АҚШ елшілері бірінші рет Киевке келді: үш раунд келіссөз, Е3 қатысты, бірақ нәтиже жоқ
АҚШ президентінің арнайы елшілері Стив Віткофф пен Джаред Кушнер 5 қыркүйекте Мәскеуде Владимир Путинмен, ал 6 қыркүйекте Киевте Володимир Зеленскиймен кездесті. Киев келіссөздері үш раундтан тұрды; екінші раундқа Германия, Франция және Ұлыбритания ұлттық қауіпсіздік кеңесшілері қосылды. Тараптар қайта кездесуді келісті, Зеленский Виткофф пен Кушнерге келесі сапарда оның президенттік ұшағымен ұшуды ұсынды. Алайда бұл Путиннің позициясын жұмсартқан жоқ: Блумберг Кремльмен байланысты дереккөздерге сілтеме жасап, күтулер «өте төмен» деді, ал Еуропа мен АҚШ шенеуніктері соғыс келесі жылға созылады деп күтеді.
Ең бастысы
- Виткофф пен Кушнер 5 қыркүйекте Мәскеуде Путинмен үш сағаттан астам кездесті, 6 қыркүйекте Киевке келді — бұл олардың Украинаға алғашқы сапары
- Киевдегі келіссөздер үш раундтан тұрды; екінші раундқа Германия, Франция және Ұлыбритания (E3) ұлттық қауіпсіздік кеңесшілері қосылды
- Келіссөздер қауіпсіздік кепілдіктері, әуе қорғанысын жеткізу, қысқа дейінгі көмек пакеті және «бірнеше жаңа, лайықты» идеяларды қамтыды
- Зеленский Виткофф пен Кушнерді келесі сапарда оның украин президенттік ұшағымен қарсы алуға дайын екенін айтты; екі жақ жаңа кездесуді келісті, бірақ орны мен күні жарияланған жоқ
- АҚШ пен Еуропа шенеуніктері соғыс келесі жылға созылады деп күтеді; Путин қыста Украинаның энергетикалық инфрақұрылымына шабуылдарды күшейтуді жоспарлап отыр
- Келіссөздер кезінде (7 қыркүйекке дейін) Украина мен Ресей бір-бірінің астанасына соққы бермеуге келісті; Виткофф пен Кушнер қауіпсіздік қызметінің шешімімен пойызбен келді
- 8 қыркүйекте Трамп Путинмен телефон арқылы сөйлесті
Бұл неге маңызды
Бұл — АҚШ елшілерінің Украинаға алғашқы сапары, бұған дейін келіссөздер негізінен Мәскеу арқылы жүргізілген болатын. E3 елдерінің Ұлттық қауіпсіздік кеңесшілерінің қосылуы бұрынғы АҚШ–Ресей екіжақты арнаны еуропалық блоктың қатысуымен ауыстырды. Алайда сапар нақты нәтиже берген жоқ: Путин өз ұстанымын жұмсартқан жоқ, ал Кремль оны Путиннің 18–20 қыркүйектегі Мемлекеттік Дума «сайлауына» дейінгі ішкі саяси бейнесімен байланыстырды. Тараптар соғыс қыс бойы жалғасады деп күтеді, ал Путин Украинаның энергетикалық жүйесіне шабуылдарды күшейтуді жоспарлап отыр. Зеленский елшілердің идеяларын «лайықты» деп сипаттады, бірақ егжей-тегжейін жария етпеді — бұл Киев, Мәскеу және Вашингтон үшін өзіндік манипуляцияға орын қалдырды.
