Зеленский: соғыс кезінде сайлау өткізу мүмкін емес, бірақ «ертең» дайын
Президент Зеленский CBS-ке берген сұхбатында Украина белсенді жауынгерлік іс-қимылдар кезінде сайлау өткізе алмайтынын, бірақ жағдай мүмкіндік берсе, «ертең» дайын екенін мәлімдеді. Ол Конституцияға, сайлау заңнамасына және қауіпсіздік жағдайына сілтеме жасады. Сондай-ақ президент үлкен бюджет тапшылығын жабу үшін «қиын және танымал емес» шаралар қабылданатынын, ал АҚШ энергетикалық инфрақұрылымға өзара соққыларды тоқтатуды ұсынғанын айтты.
Ең бастысы
- Зеленский CBS-ке: «ертең» сайлау өткізуге дайын, бірақ белсенді жауынгерлік іс-қимылдар кезінде бұл мүмкін емес.
- Сайлау дайындау үшін кемінде бірнеше айлық үзіліс қажет; Украина мұндай режимді бірнеше рет ұсынған, Ресей қабылдамаған.
- 9 миллион украин шетелде, бұл толыққанды дауыс беруді ұйымдастыруды қиындатады.
- Уақытша оккупацияланған аумақтарда ресейлік әскерлердің болуына байланысты дауыс беру процесін кім бақылайтыны — ашық сұрақ.
- Зеленский соғыс кезінде сайлау өтк қолізудідаған бұрынғы қорғаныс министрі Михаил Федоров сынға алынды — «олар саясатта болғысы келеді» деді.
- Әскери шығыстардағы тапшылық шамамен 23 млрд еуро; Еуропа 2026–2027 жж. арналған 90 млрд еуро кредик бөлуге келіскен.
- Зеленский АҚШ-тың энергетикалық инфрақұрылымға соққыларды өзара тоқтату ұсынысын қолдауға дайын екенін, бірақ ресейлік зауыттарға соққыларды заңды деп санайтынын мәлімдеді.
Бұл неге маңызды
Зеленскийдің мәлімдемелері соғыс кезінде сайлау мәселесіне айқын жауап береді: құқықтық тұрғыдан және іс жүзінде мүмкін емес, бірақ тұтақтан кейін мүмкін. Президент бұл ұстаныммен ел ішіндегі, соның ішінде бұрынғы қорғаныс министрі Михаил Федоровты қоса алғанда, саяси қарсыластарына тікелей жауап берді. Сонымен қатар ол Ресейдің қатысуынсыз сайлау жолын ашпағанын, ал бюджет тапшылығын жабу үшін халыққа танымал емес шаралар қабылданатынын ескертті.
Не болды
Президент Зеленский CBS арнасына берген сұхбатында: «Егер жағдай мүмкіндік берсе, «ертең» сайлау өткізуге дайынмын, бірақ белсенді жауынгерлік іс-қимылдар кезінде бұл мүмкін емес» деді. Ол бұған Конституцияны, сайлау заңнамасын және қауіпсіздік жағдайын дәлел етті.
Зеленскийдің айтуынша, шамамен 9 миллион украин қазір шетелде, бұл толыққанды дауыс беруді ұйымдастыруды қиындатады. Толық ауқымды соғыс басталғанға дейін шетелде шамамен 500 мың украин дауыс берген болатын. Уақытша оккупацияланған аумақтарда ресейлік әскерлердің болуына байланысты дауыс беру процесін кім бақылайтыны — ашық сұрақ болып қалып отыр.
Президент бірнеше айлық үзіліс қажет екенін, Украина мұндай режимді бірнеше рет ұсынғанын, бірақ Ресей оны қабылдамағанын айтты. Соғыс кезінде сайлау өткізуді қолдаған бұрынғы қорғаныс министрі Михаил Федоров сынға алынды — «олар саясатта болғысы келеді» деді Зеленский.
Жеке сұхбатта президент үлкен бюджет тапшылығы мәселесін көтерді. Әскери шығыстардағы тапшылық шамамен 23 млрд еуроны (26,5 млрд доллар) құрайды. Еуропа 2026–2027 жылдарға арналған 90 млрд еуро (104 млрд доллар) кредик бөлуге келіскен. Зеленский бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін 7 заң жобасын дайындағанын, кейбір шаралар «қиын, жағымсыз және танымал емес» болатынын мәлімдеді.
Сондай-ақ Зеленский АҚШ президенті Дональд Трамптың ресейлік дизель инфрақұрылымына шабуылды тоқтату туралы ұсынысына қатысты пікір білдірді. Украина ресейлік зауыттарға соққыларды заңды деп санайды, бірақ екіжақты деэскалацияға дайын екенін айтты. Президент Ресеймен соғыстың «барлығына тиімді» аяқталуы мүмкін емес екенін, өйткені тым көп адам қаза тапқанын атап өтті.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин тіліндегі БАҚ Зеленскийдің ішкі саяси хабарламасына баса назар аударады: сайлау шарттары, Федоров пен соғыс кезінде дауыс беруді жақтаған басқа да тұлғаларға сын, және сайлауға мүмкіндік беретін бітім режимін бұғаттағаны үшін Ресейді кінәлау. Бірнеше украин басылымы сонымен қатар президенттің бюджет дағдарысын соғыс тұрғысынан айқындауын және Еуропадан қосымша қаржылай қолдау сұрауын ерекше атап көрсетеді.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Катарлық Al Jazeera Arabic басылымы экономикалық өлшемге баса назар аударады: Зеленскийдің бюджет тапшылығын жабу үшін «қиын» шаралар туралы ескертуі және әскери шығыстардағы 23 млрд еуро тапшылық. Сонымен қатар басылым АҚШ-тың энергетикалық инфрақұрылымға өзара соққыларды тоқтату ұсынысын және Трамптың ресейлік дизель инфрақұрылымына шабуылды тоқтату туралы өтінішін ерекше атап көрсетеді — бұл дипломатиялық бұрыш украин тілді БАҚ-та көрініс таппаған.
Дереккөздер неде келіспейді
LIGA.net хабарлауынша, анонимді «Слуга народу» депутаты Федоровтың саясаттан біржола кетпейтінін мәлімдеді, ал Федоровтың командасы бұл ақпаратты жоққа шығарды.
Оқиға тарихы
Украинаның қолданыстағы заңнамасы соғыс уақытында сайлау өткізуге тыйым салады. CBS сұхбатынан бірнеше күн бұрын Зеленский соғыс кезінде сайлау идеясын елді бөледі деп сынға алған болатын. Бұрынғы қорғаныс министрі Михаил Федоров тамыз айының ортасында соғыс кезінде де сайлау өткізуді қолдайтын бейнеүндеу жариялады, ал қыркүйектің басында Palantir бас директоры Алекс Карптің бірінші инвестор болған қорғаныс-технологиялық компаниясын құрғанын жариялады. Украина шамамен 9 миллион азаматының шетелде екенін, ал толық ауқымды басып кіру алдында шетелден шамамен 500 мың украин дауыс бергенін бағалайды. Еуропа елдері өткен жылдың соңында 2026–2027 жылдарға арналған 90 млрд еуро кредик бөлуге келіскен. АҚШ-тың арнайы елшісі Джаред Кушнер қыркүйектің 12-сінде Киевтегі YES форумында соғысты аяқтау үшін «барлығына жарайтын дұрыс формуланы табу қажет» екенін айтты.