Украина Еуропадан қосымша $27 млрд сұрап отыр — серіктестер тоқтаулы
Президент Зеленский Еуропалық серіктестерге Украинаға жыл соңына дейін қосымша $27 млрд қажет екенін хабарлады. Бұл сома Еуропаның көкейнде таңқалдыру тудырды: Еуроодақтың сәуірде мақұлдаған $100 млрд-тан астам несиесі мен қатып тұрған ресейлік активтерді пайдалану мәселесі қайта қозғалды. Бельгия активтерді тәркілеуге қарсы, ал Ұлыбритания, Канада және Жапониядан да көмек сұралған.
Ең бастысы
- Зеленский: Украинаға жыл соңына дейін қосымша $27 млрд қажет, оның құрамына қару-жарақ сатып алу, әскерилердің жалақысы мен қаза тапқан сарбаздардың отбасыларына төлемдер кіреді.
- Еуроодақ сәуірде $100 млрд-тан астам несие бекіткен — жартысы 2026 жылы, қалғаны 2027 жылы.
- Брюссельдегі Euroclear-де қатып тұрған ресейлік суверенді активтер көлемі $200 млрд-тан асады.
- Бельгия прецедент пен қаржы тұрақсыздығы қаупіне байланысты активтерді тәркілеуге қарсы.
- Сегіз еуропалық дипломат Еуроодақ несиесін жылдамдата төлеуді ең шынайы нұсқалардың бірі деп есептейді, бірақ бұл келесі жылғы қаржыландыруды азайтады.
- Украина қаржылық олқылықты жабу үшін Ұлыбритания, Канада және Жапонияға да жүгінді.
- АҚШ Украинаға қаржылай қолдауын тоқтатты, бұл еуропалық қаржыландырудың маңызын арттырады.
Бұл неге маңызды
Бұл сұрау Украина үшін қысқа мерзімді қаржылық сынақ туғызады, әрі оның серіктестерімен қарым-қатынасын шиеленістіруі мүмкін — әсіресе АҚШ қолдауды қысқартқан кезде. Еуропалық шенеуніктер тапшылықтың нақты көлемі мен себептерін анықтап жатыр, ал Еуроодақ несиесін жеделдету мен қатып тұрған ресейлік активтерді пайдалану — талқыланып жатқан негізгі нұсқалар. Қатып тұрған активтерге Бельгияның қарсылығы іркіліс болып отыр, бұл Украинаның ең ірі әлеуетті қаржы көзінің болашағын ашық қалдырады.
Не болды
Зеленский еуропалық серіктестерге Украинаға жыл соңына дейін қосымша $27 млрд қажет екенін мәлімдеді. Бұл туралы 9 қыркүйекте The New York Times еуропалық дипломатиялық дереккөздерге сілтеме жасап жазды. Төрт атақсыз еуропалық шенеунік бұл ақпаратты растады.
Қосымша қажеттіліктердің құрамына қару-жарақ сатып алу, әскери қызметкерлердің жалақысы мен қаза тапқан сарбаздардың отбасыларына төлемдер кіреді. Алайда Украина қысқа мерзімді бюджеттік қажеттіліктерінің толық бөлшектеуін әлі жариялаған жоқ.
Еуропалық шенеуніктер мұндай ірі тапшылықты күтпегендерін айтты, кейбіреулері қаражатты пайдалану тиімділігі мен Украина қажеттіліктерінің негізділігіне күмән келтірді. Еуропалық комиссия тапшылықтың нақты көлемі мен себептерін бағалап жатыр; комиссия өкілі Балazs Уйвари Брюссель алдымен елдің қаржылық жағдайын анық түсінуі керек екенін мәлімдеді.
Сегіз еуропалық дипломат пен шенеунік мақұлданған Еуроодақ несиесін жеделдетуді ең шынайы нұсқалардың бірі деп санайды, бірақ бұл келесі жылы қолжетімді қаражатты азайтады. Бұл сценарий әлі келісілген жоқ. Украина сондай-ақ Ұлыбритания, Канада және Жапониядан көмек сұрады.
