АҚШ Беларусьтен калий тыңайтқышын жаппай сатып алу бойынша келісім дайындап жатыр
АҚШ президенті Дональд Трамп 21 қыркүйекте Truth Social желісінде Вашингтон Беларусьтен калий тыңайтқыштарын жаппай сатып алу бойынша келісім дайындап жатқанын хабарлады. Ол беларус өнімінің бағасы Канададан әкелінетін тыңайтқыштан едәуір арзан болатынын айтты. Литва парламентінің Сыртқы істер комитеті төрағасы бұл туралы алдын ала хабарланбағанын мәлімдеді.
Ең бастысы
- Трамп 21 қыркүйекте Truth Social-да «ауқымды» келісім дайындалып жатқанын жариялады
- Беларус калийінің бағасы АҚШ қазір Канадаға төлейтін бағадан едәуір төмен болады деді
- Литва парламентінің Сыртқы істер комитеті төрағасы Ремигиюс Мотузас: Литваға алдын ала хабарланбаған
- 2025 жылы наурызда АҚШ Беларусь калий өндірушілеріне санкцияларды жеңілдеткен болатын
- 2025 жылы мамырда АҚШ Литва, Польша және Украинадан Беларусь калийіне транзиттік санкцияларды алуды сұраған
- Bloomberg: бұл жарияланым АҚШ пен Канада арасындағы сауда соғысы мен алдағы аралық сайлау қарсаңында жасалды
- 2021 жылы Беларусь АҚШ-қа 700 мың тоннадан астам калий жеткізген, жалпы импорттың 90%-ы Канададан
Бұл неге маңызды
Бұл келісім Батыс санкциялары кескен ірі кіріс көзін Лукашенко режиміне қайтарады. Сонымен қатар АҚШ Литва, Польша және Украинадан өз шектеулерін алып, беларус калийіне транзитке жол ашуды талап етіп жатыр — бұл трансатлантикалық одақтастарды қиын жағдайға қойып отыр. Трамп бұл қадамды АҚШ-Канада сауда соғысы мен аралық сайлау алдында Канадаға саяси сигнал ретінде ұсынды.
Не болды
21 қыркүйекте АҚШ президенті Дональд Трамп Truth Social парақшасында Вашингтон Беларусьтен калий тыңайтқышын жаппай сатып алу бойынша келісім дайындап жатқанын жариялады. Ол беларус калийінің бағасы АҚШ қазір Канадаға төлейтін бағадан едәуір арзан болатынын, ал бұл американдық фермерлер мен малшылар үшін тиімді екенін атап өтті. Литва парламенті — Сеймастың Сыртқы істер комитетінің басшысы Ремигиюс Мотузас бұл келісім туралы Литваға алдын ала хабарланбағанын мәлімдеді. Ол Литваның Беларуське қарсы санкцияларды алуға негізі жоқ екенін, ЕО санкциялары ақпанның аяғына дейін қолданыста екенін, ал Минск Ресейдің Украинаға қарсы соғысын қолдауды жалғастырып жатқанын айтты.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин тілді БАҚ АҚШ-тың нақты Украинаға беларус тыңайтқышына шектеулерді алу қысымын алға тартады. Беларус калийі «Лукашенко режимін қаржыландырудың маңызды көзі» ретінде сипатталып, саяси және соғысты қаржыландыру аспектісі баса көрсетіледі. Литваның жауабы трансатлантикалық одақтастар АҚШ-тың бұл қадамына дайын емес екенінің дәлелі ретінде беріледі.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Bloomberg сияқты халықаралық БАҚ жарияланымды АҚШ пен Канада арасындағы сауда соғысы мен алдағы аралық сайлау аясында қарастырады. Американдық фермерлер мен малшылар үшін экономикалық артықшылық баса айтылады. Сонымен қатар Канададан келетін негізгі табиғи ресурстар — мұнай, калий және стратегиялық минералдар — АҚШ тарифтерінен босатылғаны аталып, бұл қадам Канадаға таза нарықтық емес, саяси сигнал ретінде бағаланады.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздерде келісімнің орындалу мүмкіндігіне күмәнді пікір бар: Трамп «ауқымды» келісім жарияласа, Лукашенко Беларусь қаласа да талап етілген көлемді бере алмайтынын мәлімдеді. Сонымен қатар 2025 жылғы саяси тұтқындар алмасуының сипаттамасында қарама-қайшылық бар: бір дереккөздер бойынша наурызда Беларускалий мен Беларус Калий Компаниясына санкцияларды жеңілдету тұтқындар босату шартымен жасалса, басқаларында қыркүйектегі 25 тұтқынның босатылуы Lakokraska және Bellesbumprom-ға санкциялардың алынуымен байланыстырылады. АҚШ-тың Беларусь бойынша арнайы елшісінің аты бір дереккөздерде «John Coale», енді біреулерінде «John Cole» деп жазылған.
Оқиға тарихы
Батыс санкцияларына дейін, яғни Беларусьтегі саяси репрессиялар мен Ресейдің Украинаға қарсы соғысын Минскінің қолдауына байланысты шектеулер енгізілгенге дейін калий Беларусь үшін маңызды валюта түсімі көзі болды. 2021 жылы — санкциялар алдындағы жылы — Беларусь АҚШ-қа 700 мың тоннадан астам калий жеткізген; сол жылы жалпы АҚШ импорты шамамен 13 миллион тоннаны құрап, оның 90%-ы Канададан келді. Канада әлемдегі ең ірі калий экспорттаушылардың бірі болып қала береді. АҚШ-тың Канадаға тарифтері мұнай, калий және стратегиялық минералдар сияқты негізгі табиғи ресурстарға қолданылмайды. 2025 жылы мамырда АҚШ Литва, Польша және Украинадан Беларусь калийін аумақтары арқылы транзиттеуге мүмкіндік беру үшін санкцияларды алуды сұраған болатын.