Украина 2027 жылға арналған мемлекеттік бюджет жобасын парламентке енгізді
Украина Кабинеті 15 қыркүйек кешінде 2027 жылға арналған мемлекеттік бюджет жобасын мақұлдап, оны «16000» нөмірімен Жоғарғы Радаға тіркеді. Кірістер 5 трлн 648 млрд гривень, шығыстар 7 трлн 272 млрд гривень көлемінде жоспарланған; қорғаныс пен қауіпсіздікке шығыстардың 66,8%-ы бағытталады. Жоба халықаралық қолдаудың 52,6 млрд АҚШ долларын қажет етеді.
Ең бастысы
- 2027 жылға кірістер жоспары – 5 трлн 648 млрд грн (2026 жылға қарағанда 8,7% артық)
- 2027 жылға шығыстар жоспары – 7 трлн 272 млрд грн (2026 жылға қарағанда 13,5% артық); жалпы мемлекеттік бюджет шығыстары 8 трлн грн-нен асады
- Қорғаныс және қауіпсіздікке – 4 трлн 885 млрд грн (ЖІӨ-нің 43,8%-ы), шығыстардың 66,8%-ы; Қорғаныс министрлігіне – 3,76 трлн грн
- Халықаралық қолдау қажеттілігі – 52,6 млрд АҚШ доллары (ЕО, G7/ERA, ХВҚ, Дүниежүзілік банк, Ұлыбритания және басқа серіктестерден)
- Білімге – 328,5 млрд грн (+21,6%), денсаулық сақтауға – 292,5 млрд грн (+13,9%), әлеуметтік төлемдерге – 540,3 млрд грн (+15,5%)
- Энергетика секторына – шамамен 100 млрд грн, оның ішінде 60 млрд грн – Ресей шабуылдарынан кейінгі қалпына келтіруге және таратылған газ генерациясына
- 131 млрд грн-нан астам жоспарланған кіріс Салық кодексіне өзгерістер енгізілуіне байланысты (ПДВ +1 п.п. және отын акцизі +4 п.п.), бұл өзгерістерді Бюджет комитетінің төрағасы Роксолана Пидласа жүзеге асуы екіталай деп бағалайды
Бұл неге маңызды
Украинаның 2027 жылғы бюджеті толық ауқымды соғыс жағдайында жасалған алғашқы бюджеттердің бірі – қорғаныс пен қауіпсіздікке барлық шығыстардың 66,8%-ы бағытталады, бұл ЖІӨ-нің 43,8%-ын құрайды. Жалпы шығыстар 8 трлн гривеньнен асады, яғни 2022 жылға дейінгі деңгейден төрт есе жоғары; мемлекет шығыстардың жартысынан азын ғана өз қаражаты есебінен жабады. Қалған бөлігін халықаралық серіктестер – ЕО, G7, ХВҚ, Дүниежүзілік банк – қаржыландыруы тиіс. Жобаның тұрақтылығы 52,6 млрд доллар көлемінде сыртқы қолдау мен салық заңнамасына бірқатар енгізілмеген өзгерістерге тікелей тәуелді.
