Украина экономикасы жаңа дағдарысқа бет бұрып жатыр — экономист Алексей Куш
Украиналық экономист Алексей Куш Украина экономикасы соғыстың беcінші жылында жаңа дағдарысқа дайын емес деп ескертті. Оның бағалауынша, 2026 жылдың басында ЖІӨ алғаш рет 2023 жылдың бірінші тоқсанынан бері теріс өсті, өнеркәсіп өндірісі қысқарды, ал 2027 жылға арналған бюджет жобасы стратегиялық резервті толтыруға бар-жоғы 69 миллион гривен, мобилизация шараларына 144 миллион гривен қарастырады.
Ең бастысы
- Экономист Алексей Куш «Украина жаңа дағдарысқа дайын емес, ал ол қазірдің өзінде басталды» деген мақала жариялады
- 2026 жылдың бірінші жеті айында өнеркәсіп өндірісі өткен жылдың сондай кезеңімен салыстырғанда 0,3%-ға қысқарды
- ЖІӨ динамикасы 2026 жылдың басында 2023 жылдың бірінші тоқсанынан бері алғаш рет теріс айналды
- 2027 жылға арналған бюджет жобасында стратегиялық резервке 69 млн гривен (шамамен 1,5 млн АҚШ доллары) қарастырылған
- 2027 жылға арналған бюджет жобасында мобилизация шараларына 144 млн гривен ғана бөлінеді
- Куш Ұлттық банктің (НБУ) тым қатаң саясатын ішкі несие ресурстарының тапшылығының себебі деп атады
- 2026 жылы жазда өнеркәсіптік, қоймалық, пошталық және көліктік инфрақұрылымға соққылар жеткізілуі, сондай-ақ Қара теңізі порттарының жұмысының шектелуі экспортқа кедергі келтірді
Бұл неге маңызды
Бұл бағалау соғыстың бесінші жылында украин экономикасының жаңа дағдарыс кезеңіне еніп жатқанын, алғаш рет 2023 жылдың басынан бері ЖІӨ теріс қарқынға ойысқанын көрсетеді. Сонымен қатар ол НБУ-дың қатаң ақша-несие саясатының ішкі несие мен өнеркәсіпке әсері туралы Украина ішіндегі пікірталасты алға тартады. 2027 жылғы бюджеттегі стратегиялық резервке де, мобилизация шараларына да бөлінген қаражаттың аздығы — дағдарысқа дайындықтың жеткіліксіздігінің белгісі ретінде келтіріледі. Экономикалық құлдырау соғыс алаңымен де тікелей байланысты: ресейлік соққылар өнеркәсіптік, көліктік және порт инфрақұрылымына зиян келтіріп жатыр.
Не болды
Экономист және қаржы талдаушысы Алексей Куш «Украина жаңа дағдарысқа дайын емес, ал ол қазірдің өзінде басталды» деген мақала жариялады. Оның айтуынша, украин экономикасы соғыстың уытты сын-қатерлеріне төзімді құрылымдық қайта құру жағдайына ауысқан жоқ. 2026 жылдың алғашқы жеті айында өнеркәсіп өндірісі өткен жылдың сондай кезеңімен салыстырғанда 0,3%-ға төмендеді, ал ЖІӨ динамикасы 2026 жылдың басында 2023 жылдың бірінші тоқсанынан бері алғаш рет теріс айналды. 2026 жылы жазда өнеркәсіптік, қоймалық, пошталық және көліктік инфрақұрылымға соққылар жеткізіліп, жеткізу тізбектері бұзылды; Қара теңізі порттарының жұмысының айтарлықтай шектелуі шетелдік нарықтарға өнім сату мүмкіндіктерін белгісіз мерзімге тарылтты. Куш ішкі несие ресурстарының жеткіліксіздігін Ұлттық банктің (НБУ) тым қатаң саясатымен байланыстырып, оны «банк лоббилері тобының жылыжай жағдайын жасауы» деп атады. Ағымдағы дағдарыс бұрынғы Денис Шмыгаль мен Юлия Свириденко үкіметтерінің орындалмаған «үй тапсырмасы» ретінде сипатталды. 2027 жылға арналған мемлекеттік бюджет жобасында стратегиялық резервті толтыруға небәрі 69 миллион гривен (шамамен 1,5 миллион АҚШ доллары), ал мобилизация шараларына 144 миллион гривен ғана қарастырылған — бұл соғыстың бесінші жылындағы көрсеткіш.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Дереккөз құлдырауды тек соғыстың салдары емес, ішкі саясаттың сәтсіздігі ретінде де көрсетеді: НБУ-дың қатаң ақша-несие саясаты сынға алынып, 2027 жылғы бюджет жобасында стратегиялық резервке небәрі 69 миллион гривен, мобилизация шараларына 144 миллион гривен бөлінуі сынға алынады. Баяндама орталығына жеке украин экономисі — Алексей Куш — алынады, ал өткендегі әрекетсіздік үшін жауапкершілік аталатын украин үкімет басшыларына — Денис Шмыгаль мен Юлия Свириденкоға — жүктеледі.
Оқиға тарихы
Украина экономикасы 2023 жылы түпкі нүктеден көтеріліп, толық ауқымды соғыстың бастапқы соққысынан кейін 2024–2025 жылдары 2–3% қарқынмен өсті. Өнеркәсіп секторы тарихи тұрғыда украин экспорты мен жұмыспен қамтудың негізгі тірегі болды. Қара теңізі порттары украин ауыл шаруашылығы және басқа экспорт үшін негізгі арна болып табылады. 2027 жылғы бюджет жобасын Денис Шмыгаль үкіметін алмастырған Юлия Свириденко үкіметі дайындады.