Швейцарияда нейтралитет туралы референдум өтеді: дауыс беру қалай Ресейге санкциялар мен НАТО-мен ынтымақтастыққа әсер етуі мүмкін
27 қыркүйекте Швейцария сайлаушылары елдің көп ғасырлық нейтралитетін конституцияда бекіту туралы референдумда дауыс береді. «Иә» деп дауыс беру Швейцарияның БҰТ Қауіпсіздік Кеңесі мақұлдамаған Ресейге қарсы санкцияларды енгізуін іс жүзінде мүмкін емес етеді және НАТО сияқты альянстармен әскери ынтымақтастықты, елге тікелей шабуыл жасалған немесе тікелей қатер төнген жағдайлардан басқа, жояды.
Ең бастысы
- 27 қыркүйек, жексенбі — Швейцарияда нейтралитеттің қатаңырақ анықтамасын конституцияға енгізу туралы референдум
- «Иә» дауыс БҰТ Қауіпсіздік Кеңесі мақұлдамаған Ресейге қарсы санкцияларды іс жүзінде мүмкін емес етеді — Мәскеуде вето құқығы бар
- «Иә» дауыс Швейцарияға шабуыл жасалған немесе тікелей қатер төнген жағдайларды қоспағанда, НАТО сияқты альянстармен әскери ынтымақтастықты жояды
- 2022 жылдың ақпанынан бері швейцариялық үкімет ЕО-ның Ресейге қарсы санкцияларын іс жүзінде қайталап келді
- Қыркүйектегі сауалнамалар сайлаушылардың шамамен үштен екісі бастамаға қарсы екенін көрсетті
- Ресей нейтралитеттің қатаңырақ анықтамасы жөніндегі бастаманы ашық қолдады
- Қарашада Швейцария 25 негізінен батыс елдеріне қару-жарақ экспорттау мүмкіндігі туралы бөлек дауыс беруді өткізеді
Бұл неге маңызды
Референдум ЕО мен Швейцария арасындағы санкциялар үйлесімділігінің болашағы мен Швейцарияның НАТО-мен мүмкін әскери байланысы үшін маңызды. «Иә» дауыс Ресейге қарсы халықаралық қысымды әлсіретуі мүмкін — БҰТ Қауіпсіздік Кеңесі арқылы өту қиын, өйткені Мәскеуде вето құқығы бар — ал Ресей бастаманы ашық қолдады. Сонымен қатар, қарашадағы 25 батыс еліне қару экспорттау туралы бөлек дауыс беру Швейцарияның қорғаныс саясатын қайта анықтайды.
Не болды
27 қыркүйекте Швейцария сайлаушылары елдің көп ғасырлық нейтралитетін конституциялық деңгейде бекіту туралы референдумға қатысады. «Иә» дауыс екі негізгі нәтижеге әкеледі: БҰТ Қауіпсіздік Кеңесі мақұлдамаған Ресейге қарсы санкцияларды енгізу мүмкін болмайды және НАТО сияқты альянстармен әскери ынтымақтастық тек Швейцарияға шабуыл жасалған немесе тікелей қатер төнген жағдайларда ғана мүмкін болады. 2022 жылдың ақпанынан бері швейцариялық үкімет ЕО-ның Ресейге қарсы санкцияларын қайталап келді, бұл нейтралитеттің қатаң түсіндірмесін қолдаушылардың наразылығын тудырды. Берн университетінің еуропалық саясат профессоры Фабио Вассерфаллен бұл дауысты нейтралитетке қарсы емес, нейтралитеттің мағынасы туралы мәселе деп сипаттады және үкіметтің қазіргі икемділігін пайдалану тәсілін халық қалай қабылдайтынын сұрады. Қыркүйектегі сауалнамалар сайлаушылардың шамамен үштен екісі бастамаға қарсы екенін көрсетті, бұл оның ықтимал сәтсіздігін көрсетеді. Ресей бұл бастаманы ашық қолдады. Қарашада бөлек референдум өтеді, онда Швейцарияның 25 негізінен батыс елдері тобына, тіпті олар әскери қақтығысқа қатысқан жағдайда да, қару экспорттауына жол берілуі мүмкін.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин басылымдары референдумды ең алдымен Ресейге қарсы санкцияларға қатысты мәселе ретінде көрсетеді. Тақырыптар мен бөлектеулер «Ресейге санкцияларды мүмкін емес ету», «ЕО-мен үйлесімді санкцияларға қауіп» сияқты тұжырымдарға баса назар аударады. Украин тілді материалдар нейтралитет туралы жалпы пікірталастан гөрі, Швейцарияның Ресейге қарсы санкциялық қысымға ықтимал әсеріне бағытталған.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Ағылшын тілді материалдар нейтралитет мәселесін кеңірек тарихи контекстте ұсынады: Швейцарияның ғасырлар бойғы нейтралитет дәстүрі, Ресейдің бастаманы ашық қолдауы, бастаманың ықтимал сәтсіздігін көрсететін сауалнамалар және қарашадағы қару экспорты бойынша бөлек дауыс беру. Бұл бағалау тек Ресейге қарсы санкциялар туралы емес, нейтралитеттің мағынасы туралы деп тұжырымдайды.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер сайлаушылардың ниеті туралы нақты сауалнама дәлелдері бойынша ерекшеленеді: бір факт қыркүйектегі сауалнамалар шамамен үштен екісі бастамаға қарсы екенін көрсетеді десе, екіншісі екі бұрынғы сауалнаманың бас тарту ықтималдығын атап өтеді — қыркүйектің соңындағы сауалнама мен ертеректегі зерттеулер арасындағы айырмашылықты көрсетеді.
Оқиға тарихы
Швейцарияның нейтралитет дәстүрі бірнеше ғасырларға созылады. 2022 жылдың ақпанынан бері швейцариялық үкімет Мәскеуге қарсы ЕО санкцияларын іс жүзінде қайталады, бұл нейтралитеттің қатаң түсіндірмесін жақтаушылардың сынын тудырды. Еуропалық саясат профессоры Фабио Вассерфаллен дауыс беруді нейтралитетті сақтау керек пе деген мәселе емес, нейтралитет нені білдіреді деген сұрақ деп сипаттады. Швейцария үкіметі «2026 жылғы қауіпсіздік саясатының стратегиясын» қабылдады, оған елдің қорғанысын нығайту және серіктес мемлекеттермен ынтымақтастық шаралары кіреді.