Жарияланды: · Жаңартылды:

KIIS сауалнамасы: украиндықтардың көпшілігі Зеленскийдің бір мерзіммен шектелуін қалайды және соғыс кезінде сайлауға қарсы

Киев халықаралық социология институтының (KIIS) 2026 жылғы қыркүйектегі сауалнамасына сәйкес, украиндықтардың 53%-ы Президент Володимир Зеленский бір мерзіммен шектеліп, келесі сайлауға қатыспауы керек деп есептейді. 42% оның келесі сайлауға қатысуын қолдайды. Соғыс кезінде сайлау өткізуге респонденттердің 71%-ы қарсы.

Ең бастысы

  • 53% украиндық Зеленский бір мерзіммен шектеліп, қайта үміткер болмауы керек деп санайды (желтоқсан 2025 — 46%).
  • 42% Зеленскийдің келесі президенттік сайлауға қатысуын қолдайды (желтоқсан 2025 — 45%); 5% анықталмаған.
  • Соғыс кезінде сайлау өткізуге 71% қарсы, 24% дереу өткізуді талап етеді, 4% анықталмаған.
  • Зеленскийге толық сенетіндердің 85%-ы оның келесі сайлауға қатысуын қолдайды; мүлдем сенбейтіндердің 7%-ы ғана қолдайды.
  • 44% респондент билікке көңілі қалғанын, 33% ұятты, 20% ашулы екенін айтты — бұл көрсеткіштер желтоқсан 2025-пен салыстырғанда өскен.
  • 45% істердің дұрыс бағытта дамып жатқанына сенбейді, 40% сенеді (ақпан 2024 — 44% қолдаған).
  • KIIS сауалнамасы 12–21 қыркүйек 2026 аралығында үкімет бақылайтын аумақта CATI әдісімен 1002 респонденттен жүргізілген.

Бұл неге маңызды

Сауалнама нәтижелері Зеленскийдің екінші мерзімге талпынысына украин қоғамының қарсылығы өсіп келе жатқанын көрсетеді: бір мерзіммен шектелуді жақтаушылар үлесі желтоқсан 2025-тегі 46%-дан 53%-ға өскен. Соғыс кезінде сайлау өткізуге қарсылық билікке сенбейтіндердің өз ішінде де жоғары — Зеленскийге мүлдем сенбейтіндердің 53%-ы ғана дереу сайлау талап етеді, бұл АҚШ тарапынан сайлау өткізу қысымын қиындатады. Эмоциялық көрсеткіштер — көңіл қалу, ұят, ашу, жеккөру, бей-жайлық — барлығы желтоқсан 2025-пен салыстырғанда өскен, бұл билікке деген көңіл-күйдің нашарлағанын аңғартады.

Не болды

Киев халықаралық социология институты (KIIS) 2026 жылғы 12–21 қыркүйек аралығында үкімет бақылайтын аумақта 18 жастан асқан 1002 респонденттен телефон интервьюлары (CATI) арқылы сауалнама жүргізді. Украинаның уақытша бақылауындағы аумақтардың тұрғындары мен 2022 жылғы 24 ақпаннан кейін шетелге кеткен азаматтар іріктемеге қосылмады.

Респонденттердің 53%-ы Зеленский бір президенттік мерзіммен шектеліп, келесі сайлауға қатыспауы керек деп есептеді (желтоқсан 2025 — 46%). 42% оның келесі сайлауға қатысуын қолдады (желтоқсан 2025 — 45%), 5% анықталмады. Соғыс кезінде сайлау өткізуге 71% қарсы шықты, 24% дереу өткізуді талап етті, 4% анықталмады.

Президентке деген сенім деңгейіне бөлгенде: толық сенетіндердің 85%-ы, ал «көбінесе сенетіндердің» 53%-ы оның келесі сайлауға қатысуын қолдайды; «көбінесе сенбейтіндердің» 20%-ы, ал мүлдем сенбейтіндердің тек 7%-ы қолдайды. Толық сенбейтіндердің 53%-ы ғана дереу сайлау өткізуді талап етеді.

