Украина бас прокурорының бірінші орынбасары Вдовиченко «Карфаген» операциясынан кейін қызметінен кетті

Бұл неге маңызды

Бас прокурор мен оның бірінші орынбасарының бір мезгілде кетуі Украина прокуратурасының басшылығын антикоррупциялық дау кезінде бір уақытта ауыстыру жағдайына алып келеді. Вдовиченконың аты «Карфаген» тергеуінің материалдарында кездеседі, ал оның кеңсесінде жүргізілген тінтулерде сыбайлас жемқорлыққа қарсы орган басшыларына, олардың отбасылары мен қызметкерлеріне бақылау жүргізілгенін көрсететін материалдар табылуы мүмкін — бұл тәуелсіз антикоррупциялық органдарға елеулі қатер төндіреді. Операция аясында прокуратураның жоғары лауазымды тұлғаларына қатысты қамаулар, сот бекіткен кепілдер мен кадрлық тазартулар NABU, SAPO және HACC антикоррупциялық инфрақұрылымының прокуратураның өзіне қарсы белсенді жұмыс істейтінін көрсетеді.

Не болды

9 қыркүйекте Украинаның Бас прокуратурасының бірінші орынбасары Мария Вдовиченко қызметінен босатылды — ол отставкаға кету туралы өтініш жазған болатын, бұл туралы Бас прокуратураның ақпарат саясаты және коммуникациялар департаменінің басшысы Марьяна Гайовская-Ковбасюк хабарлады. Вдовиченко Бас прокуратура сайтындағы басшылық тізімінен де алынып тасталды; оның соңғы жұмыс күні 8 қыркүйек болды. Бұл Бас прокурор Руслан Кравченконың 7 қыркүйекте отставкаға кетуінен кейін орын алды — Liga.net дереккөздері бойынша, президент Зеленский оған отставкаға кетуді сұраған.

Екеуінің де кетуі NABU мен SAPO жүргізген «Карфаген» операциясынан кейін болды. 4 қыркүйекте антикоррупциялық органдар Бас прокуратура бөлімшелерінің бір басшысы басқарған, алаяқтық call-орталықтардан жүйелі түрде пара алып, ақшаны жылытқан қылмыстық ұйымды әшкереледі; ұйым 2025 жылдың ортасында құрылған. 6 қыркүйекте Жоғарғы сыбайлас жемқорлыққа қарсы сот (HACC) Халықаралық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары Сергей Кропываны қамауға алып, баламалы кепілді 120 млн грн, ал оның қызы Ивахненко үшін 20 млн грн, жүргізушісі Куцый үшін 3 млн грн белгіледі. NABU мен SAPO Кравченконың, Вдовиченконың және Одесса облыстық әкімшілігі басшысы Олег Кипердің кеңселерінде тінту жүргізді.

6 қыркүйекте Кравченко call-орталықтар схемасына қатысы жоқтығын жариялады, кінәлі қызметкерді жұмыстан шеттетті, департаменттерді тексеріп, қызметкерлерге полиграф тапсыруды бұйырды. Бас прокуратура NABU-дың түнгі тінтулерінің заңдылығына құқықтық баға беру қажеттігін мәлімдеді. Кропываның әпкесі Вiktoriya Дыдыч пен оның күйеуі Александр Дыдыч Черкас облыстық прокуратурасынан босатылды. Bihus.Info Козиндегі ~300 ш.м. үйді зерттеді, ол 2026 жыл басында Кравченконың декларациясындағы туыстары тізімінде жоқ 73 жастағы әйелге тіркелген.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Барлық сегіз дереккөз — украин медиасы мен агенттіктері (Укрінформ, Новинарня, LIGA.net, Громадське радіо, ЛІГА.net LB.ua, Суспільне Новини, hromadske, НВ). Украин тіліндегі ақпарат құралдары прокуратурадағы институционалдық дағдарысты «Карфаген» операциясымен және Кравченконың отставкасымен тікелей байланыстырады. Тақырыптар Вдовиченко үшін «звільнилася» (кетті) және «написала заяву про відставку» (отставка туралы өтініш берді) сөздерін, ал операцияның мән-жайын сипаттау үшін «Карфаген» және NABU тергеулерін алға тартады. Кейбір материалдар Вдовиченконың кеңсесінде антикоррупциялық орган басшыларына бақылау жүргізілгенін көрсететін материалдар табылғанын ескереді. Бас прокуратураның NABU түнгі тінтулеріне қарсы ресми ұстанымы институционалдық қарсы мәлімдеме ретінде берілсе, Кравченконың терістеуі мен кадрлық шаралары — оның ресми жауабы ретінде көрсетіледі.

Дереккөздер неде келіспейді

Дереккөздер Вдовиченконың отставкасының сипатын әр түрлі береді: бір материалдар «отставка туралы өтініш берді» деп жазады, басқалары «лауазымынан босатылды, тиісті бұйрыққа қол қойылды» деп сипаттайды — нәтижесінде ерікті кету мен ресми босату арасындағы айырмашылық көмескіленеді. Кравченконың отставкасына қатысты да айырмашылық бар: 7 қыркүйекте ол отставка туралы өтініш бергені расталған, бірақ Liga.net дереккөздері президент Зеленский оны отставкаға жіберуін сұрағанын хабарлайды. Вдовиченконың «Карфагенге» қатысты құқықтық мәртебесі де анық емес: оның аты тергеу материалдарында кездеседі және оның кеңсесінде тінту жүргізілді, бірақ күдікті ретінде ресми хабарлама жасалғаны туралы деректер жоқ.

Оқиға тарихы

2026 жылдың басынан бері Украинаның прокуратура жүйесінде антикоррупциялық операциялар мен кадрлық өзгерістер жиілеген. 4 қыркүйекте NABU мен SAPO «Карфаген» операциясын жариялады — Бас прокуратура бөлімшесінің басшысы басқарған, алаяқтық call-орталықтардан пара алып, ақшаны жылытқан қылмыстық ұйымды әшкереледі. Бес адамға Қылмыстық кодекстің 255-бабы (қылмыстық ұйым құру, басқару) және 209-бабы (мүлікті заңдастыру) бойынша күдік хабарланды, жазасы — 15 жылға дейін бас бостандығынан айыру. Сергей Кропыва схема ұйымдастырушысы ретінде анықталды. Кейіннен Кропываның туыстары — әпкесі Вiktoriya Дыдыч пен күйеуі Александр Дыдыч Черкас облыстық прокуратурасынан босатылды. Президент Зеленский 7 қыркүйекте Кравченко және «Халықтың қызметшісі» фракциясының басшысы Давид Арахамиямен кездесті. Кравченко мен Вдовиченконың бір мезгілде кетуі — украин прокуратурасының басшылығындағы терең институционалдық дағдарыстың белгісі.