Верховна Рада 317 депутат дауыспен Бас прокурор Руслан Кравченконы қызметтен босатты
2026 жылғы 15 қыркүйекте Украина Жоғарғы Радасы Бас прокурор Руслан Кравченконы қызметтен босату туралы шешім қабылдады: «жақтады» деп 317 депутат дауыс берді, қарсы да, қалыс қалған да болған жоқ. Дауыс берілген күні Президент Володимир Зеленский Кравченконы 14 қыркүйекте жұмыстан шеттету туралы жарлыққа қол қойған еді. Кравченконың қызметтен кетуіне оның НАБУ директоры Семен Кривоноске күдік хабарламасын жариялауы, сондай-ақ НАБУ мен САП-тың «Карфаген» операциясы себеп болды.
Ең бастысы
- 15 қыркүйекте Жоғарғы Рада Руслан Кравченконы Бас прокурор қызметінен босату туралы шешім қабылдады — «жақтады» деп 317 депутат дауыс берді.
- Қарсы немесе қалыс қалған депутаттар болған жоқ.
- 14 қыркүйекте Президент Володимир Зеленский Кравченконы «Құқықтық төтенше жағдай режимі туралы» Украина Заңының 11-бабы 2-бөлігіне сәйкес қызметінен шеттетті.
- Кравченко 14 қыркүйекте НАБУ директоры Семен Кривоноске күдік хабарламасын жариялады; Кривонос пен НАБУ мұны «тәуелсіз сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарға жүйелі шабуылдың жалғасы» деп атады.
- Президент Зеленский Кравченконың «тек бір ғана жолы бар — қызметтен босатылуы» деп мәлімдеді.
- Кравченко дауыс беру кезінде Рада отырысында болған жоқ — ол 14 қыркүйек түнінде Парижге іссапар ретінде шетелге кеткен.
- Кравченко 2025 жылғы 17 маусымда Бас прокурор болып тағайындалған еді; НАБУ мен САП-тың «Карфаген» ісі аясында ОГП-нің халықаралық-құқықтық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары Сергей Кропива ұсталып, оған 120 млн грн көлемінде балама жанама қамау шарасы тағайындалды.
Бұл неге маңызды
Кравченконың қызметтен босатылуы — тек кадрлық ауысу емес. 2025 жылдың маусымында ғана тағайындалған Бас прокурор апталар бойы ОГП пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдар арасындағы шиеленістің өршуі нәтижесінде кетті. Бұл Президент Зеленскийдің де, парламенттің де басшылықтың осындай дау-дамайына төзбеуге дайын екенін көрсетеді. Сонымен қатар, дауыс беру кезінде бірде-бір қарсы немесе қалыс дауыстың болмауы — фракцияаралық сирек кездесетін келісім. Қазіргі уақытта кім Бас прокурор міндетін атқарып жатқаны белгісіз, бұл белсенді сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеу аясында прокуратура қызметінің басшылығында олқылық қалдырады.
