Финляндия соты «Русич» тобының серіктесі Торденнің жазасын өмір бойына бас бостандығынан айырудан 12,5 жылға қысқартты
Хельсинки апелляциялық соты «Русич» неонацистік тобының бірлескір негізін қалаушы Войслав Торденнің (Ян Петровский) 2014 жылы Украинада жасаған соғыс қылмыстары үшін жазасын өмір бойына бас бостандығынан айырудан 12,5 жылға қысқартты. Сот бірқатар айыптарды алып тастады, оның ішінде командалық жауапкершілік бойынша айыптау мен украин сарбазының бетіне «Русич» таңбасын ойып жазу фактісін соғыс қылмысы деп танымау туралы шешім.
Ең бастысы
- Финляндияның Хельсинки апелляциялық соты Войслав Торденнің (Ян Петровский) жазасын өмір бойынан 12,5 жылға қысқартты.
- 2025 жылдың наурызында Хельсинки аудандық соты оны төрт соғыс қылмысы үшін өмір бойына бас бостандығынан айыруға үкім еткен болатын.
- Айыптау бойынша Торден мен «Русич» жасақшылары 2014 жылы күзде 22 украин сарбазын өлтіріп, төртеуін ауыр жаралаған.
- Апелляциялық сот Торденнің жараланған украин сарбаздарын жеке өзі атып өлтіргенін немесе осы өлімге басты кінәлі деп танылуын дәлелдейтін айқын дәлелдер жоқ деп шешті.
- Сот украин сарбазының бетіне «Русич» таңбасын ойып жазу фактісін соғыс қылмысы деп танымады — жара «үстірт», қысқа мерзімді зақым деп есептеді.
- Торден 2023 жылғы 20 шілдеде Хельсинки-Вантаа әуежайында Ресей паспортымен ұсталған; Финляндияның Жоғарғы соты оны Украинаға экстрадициялаудан бас тартқан.
Бұл неге маңызды
Бұл іс — Украинадағы соғыс қылмыстары үшін ресейлік бағыттағы жасақшының сирек соттылығы, сондықтан шешім үшінші елдердегі ұқсас істерге ықпал етуі мүмкін. Жазаның өмір бойынан 12,5 жылға қысқаруы, командалық жауапкершілікті алып тастау және «Русич» таңбасын ойып жазуды соғыс қылмысы деп танымау — Украина үшін жауапкершілікке тарту жөніндегі күш-жігердің кері кетуі ретінде қабылдануы мүмкін.
Не болды
Хельсинки апелляциялық соты «Русич» неонацистік тобының бірлескір негізін қалаушы Войслав Торденге (Ян Петровский) 2014 жылы Украинада жасаған соғыс қылмыстары үшін 2025 жылы берілген өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын 12,5 жылға қысқартты. Сот Торденнің жаралы украин сарбаздарын жеке атып өлтіргеніне немесе осөлімдерге басты кінәлі ретінде қаралуына айқын дәлелтер жоқ деп шешті, бірақ оны оқиғаларға қатысушы ретінде ішінара жауапты деп таныды. Командалық жауапкершілік бойынша айыптау алынып тасталды, ал украин сарбазының бетіне «Русич» таңбасын ойып жазу фактісі соғыс қылмысы деп танылмады — сот жараны «үстірт», қансыз және қысқа мерзімді зақым деп есептеді. Сонымен бірге сот Торденнің «Айдар» батальонының украин сарбаздарына қарсы жасаған тұзаққа түсіруін, оларды украин туымен алдауын және жануар тәрізді күйген украин сарбазының мәйітін әлеуметтік желіде таратуын соғыс қылмыстары деп таныды.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин БАҚ-дары шешімді жазаның «қысқаруы» немесе «күшін жоюы» ретінде көрсетіп, айыптардың бір бөлігінің алынып тасталуын ерекше атап көрсетеді — командалық жауапкершілікті алып тастау, бетіне таңба ойып жазуды соғыс қылмысы деп танымау және ең ауыр жеке өлтіру айыбының қабылданбауы. Украиндық басылымдар құрбандарға қатысты деректерді ерекше бөліп көрсетеді: «Айдар» батальонына жасалған шабуыл, украин сарбаздарын туымен алдау, күйдірілген украин сарбазының мәйтінің фотосуретін әлеуметтік желіде тарату.
Дереккөздер неде келіспейді
Екі мақала шешімнің мәнін әр түрлі екпінмен көрсетеді: бірі жазаның өмір бойынан 12,5 жылға қысқаруын негізгі жаңалық ретінде бөліп көрсетеді, екіншісі бетіне «Русич» таңбасын ойып жазуды соғыс қылмысы деп танымау туралы соттың нақты шешіміне назар аударады.
Оқиға тарихы
«Русич» тобы 2014 жылдан бастап ресейлік бағыттағы содырлар жағында Украинада соғысып, кейін Ресей армиясының қатарында жалғастырды; Украинаның ҰЭК (NAZK) тобының «Вагнер» ЖМК-мен байланысы бар екенін мәлімдеді. Торден/Петровский 2004 жылдан бастап Норвегияда тұрып, Норвегия мен Швециядағы оңшыл ұйымдарда белсенді болды, 2014–2015 жылдары Украина аумағында соғысты. Ол ЕО мен АҚШ санкцияларына іліккен және бүкіл Шенген аймағына кіруге тыйым салынған.