«Карфаген» ісирленген: ОГП қызметкері қамауға алынды, Кравченко байланысын жоққа шығарады
2026 жылғы 4 қыркүйекте НАБУ мен САП «Карфаген» операциясын жариялап, Бас прокуратура Кеңсесінің лауазымды тұлғасы басқарған, алаяқтық кол-орталықтарды жабумен және қаражатты жылыстатумен айналысқан қылмыстық ұйымды әшкереледі. Сергей Кропива ұсталып, 6 қыркүйекте Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сот оны 120 миллион гривен балама кепілімен қамауға алу туралы шешім қабылдады. Бас прокурор Руслан Кравченко тергеу ісіне қатысы бар деген айыптарды жоққа шығарды.
Ең бастысы
- 2026 жылғы 4 қыркүйекте НАБУ мен САП «Карфаген» операциясын жариялады — Бас прокуратура Кеңсесінің лауазымды тұлғасы басқарған қылмыстық ұйім әшкереленді.
- Ұсталған — Халықаралық ынтымақтастық департаментінің орынбасары/кибербөлім басшысы Сергей Кропива (НАБУ материалдарында «Канцлер» деген лақап аты бар).
- 5 адамға ҚК 255-бабы (қылмыстық ұйым құру мен басшылық ету) және 209-бабы (мүлікті заңдастыру) бойынша күдік хабарланды; жазасы — 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру.
- 6 қыркүйекте Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сот Кропиваны 120 миллион гривен балама кепілімен қамауға алды (прокурор 200 миллион гривен сұраған).
- Тергеу мәліметтері бойынша Кропива Кравченко тұратын Козиндегі үйде газ генераторын, бейнебақылау жүйесін орнатып, интернет тартқан; Кравченконың әйеліне АҚШ визасын рәсімдеуге және Мадридте туған күн мерекесін ұйымдастыруға көмектескен.
- 5 қыркүйекте Бас прокуратура Кеңсесі НАБУ детективтерінің түнде Бас прокурор, оның бірінші орынбасары мен басқа да қызметкерлер пайдаланатын қызметтік үй-жайларда жүргізген тергеу әрекеттерін мойындады.
- Бас прокурор Руслан Кравченко заңсыз кол-орталықтарды жабумен байланысы жоқ деп мәлімдеді, тергеуде аталған қызметкерді қызметінен уақытша шеттетіп, жұмыстан шығару туралы кадрлық шешім дайындауды тапсырды.
- Кравченко 2024 жылғы желтоқсаннан 2025 жылғы маусымға дейін Мемлекеттік салық қызметін басқарған; содан кейін Л. Карнаух уақытша басшылық еткен.
Бұл неге маңызды
Бұл іс Бас прокуратура Кеңесінің жоғары лауазымды қызметкерін кол-орталық алаяқтығы мен ақша жылыстату схемасын басқаруда тікелей айыптайды, сонымен қатар Бас прокурор Руслан Кравченконың өз қызметін жүргізуіне қатысты сауалдар қояды — оның айналасындағы адамдарға деген сенім де, жалпы антикоррупциялық құрылымдардың беделі де осыған байланысты.
Не болды
2026 жылғы 4 қыркүйекте НАБУ мен САП «Карфаген» операциясын жариялады. Тергеу материалдары бойынша, 2025 жылдың ортасында Бас прокуратура Кеңсесінің қызметкері Сергей Кропива (НАБУ материалдарында «Канцлер» лақап атымен) алаяқтық кол-орталықтардан жүйелі түрде пара алып, қаражатты заңдастырған қылмыстық ұйым құрған. НАБУ мен САП бес адамға ҚК 255-бабы (қылмыстық ұйым құру) және 209-бабы (мүлікті заңдастыру) бойынша күдік хабарлады; кінәлі деп танылған жағдайда 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру қаупі бар.