Не болды
Украина Кабинеті 15 қыркүйек кешінде 2027 жылға арналған мемлекеттік бюджет жобасын мақұлдап, оны Жоғарғы Радаға «16000» нөмірімен тіркеді. Қаржы министрлігі дайындаған құжат бойынша, кірістер 5 трлн 648 млрд грн (2026 жылға қарағанда 8,7% артық), шығыстар 7 трлн 272 млрд грн (13,5% артық) көлемінде жоспарланған. Қорғаныс пен қауіпсіздікке 4 трлн 885 млрд грн (ЖІӨ-нің 43,8%-ы) бөлінеді, оның 3,76 трлн грн-ы Қорғаныс министрлігіне тиесілі. Үкімет 131 млрд грн-нан астам кірістің тек Салық кодексіне өзгерістер енгізілгенде ғана іске асатынын мойындайды. Халықаралық қолдау қажеттілігі 52,6 млрд АҚШ долларын құрайды. Депутаттар 1 қазанға дейін түзетулер енгізуі керек; бірінші оқылым қазанның соңында күтіледі.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық дереккөздер – украиндік. Олар бюджетті «соғыс жүріп жатқан елдің бюджеті» деп сипаттайтын премьер-министрдің сөзін бірауыздан қайталайды. Басылымдар қорғаныс, білім, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, энергетика, ауыл шаруашылығы, жол қоры сияқты салалар бойынша шығыстарды егжей-тегжейлі келтіреді. Бірқатар БАҚ фискалдық тұрақсыздыққа назар аударады: халықаралық көмекке тәуелділік, салық реформаларының қажеттілігі, раданың оларды қабылдамау ықтималдығы, жобаланған және расталған қаржыландыру арасындағы алшақтық. Саяси-мәдени символдық бағыттар – Тіл омбудсмені қаржыландыруын екі есеге жуық ұлғайту, Пласт және телемарафон үшін қаражат – кеңінен аталады. Энергетика саласында ресейлік шабуылдардан кейінгі қалпына келтіру мен таратылған генерацияны дамыту қауіпсіздік басымдығы ретінде беріледі.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер арасында бірнеше маңызды алшақтықтар бар. Біріншіден, салық өзгерістеріне байланысты кірістер көлемінің бағалануы әр түрлі: Рада Бюджет комитетінің төрағасы Роксолана Пидласа 131 млрд грн-нан астам (ПДВ +1 п.п., отын акцизі +4 п.п.) десе, депутат Ярослав Железняк бұл соманы 117,3 млрд грн деп келтіреді және ПДВ мөлшерлемесі мен қолданылу күні құжаттарда нақтыланбағанын атап өтеді. Екіншіден, премьер-министрдің аты-жөні бойынша: көптеген мақалаларда ол – Сергей Корецкий (Корчевский), ал бір мақалада энергетика басымдықтары туралы сөз сөйлеген тұлға ретінде Денис Шмыгаль аталады. Үшіншіден, қаржыландыру тапшылығының көлеміне қатысты: ресми халықаралық қолдау қажеттілігі 52,6 млрд доллар, бірақ тәуелсіз сарапшылар оны 36,5–37,8 млрд доллар, ал шарттар нашарлаған жағдайда 2027 жыл соңына қарай шамамен 80 млрд доллар деп бағалайды. Соңында, салыққа тәуелді кірістер туралы ақпарат бір жағынан жобаға енгізілгендей, екінші жағынан раданың мақұлдауына байланысты шартты болып беріледі, ал Бюджет комитетінің төрағасы мұндай өзгерістердің қабылдануын «ықтимал емес» деп бағалайды.
Оқиға тарихы
Украинаның бюджет процесі бойынша Кабинет жобаны парламентке ұсынады, одан кейін депутаттар 1 қазанға дейін түзетулер енгізе алады, бірінші оқылым қазанның соңында күтіледі. 2025 жылы президент жаңа жобаны бекітпестен бұрын 2026 жылғы бюджет тапшылығын жабу үшін қажетті жеті заң жобасын қабылдауға шақырған болатын. Қорғаныстан басқа негізгі бағыттарға мұғалімдер, дәрігерлер мен медбикелер жалақысын 65%-ға көтеру, экономика мен бизнесті қолдауға 96 млрд грн, энергетика секторына шамамен 100 млрд грн (оның 60 млрд-ы ресейлік шабуылдардан кейінгі қалпына келтіруге) кіреді. Әлеуметтік шығыстар 540,3 млрд грн (+15,5%), білім – 328,5 млрд грн (+21,6%), денсаулық сақтау – 292,5 млрд грн (+13,9%) көлемінде жоспарланған.