ЕО санкцияларын 3 жылға ұзартты, бірақ Усманов пен Фридман тізімнен шығарылды
22 қыркүйекте ЕО елшілері Украинаның аумақтық тұтастығына қатысты жекелеген санкцияларды 36 айға — 2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін ұзарту туралы келісімге қол жеткізді. Бұл шешім Ресей олигархтары Алишер Усманов пен Михаил Фридманды санкция тізімінен шығару арқылы қабылданды. Латвия жалғыз қарсы болып, ветоны алып, дауыс беруден бас тартты; ел ұлттық санкциялар енгізетінін мәлімдеді.
Ең бастысы
- ЕО елшілері аумақтық тұтастық режимі бойынша санкцияларды 36 айға — 2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін ұзартуға келісті
- Алишер Усманов пен Михаил Фридман тізімнен шығарылды, бұны Словакия талап еткен; Франция — Усмановты, Люксембург — Фридманды қолдаған
- Латвия жалғыз қарсы болып, ветоны алып, дауыс беруден бас тартты, бірақ екі олигархқа ұлттық санкция енгізетінін жариялады
- Бұл — режимнің алғаш рет алты ай емес, үш жылға ұзартылуы; тізімде шамамен 3000 адам мен ұйым қалды
- Литва да жекелеген тұлғаларды тізімнен шығаруға қарсы екенін мәлімдеді
- Украина президенті Зеленский Латвияға алғысын білдіріп, шешімді «өзіне-өзі зиян» деп атады; Сыртқы істер министрі Сибіга оны «ұятты және негізсіз» деп сипаттап, ЕО-ға мүше елдерді ұлттық санкция енгізуге шақырды
- 14 қыркүйекте ЕО санкция режимін жеті күнге ұзартқан болатын, өйткені Словакия мен Франция екі олигархты шығаруды талап еткен
Бұл неге маңызды
Бұл шешім Ресейге қарсы ЕО санкция режимінің жұмыс істеу қабілеті мен оның ішіндегі бірліктің сынақтан өтуі болды. Режим 22 қыркүйекте жарты түнде автоматты түрде тоқтауы мүмкін еді — бұл шамамен 3000 адам мен ұйымның активтерін босатар еді. 36 айға ұзарту алғаш рет жүзеге асырылып, болашақтағы қысым көрсеткіштерін көтерді. Сонымен қатар, жекелеген мүше мемлекеттердің талабымен екі ірі ресейлік олигархтың тізімнен шығарылуы — саяси негізделген алып тастаулар үшін қауіпті прецедент орнатты. Латвия мен Литваның ашық қарсылығы Ресей саясатындағы ЕО ішіндегі бөліністерді ашық көрсетті.
Не болды
22 қыркүйекте ЕО елшілері Coreper отырысында Украинаның аумақтық тұтастығына, егемендігі мен тәуелсіздігіне қатысты жекелеген санкцияларды 36 айға — 2029 жылғы 22 қыркүйекке дейін ұзарту туралы алдын ала келісімге қол жеткізді. Бұл — режимнің алғаш рет алты ай емес, үш жылға ұзартылуы. Келісімге Ирландияның ЕС Кеңесіндегі төрағалығы ұсынған компромис нұсқасы бойынша қол жеткізілді: Словакия мен Францияның талабымен ресейлік олигархтар Алишер Усманов пен Михаил Фридман тізімнен шығарылды. Латвия 21 қыркүйекте екі олигархты шығаруға ашық қарсы болып, дауыс беруді блоктады; 22 қыркүйекте ел ветонын алып, кеңес дауысынан бас тартты — бұл шешімнің қабылдануына мүмкіндік берді, өйткені қарсы дауыстар болмаса, бас тарту шешім қабылдануына кедергі жасамайды. Латвия сонымен қатар Усманов пен Фридманға қарсы ұлттық санкциялар дайындау үшін Сыртқы істер министрлігіне тапсырма берді. Литва да жекелеген тұлғаларды шығаруға қарсы екенін мәлімдеді. ЕО Кеңесі сондай-ақ үш адам мен бір ұйымға қатысты санкцияларды жаңартпау және қайтыс болған үш адамды тізімнен алып тастау туралы шешім қабылдады.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украиналық БАҚ бұл шешімді ең алдымен саяси реңкте көрсетті. Президент Зеленский Латвия президенті Эдгарс Ринкевичс пен премьер-министр Андріс Кулбергске алғысын білдіріп, мұндай сигналдар «өзіне-өзі зиян» әрі «кері нәтижелі» екенін, ал мұндай шешімдер ЕО бірлігін сақтаудың қаншалықты қиын екенін көрсететінін айтты. Сыртқы істер министрі Андрій Сибіга ЕО шешімін «ұятты және негізсіз» деп атап, Мәскеудің тойлап жатқанын, өйткені ол қалағанын — жазасыздық сезімін, ЕО-ның қорлануын және еуропалықтар арасындағы алауыздықты алғанын жазды; ол барлық ЕО мүшелерін Усманов пен Фридманға қарсы дереу ұлттық санкциялар енгізуге шақырды. Украин басылымдары Латвия мен Литваның ашық қарсылығын және Балтық/Скандинавия елдерінің рөлін ерекше атап, оларды принципиалды одақтас ретінде көрсетеді.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер екі мәселе бойынша алшақтайды. Біріншіден, режиммен қамтылған адамдар мен ұйымдар саны: көптеген дереккөздерде «шамамен 3000», ал Латвия үкіметінің мәлімдемесінде «2600-нан астам» деп көрсетілген. Екіншіден, қай ЕО мемлекеттері екі олигархты шығаруға бастамашы болды: Словакия екеуіне де талап қойғаны бірауыздан айтылған, бірақ дереккөздер Францияның Усмановты шығарудағы негізгі лоббистер екенін және Люксембургтың Фридманды шығаруға қосылғанын әр түрлі бағалайды — бір украин тілді баяндама оларды біріктірілген словак-франко-люксембург күші ретінде сипаттайды.
Оқиға тарихы
Украинаның аумақтық тұтастығына қатысты ЕО санкция режимі 2014 жылдан бері қолданыста; 2022 жылдан кейін Владимир Путин, Ресей басшылығы, жетекші олигархтар және бұрынғы Украина президенті Виктор Янукович тізімге енгізілді. Жекелеген санкциялар активтерді бұғаттау мен ЕО-ға кіруге тыйым салуды қамтиды; жаңарту үшін 27 мүше елдің бір ауыздан келісімі қажет, ал келіспеу жағдайда санкциялар автоматты түрде тоқтайды. 14 қыркүйекте ЕО режимді жеті күнге ұзартқан болатын, өйткені Словакия мен Франция екі ресейлік олигархты шығаруды талап еткен еді. Дереккөздерге сәйкес, Францияның Усмановты шығарудағы талабы Азербайжанда ұсталып отырған француз азаматтарын босатуға байланысты болды; Люксембургтың Фридманды шығарудағы талабы Фридманның бұғатталған активтері бойынша Люксембургке қарсы шамамен 16 миллиард долларлық арбитраждық талабымен байланысты.