Не болды
5 қыркүйекте АҚШ президенті Дональд Трамптың арнайы елшілері Стив Виткофф пен Джаред Кушнер Мәскеуге келіп, Ресей президенті Владимир Путинмен үш сағаттан астам кездесті. Келесі күні, 6 қыркүйекте, олар Киевке келді — бұл олардың Украинаға алғашқы сапары болды. Американдық қауіпсіздік қызметі ұшақтың орнына пойызбен жүруді таңдады; бұған дейін Ресей «Бориспіль» мен «Жуляны» аэропорттарының ұшу жолақтарына соққы берген болатын. Зеленский мұны Ресейдің «Украинада қауіпсіздік жоқ» дегенді көрсету әрекеті деп сипаттады. Киевдегі келіссөздер үш раундтан тұрды: бірінші раундқа тек Зеленский мен украин делегациясы қатысты, екінші раундқа Германия, Франция және Ұлыбритания (E3) ұлттық қауіпсіздік кеңесшілері қосылды, ал үшінші раундта тараптар қауіпсіздік кепілдіктері, әуе қорғанысын жеткізу, экономикалық қолдау және қысқа дейінгі көмек пакетін талқылады. Зеленский Виткофф пен Кушнер әкелген бірнеше идеяны «лайықты» деп атады, бірақ егжей-тегжейін жария етпеді, себебі алдымен оларды пысықтауға келіскен. Әзірлеушілер «Фрейя» атты зымыранға қарсы бағдарламасын дайындап жатқанын, ал 67 украин компаниясы реактивті дрондарды жою құралдарын жасаумен айналысатынын мәлімдеді. 8 қыркүйекте Зеленский Виткофф пен Кушнерге келесі сапарда оның президенттік ұшағын пайдалануды ұсынды, ал Трамп сол күні Путинмен телефон арқылы сөйлесті.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин баспасөзі сапарды Зеленскийдің көзқарасы арқылы баяндады: Киевке келу — Украинаның келіссөздегі ұстанымының күшейгенінің дәлелі, ал еуропалық серіктестер енді ресми түрде үстел басында. Басым бағыт — сапардың «қауіпсіздік тарихы»: Ресейдің «Бориспиль» мен «Жуляны» ұшу жолақтарына соққы беруі, американдық делегацияның пойызды таңдауы, Беларусь/Гомель арқылы балама жол — мұның бәрі Ресейді дипломатиялық логистиканы бұзушы, ал Украинаны дайын әрі кәсіби етуші ретінде көрсетеді. Сонымен қатар, Зеленский Виткофф пен Кушнерге Донбас бойынша Ресей жоспарларын баяндады, бұл украин тарапының украин әскери-барлау басшылығының брифингілерімен (Буданов, Драпатый, Іващенко, Кривоножко) қамтылғандығын көрсетеді.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Жалғыз украиндық емес мақала (Катар, араб тілінде) тақырыпты «Вашингтон үшжақты келіссөздер туралы айтады, Мәскеу мен Киев пікір білдіреді» деп тақырып қойып, АҚШ жетекшілік ететін дипломатия тұрғысынан көрсетеді. Украин мақалаларында келтірілген ағылшын тілді репортаждар (Блумберг, Рейтер, Аксиос, BBC Украина, Kyiv Independent, Соғысты зерттеу институты) Мәскеу бөлігін әлдеқайда сыни тұрғыдан суреттейді: АҚШ делегациясын күтуге мәжбүр ету, Кирилл Дмитриевпен ұзақ түскі ас, Путин ұстанымын жұмсарту белгілерінің жоқтығы, сапарлар Трамп пен Путиннің күзгі сайлау науқандарына қызмет еткені.
Дереккөздер неде келіспейді
Сапар нақты прогресс әкелді ме, әлде негізінен саяси оптика ма еді — осы мәселеде көзқарастар алшақ. АҚШ елшісі Виткофф X платформасында «айтарлықтай прогресс» жариялады, Зеленский кейбір идеяларды «лайықты» деп атады, бірақ Блумберг Кремльмен байланысты дереккөздерге сілтеме жасап, Ресей кездесуіне дейін күтулер «өте төмен» деді, ал еуропалық және америкалық шенеуніктер енді соғыс келесі жылға созылады деп күтеді. Сонымен қатар, елшілердің «челнок» тәртібінің дұрыстығы даулы: бір украин сарапшысы (Краєв) Мәскеуге алдымен барып, содан кейін ғана Киевке келу «Ресей жағына көбірек ойналды» деп есептеді, ал Зеленский бұл сапарды украин келіссөз ұстанымының күшейгенінің дәлелі ретінде бағалады.
Оқиға тарихы
Ресей 2022 жылғы 24 ақпаннан бері Украинаға қарсы ауқымды әскери шабуыл жүргізуде. Мәскеу соғыстың аяқталуын Киевтің НАТО-ға қосылу ниетінен бас тартуымен байланыстырады, бұл талапты Киев өз ішкі істеріне араласу деп есептейді. Украина ауыр шығындармен ұстап тұрған аумақтарды беруден бас тартады, ал Ресейдің аумақтық талаптарын «капитуляция шарттары» деп атайды. Қараша айында әкелінген 28-тармақтық АҚШ жоспары үшжақты форматта пысықталды, бірақ аумақ мәселелері бойынша келісімге қол жеткізілген жоқ. Ресейдің саяси басшылығы қалған Донбасты 2026 жылдың соңына дейін басып алуды мақсат етеді, бірақ ресейлік әскерилер, дедлайн 15 рет кейінге қалдырылғаннан кейін, оны 2027 жылғы 31 наурызға ауыстыруды сұрап отыр. АҚШ-тағы конгресс сайлауы 3 қарашаға, ал Ресей Мемлекеттік Думасының «сайлауы» 18–20 қыркүйекке белгіленген.