ЕО Ресейлік екі олигархқа санкцияны алып, режимді 36 айға ұзартты
22 қыркүйекте ЕО кеңесі Ресейдің аумақтық тұтастығына нұқсан келтіретін тұлғаларға қарсы санкцияларды 36 айға (2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін) ұзартты, бірақ сол шешіммен Алишер Усманов пен Михаил Фридманды тізімнен шығарды. Украина бұл шешімді «ақталмаған» деп айыптап, орнына Владимир Лисин мен Владимир Потанинге санкция салуды ұсынды.
Ең бастысы
- 22 қыркүйекте ЕО кеңесі санкция режимін 2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін ұзартты — алғаш рет алты ай емес, 36 айға.
- Сол шешіммен Алишер Усманов пен Михаил Фридман тізімнен шығарылды; екеуі де Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін санкцияға іліккен болатын.
- Франция «ұлттық қауіпсіздік» деп Усмановты шығаруды талап етті; Словакия оны қолдады; Люксембург Фридманды шығаруды сұрады.
- Усманов тізімнен шыққаннан кейін бір күн өткен соң, Әзірбайжан Франция азаматы Мартин Райанды кешірді.
- Латвия ветонын алып, ұлттық санкция салатынын жариялады; Эстония 23 қыркүйекте Маргус Цахкна қол қойған ұлттық санкция енгізді; Литва Миндаугас Синкявичюс бастамасымен ұлттық шаралар бастады.
- Украина сыртқы істер министрі Андрей Сибига шешімді «ұятты және ақталмаған» деп атады; санкция саясаты бойынша комиссар Владислав Власюк Лисин мен Потанинге санкция салуды ұсынды.
- Брюссельдегі дипломаттар «ешкім бұл шешімге риза емес» деп, қауіпті прецедент жасалғанын айтты.
- Режимге шамамен 3000 адам кіреді; қазан айында 1600-нан астам адам мен компанияны қосып, тарихтағы ең ірі кеңейту жоспарланып отыр.
Бұл неге маңызды
Екі ірі ресейлік олигархты санкциядан шығару және жалпы режимді бірден ұзарту — прецедент. Шешімге Украинамен келіспестен Францияның, Словакияның және Люксембургтың ұлттық мүдделері себеп болды. Украина шешімді айыптап, дипломатиялық алшақтыққа сигнал берді. Эстония, Латвия, Литва ұлттық санкция енгізіп, ЕО-ның Ресейге санкция саясатындағы бірлігінің осалдығын көрсетті. Бұл оқиға ЕО-ның санкция бойынша бірауыздан келісу принципін квалификациялық көпшілік дауыспен ауыстыру туралы пікірталасты күшейтті.
Не болды
22 қыркүйекте ЕО кеңесі Украинаның аумақтық тұтастығына, егемендігі мен тәуелсіздігіне нұқсан келтіретін тұлғаларға қарсы санкцияларды 36 айға — 2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін ұзартты. Бұрын режим әр алты ай сайын жаңартылып келген еді. Сол шешім аясында ресейлік олигархтар Алишер Усманов пен Михаил Фридман тізімнен шығарылды; тізімге шамамен 3000 адам кіреді.
Франция мен Словакия Усмановты шығаруды талап етті — Франция «ұлттық қауіпсіздік» деп түсіндірді, бірақ бұл екі француз азаматын Әзірбайжанда босату талпынысымен байланысты болды; Усманов тізімнен шыққаннан кейін бір күн өткен соң Баку Мартин Райанды кешірді. Люксембург Фридманды шығаруды «Люксембургтың жоғары мүдделері үшін» сұрады. Бұл қадамдармен Украинамен келісу болмады.
Латвия шешімді бұғаттап, кейін ұлттық санкция салу шартымен өз ветосын алды. Эстония 23 қыркүйекте Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясында жүрген Маргус Цахкна ұлттық санкцияға қол қойды. Литва премьер-министрі Миндаугас Синкявичюс ұлттық шаралар бастауға тапсырма берді. Ирландия келісімге қол жеткізуде делдал болды.
Украина шешімді «ақталмаған» деп айыптады: сыртқы істер министрі Андрей Сибига оны «ұятты» деді. Президенттің санкция саясаты жөніндегі комиссары Владислав Власюк орнына Владимир Лисин (NLMK) пен Владимир Потанинге (Норникель) санкция салуды ұсынды. Брюссельдегі ЕО дипломаттары шешімге риза еместігін білдіріп, қауіпті прецедент жасалғанын ескертті. Қазан айында тізімге 1600-нан астам адам мен компания қосылып, тарихтағы ең ірі кеңейту жоспарлануда.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украиналық БАҚ шешімді бір ауыздан «ұятты» және «ақталмаған» деп бағалады, ресми мәлімдемелерге сүйенді. Баса назар — Украинаның Киевпен үйлестірмей жасалған келісімге қарсылығына және Лисин мен Потанинге санкция салу балама ұсынысына аударылды. Украиналық басылымдар Балтық елдерінің (Эстония, Латвия, Литва) ұлттық санкциясын және Біріккен Корольдіктің өз санкцияларын сақтайтынын айтып, одақтастардың қолдауын ерекше атап көрсетті.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық бақтан бөлек халықаралық фрейминг берілмеген; дегенмен материалдарда ЕО дипломаттары мен Брюссельдегі шенеуніктердің алаңдаушылығы, шешімде «ешкім риза емес» екендігі, сондай-ақ санкция бойынша бірауыздан келісу принципін квалификациялық көпшілік дауыспен ауыстыру қажеттігі туралы пікірталас көрінеді.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздерде Мартин Райанның мерзімі бойынша айырмашылық бар: көпшілігі 10 жыл деп жазса, бір мақала 12 жыл деп хабарлайды. Фридманның Люксембургке қойған талабы да әр түрлі: көпшілігі шамамен 15 млрд еуро дейді, бірі АҚШ долларымен кемінде 16 млрд дейді. БҰҰ Бас Ассамблеясындағы кездесуде Усманов пен Фридман мәселесін Зеленскийге көтерген Біріккен Корольдік премьер-министрінің аты-жөні дереккөздерде әркелкі берілген: бір мақала оны «Энди Бёрнем» деп атайды, басқалары Кейр Стармер деп жазады.
Оқиға тарихы
ЕО-ның Украинаға қатысты санкция режимі 2014 жылдан бері әр алты ай сайын жаңартылып келді; 22 қыркүйектегі 36 айға ұзарту — алғашқы көпжылдық жаңарту. Режимге шамамен 3000 адам кіреді; қазан айында 1600-нан астам есім қосылады. Усманов Лондондағы «Арсенал» футбол клубына бұрынғы инвестициясымен танымал (2018 жылы шыққан); Фридман 2013 жылы Лондонға көшкен, бірақ санкциядан кейін елден кеткен. Фридман Люксембургтен қатырылған активтері бойынша арбитраж талапкері (дереккөздерде сомалар әр түрлі). Лисинді бақылауындағы NLMK Бельгияның Валлония аймағында металл өңдеу зауыттарын, ал Франция, Италия мен Данияда өндірістік нысандарды иеленеді; Потанин/Норникельдің тізімнен тыс қалуы Еуропаның ресейлік никель мен палладийге тәуелділігімен, әсіресе автомобиль өнеркәсібі үшін түсіндіріледі.