Трамп пен Путин дизельдік отын туралы келісті, ал Зеленскийді «жаңа президент таңдауға» шақырды
9 қазан күні АҚШ президенті Дональд Трамп пен Ресей басшысы Владимир Путин телефон арқылы сөйлесті. Тараптар АҚШ пен әлемдік нарыққа 300 мыңнан 3 миллион тоннаға дейін ресейлік дизельдік отын жеткізуге келісті. Ресей тамызда енгізген дизель экспортына тыйымды мерзімінен бұрын алып тастады, АҚШ Қаржы министрлігі тиісті жалпы лицензия шығарды. Трамп келісімді «бағаны төмендетуге көмектеседі» деп ақтады, ал Зеленский бұны «әділетсіз» және «Ресейдің қолына ойнайтын айқын әлсіздік» деп атады. Трамп Зеленскийге «соғысты көп рет аяқтай алатын, бірақ таңдамаған» деп айып тағып, Украинаға «жаңа президент таңдау уақыты келді» деді. Илон Маск Трампты сынға қосылды. Конгресс республикашысы Брайан Фицпатрик ресейлік мұнай сатып алуды бұғаттайтын «Рональд Рейган: күш арқылы бейбітшілік» заң жобасын енгізетінін жариялады.
Ең бастысы
- 9 қазан күні Трамп пен Путин телефон арқылы сөйлесті; 300 мыңнан 3 миллион тоннаға дейін ресейлік дизель жеткізуге келісті
- Трамп Зеленскийге «жаңа президент таңдау уақыты келді» деп айтып, оны соғысты аяқтаудан бас тартуда айыптады
- Илон Маск X желісінде «Зеленский тым алыс кетті» деп жазып, Трампты сынға қосты
- АҚШ Қаржы министрлігі 2027 жылдың 7 сәуіріне дейін ресейлік дизельмен операцияларға жалпы лицензия шығарды
- Ресей шілдеде енгізген дизель экспортына тыйымды мерзімінен бұрын алып тастады
- Майамидегі украин-америкалық-европалық келіссөздер ертерек аяқталды
- Конгресс республикашысы Брайан Фицпатрик ресейлік мұнай сатып алуды бұғаттайтын «Рональд Рейган: күш арқылы бейбітшілік» заң жобасын енгізетінін жариялады
Бұл неге маңызды
Бұл оқиға украин инфрақұрылымына соққы беріп жатқан Ресейге қарсы санкцияларды іс жүзінде жеңілдету арқылы АҚШ саясатындағы күрт бұрылысты білдіреді. Трамп соғыс жүріп жатқан одақтастың президентін жария алмастыруға шақырып, жеке қысымның жаңа деңгейіне шықты. Путин сол сөйлесуде соғыстың максималистік мақсаттары өзгермейтінін қайталап, кез келген жақын мерзімдегі келіссөздік шешім мүмкіндігін жоққа шығарды. АҚШ Конгресінде екіпартиялық блок бұл қадамды бұғаттауға заң жобасымен жауап қайтарды — Ақ үймен тікелей институционалдық қақтығысқа жол ашты. Еуропа көшбасшылары келісімді жария айыптап, Ресейге қысымды жалғастыруға уәде берді.
Не болды
9 қазан күні АҚШ президенті Дональд Трамп ресейлік әріптесі Владимир Путинмен телефон арқылы сөйлесті. Келісу нәтижесінде Ресей АҚШ пен әлемдік нарыққа 300 мыңнан 3 миллион тоннаға дейін дизельдік отын жеткізетін болды; бұған Ресейдің шілдеде енгізген экспорттық тыйымын мерзімінен бұрын алып тастауы мүмкіндік берді, ал АҚШ Қаржы министрлігі 2027 жылдың 7 сәуіріне дейін жарамды жалпы лицензия шығарды. Трамп бұл қадам «бағаны төмендетуге көмектеседі» деп сипаттады.
Зеленский кешкісін АҚШ шешімін «әлсіздік» деп атап, келіссөздер Майамиде жүріп жатқанда Трамптың Путинмен жасырын келіскенін айтты. Трамп жауап ретінде Зеленскийді «соғысты көп рет аяқтай алатын, бірақ таңдамаған» деп сынап, «Украинаға жаңа президент таңдау уақыты келді» деді. Илон Маск X желісінде «Зеленский тым алыс кетті» деп жария қолдау білдірді.