Не болды
2026 жылғы 15 қыркүйекте Украина Жоғарғы Радасы Руслан Кравченконы Бас прокурор қызметінен босатты: «жақтады» деп 317 депутат дауыс берді, ешкім қарсы дауыс берген жоқ, қалыс та қалған жоқ. Кравченко дауыс беру күні Жоғарғы Рада отырысында болған жоқ — ол 14 қыркүйек түнінде Парижге бес күндік іссапар ретінде шетелге кеткен еді. Кравченконы жұмыстан шеттету туралы жарлыққа Президент Зеленский 14 қыркүйекте «Құқықтық төтенше жағдай режимі туралы» Украина Заңының 11-бабы 2-бөлігіне сәйкес қол қойды. Дауыс беруден бір күн бұрын Кравченко НАБУ директоры Семен Кривоноске күдік хабарламасын жариялады; Кривонос пен НАБУ/САП мұны «тәуелсіз сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдарға жүйелі шабуылдың жалғасы» деп атады. Зеленский бұған дейін Кравченконың «тек бір ғана жолы бар — қызметтен босатылуы» екенін мәлімдеп, депутаттарды отставканы қолдауға шақырған еді. Оппозиция өкілдері Бас прокурор лауазымына бәсекелі іріктеу процесін қалпына келтіруді талап етті. Кравченконың қызметтен кетуі «Карфаген» операциясынан кейін басталды, оның аясында НАБУ мен САП ОГП-дегі қылмыстық ұйымды, оның ұйымдастырушысы Сергей Кропиваны анықтады; оған 120 млн грн балама жанама қамау шарасы тағайындалды.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық он бір дереккөз — украин тілді медиа мен агенттіктер, сондықтан бүкіл баяндау ішкі институционалдық акторларға: Жоғарғы Радаға, ОГП-ге, НАБУ-ға, САП-қа және Президент Зеленскийге назар аударады. Украин басылымдары процедуралық реттілікті (депутаттар дауысының саны, Зеленскийдің шеттету жарлығы, Арахамия фракциясының хабарламасы) және Кравченко мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы органдар арасындағы қақтығысты, «Карфаген» ісін, Кривоноске күдік хабарламасын алға тартады. Кравченконың Парижге сапары, оның әйелі Олександра Шовкоплястың Украинадан кетуі және оқытушы ретіндегі университетпен байланысты мәселелер де осы оқиғаға енгізілген.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер Жоғарғы Раданың дауыс беру күнінде келіспейді: көпшілігі 15 қыркүйек деп көрсеткенмен, бір факт (122256) 15 мамыр деп жазады. Дереккөздер сонымен қатар Кривоноске күдік хабарламасының жеткізілуінде пікір алшақ: Кравченко хабарламаны жібергенін айтса, Кривонос пен ОГП қағаз түрінде ешнәрсе алмағанын мәлімдейді; «Укрпошта» басшысы Игорь Смилянский прокурор жіберген хат үшін қолма-қол ақшамен төленгенін, яғни «Укрпошта» мен ОГП арасындағы шартқа сәйкес емес екенін айтты. Кравченконың Парижге сапарын не үшін жасағанында да пікірлер сәйкес емес: ол халықаралық серіктестермен кездесулер десе, бір дереккөз (122427 / 122472) оны ПАКЕ отырысына қатысу үшін кеткен, бірақ оған шақыру болмаған деп хабарлайды.
Оқиға тарихы
4 қыркүйекте НАБУ мен САП Бас прокурор Кравченконың, оның орынбасары Мария Вдовиченконың және Одесса ОВА басшысы Олег Кипердің үй-жайларында тінту жүргізді; келесі күні ОГП тінтуді растады. «Карфаген» операциясы алаяқтық колл-орталықтар желісін «қорғаған» қылмыстық ұйымды анықтауға бағытталған еді; НАБУ ұйымдастырушы ретінде ОГП-нің Халықаралық-құқықтық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары Сергей Кропиваны анықтады. 6 қыркүйекте Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сот Кропиваны 120 млн грн балама жанама қамау шарасымен қамауға алды; 7 қыркүйекте оның 24 жастағы серігі Елизавета Ивахненко да 20 млн грн кепілдікпен ұсталды. 7 қыркүйекте Кравченко президентпен кездескеннен кейін отставка туралы өтініш жазғанын хабарлады. Кравченко 2025 жылғы 17 маусымда Бас прокурор болып тағайындалған еді. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл орталығының» (ЦПК) деректері бойынша, Кравченко 2026 жылы көктемде оқытушы Олександра Шовкопляспен некелескен, кейін ол өзінің ЖК-дағы тегін ресми түрде Кравченко деп өзгерткен; Ярослав Мудрый атындағы Ұлттық заң университеті, ол жерде Шовкопляс қашықтан жұмыс істейді, оның қазіргі тұрғылықты жері туралы ақпарат жоқ екенін, ал оның өз сапарынан екі күн бұрын Шовкопляс та Украинадан кеткенін БАҚ дереккөздері хабарлады. Оппозиция депутаттары Бас прокурор лауазымына бәсекелі іріктеу процесін қалпына келтіруді және «саяси тағайындаулардан» бас тартуды талап етті.