4–5 қыркүйек түнінде НАБУ детективтері Бас прокурор, оның бірінші орынбасары мен басқа да қызметкерлер пайдаланатын қызметтік үй-жайларда тергеу әрекеттерін жүргізді. «Українська правда» дереккөздері сондай-ақ Бас прокурор Кравченко, оның орынбасары Мария Вдовиченко және Одесса ОВА басшысы Олег Кипердің үй-жайларында да тергеу әрекеттері жүргізілгенін хабарлады. Бас прокуратура Кеңсесінің ресми өкілі Марьяна Гайовская алғашында Кравченконың үйі мен кабинетінде ешқандай тергеу әрекеті жүргізілмегенін мәлімдеді.
6 қыркүйекте Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сот Кропиваны 120 миллион гривен балама кепілімен қамауға алды (прокурор 200 миллион гривен сұраған). Тергеу материалдарын жария оқыған прокурор Кропиваның Кравченконың «сенімді адамы» болғанын, Козиндегі үйде жөндеу жұмыстарын ұйымдастырғанын, газ генераторы мен бейнебақылау жүйесін орнатқанын, интернет тартқанын, сондай-ақ Кравченконың әйеліне АҚШ визасын ресімдеуге көмектесіп, Мадридте туған күн мерекесін ұйымдастырғанын хабарлады. Тергеу бұл іс-әрекеттерді Кропиваның Бас прокурордың «протектораты» астында болуының дәлелі ретінде бағалайды.
Осы кезеңде БАҚ Кравченконың 12 сағаттан астам уақыт бойы жоғалып кеткенін хабарлады; ZN.UA дереккөздері оның Киевтегі «Добробут» клиникасында (Новопечерские Липки ауданы) болғанын жазды. Кравченко бұл хабарламаларды жоққа шығарып, заңсыз кол-орталықтарды жабумен ешқандай байланысы жоқ екенін мәлімдеді, сондай-ақ тергеуде аталған қызметкерді қызметінен шеттетіп, оны жұмыстан шығару туралы кадрлық шешім дайындауды тапсырды. Сонымен қатар ол Халықаралық ынтымақтастық департаменті мен киберқылмысқа қарсы бөлімше жұмысын тексеріп, қатысты қызметкерлерге полиграф тексеруін тағайындау туралы шешім қабылдады.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық сегіз дереккөз — украиндық, украин тілінде. Жарияланымдар НАБУ мен САП-тың ресми хабарламаларына, Бас прокуратура Кеңсесінің жауап мәлімдемелеріне, сондай-ақ «Українська правда», «ZN.UA», «ЛІГА.net» сияқты ірі украин БАҚ-тарының тергеуіне сүйенеді. Осы іске қатысты басты фокус — Бас прокуратура Кеңесінің жоғары лауазымды тұлғасының алаяқтық схемасына қатысы және Бас прокурордың өзіне қатысты сауалдар.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздерде бірнеше маңызды қайшылықтар бар: (1) Кропиваның лауазымы — кейбір материалдарда ол «кибербөлім басшысы», ал басқаларында «Халықаралық ынтымақтастық департаментінің орынбасары» деп жазылған; (2) Кравченконың туған күні — 4 наурыз немесе 14 наурыз (соған байланысты Мадридте жасалған жазбадағы әңгімелесу күніне де байланысты дау бар); (3) Кравченконың үй-жайларында тергеу әрекеттері жүргізілді ме — «Українська правда» дереккөздері иә дейді, ал ОГП ресми өкілі Марьяна Гайовская жоқ дейді; (4) Кравченконың уақытша «жоғалып кетуі» туралы — БАҚ оны 12 сағаттан астам таба алмағанын жазды, Кравченко бұл хабарламаларды жоққа шығарады.
Оқиға тарихы
Кравченко 2024 жылғы желтоқсаннан 2025 жылғы маусымға дейін Мемлекеттік салық қызметін басқарған, содан кейін Бас прокурор лауазымына тағайындалған; Л. Карнаух Мемлекеттік салық қызметіне уақытша басшылық етеді. Тергеу материалдарында «Шеф» деп аталатын, Кропива оны «Андрийович» деп атайтын бұрынғы Мемлекеттік салық қызметінің басшысы — тергеу оның салық қызметіне ықпалын сақтап, адал орынбасар тағайындауға көмектескен деп есептейді.