Путиннің көмекшісі Юрий Ушаковтың айтуынша, Путин сөйлесуде Украинаны бейбіт келіссөздегі ілгерілеусіздік үшін кінәлап, Ресей «соғыстың барлық мақсаттарына» жеткенше жауапкершілікті жалғастыратынын айтты. ISW талдаушылары 10 қазан күнгі баяндамасында ресейлік талаптардың негізсіз екенін, Украина, АҚШ пен Еуропа ұсынған бейбіт ұсыныстардың бәрін Кремль дәйекті түрде қабылдамағанын көрсетті.
10 қазан күні Конгрестегі Украина кавкасының тең төрағасы, республикашы Брайан Фицпатрик «Рональд Рейган: күш арқылы бейбітшілік» заң жобасын енгізетінін жариялады; республикашы Дон Бейкон тең автор болды. Еуропалық көшбасшылар, соның ішінде ЕС сыртқы саясат басшысы Кая Каллас пен Эстония премьер-министрі Кристен Михал, келісімді айыптады.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық берілген дереккөздер — украин тілді және АҚШ қадамын «әлсіздік» пен «Путинге сыйлық» ретінде біркелкі сипаттайды, ол украин қалаларына шабуылды қаржыландырады. Бақылау Зеленскийдің реакциясына және оның Майамидегі келіссөздерді ресейлік отын туралы жасырын келісімге «түтінке» деп бағалауына бағытталған, сонымен қатар Сыртқы істер министрі Андрей Сибиганың Украинаның көшбасшылық мәселесіндегі егемендігін қорғауын қамтиды. ISW бағалауы — ресейлік талаптардың негізсіздігі және Путиннің максималистік мақсаттарының кез келген маңызды бейбіт келіссөзді жоққа шығаратыны — келіссөздегі беделді оқу ретінде ұсынылған.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Берілген дереккөздерде халықаралық баспасөз дереккөздерінің метадеректері жоқ; салыстыру үшін қол жетімді бөлек халықаралық материал жоқ.
Дереккөздер неде келіспейді
Трамп пен Путин бірдей сөйлесуге қарама-қарсы баға берді: Трамп Путин «соғысты аяқтауға өте құмар» деп мәлімдеді, ал Путин сөйлесуді бейбіт келіссөздерді қабылдамау, Украинаны кінәлау және соғысты «барлық мақсаттарға» жеткенше жалғастыру үшін пайдаланды.
Дереккөздер Ресей бейбіт үдеріске шынайы қатыса ма деген мәселеде алшақтайды: ISW пен украин шенеуніктері Кремль барлық компромисс ұсыныстарын қабылдамады деп қорытындылайды, ал Трамптың жария мәлімдемелері Путинді елшіл ретінде, ал Зеленскийді кедергі ретінде бейнелейді.
Ресейлік НПЗ-ге украин соққыларының бағалануы қарама-қайшы: Трамп, Маск және АҚШ құрылымы оларды жаһандық отын бағасының өсуіне кінәлап, дизель келісімін ақтайды; Зеленский, Келлог пен Джонсон бұл соққыларды заңды өзін-өзі қорғау деп сипаттайды.
Оқиға тарихы
Ресей шілде 2026 жылы украин соққыларының күшеюіне байланысты дизель экспортына тыйым салған болатын; бұл тыйым жаңа жеткізулерге жол ашу үшін мерзімінен бұрын алынып тасталды. Жаһандық отын бағасы Ирандағы АҚШ-Израиль әскери операциясынан кейін және Иранның Хормуз бұғазын жабуынан кейін 2026 жылдың ақпанынан бастап күрт өсті — бұл Трамптың бағаны төмендету мақсатының контексін құрады. Қытай 2026 жылдың наурызынан бастап дизель экспортының квотасын қатаңдатты және келісімге дейінгі кезеңде дизель экспортын тоқтатты, бұл жаһандық отын нарығының тарылуына үлес қосты. 2026 жылы Илон Маск Зеленский мен Финляндия президенті Александр Стуббтың сұрауларына қарамастан Ресей аумағында Starlink пайдалануды шектеді; жақында Маск Трамптың орбитасына оралып, Пентагонның жаңа Project Meridian зерттеу жобасын басқарады. ISW талдаушылары ұзақ уақыт бойы Кремль АҚШ, Украина мен Еуропаның компромисстік ұсыныстарын қабылдамады және бейбіт жолдағы кедергі ретінде Киевті көрсетуді жалғастырды деп бағалады.