Зеленский бұл соманың бір бөлігі бұрынғы қорғаныс министрі Михаил Федоровтың тұсында қалыптасқанын, ал Федоров мұны жоққа шығарып, тапшылықты министрліктің жаңа басшылығының жобаларымен байланыстырды. Премьер-министр Сергей Корецкий де қорғаныс бюджетінің $27 млрд тапшылығын мойындады, оны соғыстың технологиялық сипатының қымбаттауымен түсіндірді және қорғанысқа байланысты емес шығындарға қатаң үнемдеу режимін енгізетінін жариялады.
Украина қатып тұрған ресейлік суверенді активтерді — Euroclear-дегі $200 млрд-тан астам қаражатты — тез қаржыландыру көзі ретінде пайдалануға шақыруда. Бельгия мұндай тәркілеуге прецедент пен қаржы тұрақсыздығы қаупіне байланысты қарсы. Сыртқы істер министрі Андрей Сибига: «Келіссөздер болашақта болады, ал қаражат қазір қажет». Швеция мен басқа ЕО елдері ұлттық бюджеттерді жүктеместен қатып тұрған активтерді пайдалану идеясын жандандыруға тырысып жатыр.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украиналық БАҚ қорғаныс шығыстарына қосымша қаржыландырудың қажеттілігі мен көлемін, сондай-ақ халықаралық серіктестерден қаражат іздеу жұмыстарын баса көрсетеді. Қосымша қажеттіліктердің құрамында қару-жарақ сатып алу, әскерилерге жалақы мен қаза тапқан сарбаздардың отбасыларына төлемдер бар екені ерекше аталады. Қатып тұрған ресейлік активтер тез қаржыландырудың маңызды көзі ретінде ұсынылып, тапшылықты еуропалық шенеуніктерге нақтылау қажеттілігі көрсетіледі.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық БАҚ еуропалық шенеуніктердің тапшылық көлеміне таңқалғанын, шығындар тиімділігі мен сұраудың негізділігіне күмәнданатынын алға тартады. Еуропалық шенеуніктер олқылықтың нақты көлемі мен себептерін бағалап, мемлекеттік бюджеттік мүдделермен теңестіруде. Бельгияның ресейлік активтерді тәркілеуге қарсылығы — Украинаны осы қаражатпен қолдау бойынша шектеуші фактор ретінде ерекше аталады.
Дереккөздер неде келіспейді
Роксолана Пидлас ресейлік шабуылдардан туындаған күтілетін кірістердің жартысының жоғалғанын айтты, бірақ қай кезеңге қатысты екені әр түрлі — 2025 жыл немесе соңғы ай. Сондай-ақ жыл соңына дейін қажетті қосымша халықаралық көмек көлемі бойынша деректер сәйкес емес: $27 млрд (қорғаныс бюджеті тапшылығы) және $29.5 млрд (Пидлас бойынша).
Оқиға тарихы
Еуроодақ 2026 жылдың сәуірінде көп ұзамай мақұлдаған $100 млрд-тан астам несиені екі жыл ішінде (2026 — жартысы, 2027 — қалғаны) бөліп төлейді. Бельгиядағы Euroclear қаржы депозитарийінде $200 млрд-тан астам қатып тұрған ресейлік суверенді активтер бар. Бельгия оларды тәркілеуге прецедент, саяси тәуекел және қаржы тұрақсыздығы себептерімен қарсы. АҚШ Украинаға қаржылай қолдауын қысқартты, бұл еуропалық қаржыландырудың маңызын арттырады. Украина Ұлыбритания, Канада және Жапониядан да көмек сұрады. Украина қысқа мерзімді бюджеттік қажеттіліктерінің толық бөлшектеуін әлі жариялаған жоқ.