Елдегі ахуалды бағалау: 45% істердің дұрыс бағытта дамымай жатқанын, 40% дұрыс бағытта екенін айтты (15% анықталмады); ақпан 2024-те 44% дұрыс деп есептеген. Билікке деген эмоцияда көңіл қалу 36%-дан 44%-ға, ұят 20%-дан 33%-ға, ашу 14%-дан 20%-ға, жеккөру 11%-дан 14%-ға, бей-жайлық 7%-дан 12%-ға өскен. Үміт (23%), мейірімділік (16%), мақтаныш (7%), көңіл бөлу (4%) және күлкі (4%) өзгерген жоқ.

KIIS статистикалық қателіктің 50%-ға жақын көрсеткіштер үшін 4,1%-дан, 25%-ға жақын көрсеткіштер үшін 3,5%-дан аспайтынын, ал соғыс жағдайында қосымша жүйелік ауытқу болатынын, бірақ нәтижелердің өкілдік қабілеті жоғары екенін атап өтті.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Барлық сегіз дереккөз — украиндық БАҚ: ЛІГА.net, hromadske, НВ, Укрінформ, Радіо Свобода, Новинарня, Бабель. Репортажлар KIIS-тің ішкі сауалнамасына назар аударып, 53% көрсеткішін басты қорытынды ретінде бөліп көрсетті — көпшілік Зеленскийдің бір мерзіммен шектелуін қалайды. Бірнеше басылым желтоқсан 2025-пен салыстыру арқылы екінші мерзімге қарсы көңілдің күшейгенін көрсетеді. Сонымен қатар соғыс кезінде сайлау өткізуге 71% қарсылық кең ауқымды қоғамдық наразылық ретінде көрсетіледі. Эмоциялық көрсеткіштер мен елдегі ахуалды бағалау деректері сайлау сұрақтарымен қатар беріліп, Зеленскийге деген көзқарас билікке деген жалпы көңілсіздік аясында қойылады.

Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Халықаралық баспасөз бұл сауалнамаға жеке бағалау бермеген — дереккөздер тізімінде тек украиндық БАҚ бар. Алайда, АҚШ Президенті Дональд Трамп пен АҚШ-тың өзі Украинада сайлау өткізу мәселесін бірнеше рет көтерген, бұл сауалнама нәтижелерімен — соғыс кезінде сайлауға 71% қарсылық — қақтығысып отыр.

Дереккөздер неде келіспейді

Екі дереккөз Зеленскийге сенбейтіндердің соғыс кезіндегі сайлауға көзқарасын әр түрлі сипаттайды: бірі Зеленскийге мүлдем сенбейтіндердің 53%-ы дереу сайлау талап етеді десе, екіншісі сол топтың 41%-ы ғана сайлауға қарсы деп көрсетеді — қалған үлестердің бөлінуі әр дереккөзде өзгеше. Тағы бір айырмашылық: бір дереккөз Зеленскийдің келесі сайлауға қатысуы туралы сұраққа 4% «жауап беру қиын» деп жауап берді десе, басқа мақалаларда басым көрсеткіш — 5% анықталмаған. Сауалнаманың кімнің тапсырысымен жүргізілгені де даулы: кейбір дереккөздер оны «Форум» ҮЕҰ-ның тапсырысы бойынша KIIS «Омнибусына» қосымша сұрақтар ретінде жүргізілген десе, басқасы KIIS-тің өз бастамасы деп көрсетеді.

Оқиға тарихы

Украин заңнамасы 2022 жылғы 24 ақпаннан бері жалғасқан соғыс жағдайы (военное положение) кезінде сайлау өткізуді көздемейді. 2026 жылғы сәуірде Зеленскийдің президент ретінде жеті жыл өткізгеніне байланысты конституциялық бес жылдық мерзімнен асып кеткен. 2025 жылғы желтоқсанда АҚШ-тың сұрауына жауап ретінде Зеленский президент сайлауына саяси тұрғыда дайын екенін айтты, бірақ дауыс беру қауіпсіздігі кепілденуі керек екенін ескертті; 2026 жылғы тамызда соғыс кезіндегі сайлау мемлекет үшін «цунами» болады деді. 2026 жылғы тамызда бұрынғы қорғаныс министрі Микола Федоров соғыс кезінде сайлау өткізуге шақырды. 2026 жылғы маусым-шілде айларында бұрынғы әскери қолбасшы Валерий Залужныймен байланысты болжамды саяси келіссөздер туралы хабарламалар пайда болды, оның өкілі бұл ақпаратты жоққа шығарды.