Қыркүйектегі KIIS сауалнамасы: украиндықтардың көпшілігі Зеленскийдің екінші мерзімге қайта үміткер болуына және соғыс кезінде сайлау өткізуге қарсы
Киев халықаралық социология институтының (KIIS) 2026 жылғы 12–21 қыркүйекте жүргізген сауалнамасына сәйкес, украиндықтардың 53%-ы президент Володимир Зеленский бір мерзіммен шектеліп, қайтадан сайлауға түспеуі керек деп есептейді. Бұл көрсеткіш 2025 жылғы желтоқсандағы 46%-дан өскен. 71% респондент соғыс кезінде сайлау өткізуге қарсы.
Ең бастысы
- KIIS сауалнамасы 2026 жылғы 12–21 қыркүйекте 1002 респондент арасында CATI әдісімен жүргізілді
- 53% респондент Зеленский бір мерзіммен шектелуі керек деп санайды (2025 жылғы желтоқсанда 46% болған)
- 42% респондент Зеленский келесі сайлауға қатысуы керек деп есептейді (2025 жылғы желтоқсанда 45% болған)
- 71% респондент соғыс кезінде сайлау өткізуге қарсы, 24% дереу өткізуді талап етеді
- Зеленскийге толық сенетіндердің 85%-ы оның келесі сайлауға қатысуын қолдайды; мүлдем сенбейтіндердің тек 7%-ы қолдайды
- 45% респондент елдегі істердің дұрыс бағытта дамып жатқанына көз жеткізбейді, 40% келіседі
- Билікке деген көңіл-күйде реніш (44%), ұят (33%) және ашу (20%) басым, бұл көрсеткіштер 2025 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда өскен
Бұл неге маңызды
Бұл сауалнама соғыс жағдайындағы екі негізгі саяси сұраққа қоғамның көзқарасын көрсетеді: сайлау өткізу керек пе және Зеленский екінші мерзімге үміткер бола алады ма. 2025 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда президентке деген көңіл-күй айтарлықтай нашарлаған. Сонымен қатар, сауалнама АҚШ-тың Украинадан сайлау өткізу туралы қысымы жалғасып жатқан кезеңде жүргізілді.
Не болды
Киев халықаралық социология институты (KIIS) 2026 жылғы 12–21 қыркүйекте үкімет бақылайтын аумақта тұратын 18 жастан асқан 1002 респондент арасында телефон интервьюлары (CATI) арқылы жария пікірге сауалнама жүргізді. Сауалнамаға қосымша сұрақтарды «Форум» ҮЕҰ тапсырысы бойынша «Омнибус» аясында қосқан. Нәтижесінде респонденттердің 53%-ы Зеленский бір мерзіммен шектелуі керек деп есептеді — бұл 2025 жылғы желтоқсандағы 46%-дан өскен. Керісінше, оның келесі сайлауға қатысуын қолдайтындар 45%-дан 42%-ға төмендеді, 5%-ы жауап бере алмады. Соғыс кезінде сайлау өткізуге 71% қарсы шықты, тек 24%-ы дереу өткізуді талап етті, 4%-ы жауап бере алмады. Зеленскийге деген сенім деңгейі бойынша: толық сенетіндердің 85%-ы, ал ішінара сенетіндердің 53%-ы оның қайтадан үміткер болуын қолдайды. Мүлдем сенбейтіндердің тек 7%-ы және ішінара сенбейтіндердің 20%-ы қолдайды. Елдегі істердің бағыты туралы сұраққа 45% теріс, 40% оң жауап берді, ал 15%-ы анықтай алмады. Билікке деген көңіл-күй бойынша ең көп тараған сезім — реніш (44%, 2025 жылғы желтоқсанда 36% болған), одан кейін ұят (33%, бұрын 20%), үміт (23%, өзгермеген) және ашу (20%, бұрын 14%).
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер арасында бірнеше айырмашылықтар бар. Біріншіден, Зеленскийдің қайтадан үміткер болуы жөнінде жауап бере алмаған респонденттердің үлесі туралы: бір материалда 4%, ал басқаларында 5% деп көрсетілген. Екіншіден, сауалнама нәтижелерін тақырыптау тәсілінде алшақтық бар: 50664-ші мақаланың тақырыбы Зеленскийдің екінші мерзімге басым қолдауға ие екенін алға тартады, бірақ шынайы сандар оның бір мерзіммен шектелуі керек деп есептейтіндердің басымдығын (53%) көрсетеді. Үшіншіден, сенім деңгейі бойынша ішкі топтардағы көрсеткіштерді жұптау әртүрлі материалдарда әрқалай берілген, бірақ цифрлардың өзі бірдей.
Оқиға тарихы
Соғыс жағдайында Украинада 2022 жылғы 24 ақпаннан бері әскери жағдай жарияланған, ал украин заңнамасы әскери жағдай кезінде сайлау өткізуді көздемейді. 2026 жылғы сәуірде Зеленскийдің билікте болғанына жеті жыл толды, ал Конституция бойынша президент мерзімі бес жылмен шектелген. 2025 жылғы желтоқсанда Зеленский президенттік сайлауға саяси тұрғыдан дайын екенін мәлімдеді, бірақ дауыс беру қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуі керектігін атап өтті. 2026 жылғы тамызда ол соғыс кезіндегі сайлау мемлекет үшін «цунами» болатынын және Украинаны бөлетінін айтты. Бұл дискуссия АҚШ-тың, оның ішінде президент Дональд Трамптың, Украинадан сайлау өткізу қажеттілігі мәселесін бірнеше рет көтергені аясында өтіп жатыр. KIIS сауалнамасы осы дискуссия аясында жүргізілді.