоқ.

Оқиға тарихы

Австрия өз азаматтарын Украинаға экстрадицияламайды; «Украинская правда» Австрияны украиндық сыбайлас жемқорлық күдіктілері үшін салыстырмалы түрде қауіпсіз еуропалық орын ретінде сипаттайды. Венада бұрыннан тұрып жатқан бұрынғы украин шенеуніктері: Конституциялық Соттың бұрынғы төрағасы Александр Тупицкий, Ұлттық банктің бұрынғы басшысы Кирилл Шевченко және экс-депутат Андрей Холодов. NAPУ/САП «Карфаген» операциясы 4 қыркүйекте жарияланды — айына 20–24 мың доллар жинаған алаяқтық колл-орталықтарға «бақташылық» еткен топ анықталды. Кропываның бұлтартпау шарасын таңдау кезінде антикоррупциялық прокурорлар оның Кравченконың элиталық Козин ауданындағы жарияланбаған үйінің жөндеу жұмыстарын үйлестіргенін мәлімдеді; Кравченко үйді отбасы жалға алғанын және оны жариялайтынын айтты. Кравченко бұрын салық қызметін басқарған, «Карфаген» жазбаларында Әке (Шеф, атасы Андреевич) деп аталған тұлға да салық қызметін басқарған.