Трамп Ресей мен Қытайды «ақылға қонымды» деп мақтады, Зеленскийді келіссөзден аластатты
19 қазан 2025 жылы АҚШ президенті Дональд Трамп БҰҰ-ның алдында Ресей мен Қытай басшысы Си Цзиньпинді Украинаға деген көзқарасы бойынша «әділ» деп атады, Ресей «өз мүмкіндігіне жақын нәрсе істемейді» деп мәлімдеді. Ол Украина президенті Володимир Зеленскийдің орнына біреу басқа келіссөз жүргізсе деген ұсыныс айтты, Зеленскийді соғысты создыруда және АҚШ-қа «ештеңе» бермеуде айыптады.
Ең бастысы
- Трамп Ресейдің Украина алдында «қалыпты» және «қабылданарлық» әрекет етіп жатқанын мәлімдеді
- Трамп Си Цзиньпиннің Украинаға «тым әділ» болып, «артық араласпағанын» айтты
- Трамп Зеленскийдің орнына «басқа біреу» келіссөз жүргізуі керек деді
- Зеленскийдің АҚШ көмегіне «ештеңе» бермегенін, соғысты ұзақ бұрын аяқтауы керек екенін мәлімдеді
- Зеленский «тарихтың дұрыс емес жағында» дегенінен кейін Трамп «Зеленский не айтып жатқанын білмейді» деп жауап берді
- 19 қазанда Харьков облысындағы Нова Водолагадағы саябаққа «Герань-3» ұшқышсыз ұшағымен жасалған соққы алты адамды, оның ішінде бір жасар және 11 жасар қыздарды өлтірді
- Трамп Путин–Трамп–Си үшжақты кездесуіне ашық екенін білдірді, ЦРУ хабарламасы бойынша Зеленскийдің қатысуынсыз өтуі мүмкін
Бұл неге маңызды
АҚШ президенті Ресей мен Қытайды Украина алдында «ақылға қонымды» деп ашық мақтап, олардың «шектеулігін» бағалады — бұл ресми Вашингтонның Мәскеу мен Пекинге қатысты позициясындағы елеулі өзгеріс. Трамп Зеленскийдің орнына басқа адам келіссөз жүргізуі керек деп ұсынып, Киевтің өкілдігін тікелей сынға алды және Украинаның АҚШ-қа «ештеңе» бермегенін айтты. Сол күні Харьков облысында алты адам, оның ішінде екі бала, қаза тапты, ал Трамп Ресей «тым аз істеп жатыр» деді — бұл сөздері мен құжатталған ресейлік шабуылдар арасындағы алшақтықты көрсетеді.
Не болды
19 қазанда АҚШ президенті Дональд Трамп Бұқаралық ақпарат құралдарына Ресей «қалыпты» және «аса қабылданарлық» әрекет етіп жатқанын, «көп нәрсе істемейтінін» айтты. Ол Си Цзиньпиннің Украинаға «тым әділ» болып, «артық араласпағанын» қосып айтты. Трамп Зеленскийдің орнына «басқа біреу» келіссөз жүргізсе деп ұсынып, оны соғысты аяқтағысы келмейді, «ештеңеден хабары жоқ» деп айыптады. Трамп сонымен қатар АҚШ «айтарлықтай көмек көрсетті», ал Украина «ештеңе берген жоқ. Есіңізде болсын» деді. Ол «шекара сызығы көп қозғалмаса да, миллион адам қаза тапты» деп мәлімдеді. Зеленскийдің Bloomberg-ке 18 қазандағы сұхбаты, 14 қазандағы Трамп «тарихтың дұрыс емес жағында» деген сұхбаты және Starlink шектеулері мен Patriot жеткізулерінің кешігуі сынға алынды. ЦРУ хабарламасына сүйенсек, Трамп Путинмен қыркүйектегі телефон әңгімесінде ұсынылған Қытайдағы APEC саммиті аясында Путин–Трамп–Си үшжақты кездесуге ашық екенін білдірді; хабарламада Зеленскийдің қатыспауы мүмкін екені айтылды, АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Өзбекстанда мұндай кездесу бойынша сөйлесулер жүріп жатқанын растады. Сол күні Харьков облысындағы Нова Водолаганың орталық саябағына «Герань-3» ұшқышсыз ұшағы соғылып, алты адам — 28, 34, 36 жастағы әйелдер, шамамен 40 жастағы ер адам, 11 және шамамен 1,2 жасар қыздар — қаза тапты.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украина БАҚ-ы Трамптың Зеленскийге қарсы сынын және Ресей мен Қытайды мақтауын басты назарға қойып, Киевке түсетін қысым ретінде қарастырады. Басым бөлігі Трамптың сөздерін сол күнгі немесе жақын күндері ресейлік шабуылдармен — Нова Водолагадағы дрон соққысы, Киевке жасалған баллистикалық зымыран соққылары, «энергетикалық бітім» жарияланғаннан бері 76 реттік энергетика инфрақұрылымына шабуыл — қатар келтіріп, Ресейдің «шектеулілігі» туралы сипаттамасына қарсы дәлел ретінде келтіреді. Зеленскийдің 14 қазандағы сұхбатындағы «тарихтың дұрыс емес жағында» деген сөзі және 18 қазандағы Bloomberg сұхбаты, сондай-ақ Starlink шектеулері мен Patriot жеткізулерінің кешігуі сын ретінде келтіріледі. Қазақстандағы қазақ тілді басылымдар мен украин БАҚ-ының арасында Ресей «қалыпты әрекет етеді» деген Трамптың бағалауының құжатталған шабуылдармен қалай үйлесетіні туралы көзқарастарда айырмашылық бар.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Жинақтағы халықаралық емес украин БАҚ-тар (Гонконгтан шыққан ағылшын тілді және Қазақстаннан шыққан ресей тілді) Трамптың Зеленскийге қарсы жеке шабуылы мен оның бейбітшілікке деген ұмтылысына күмәндануын алдыңғы қатарға шығарады. Ресей тілді халықаралық басылым Трамптың сөздерін «Зеленский заңсыз және келіссөз жүргізе алмайды» деген ресейлік нарративтерді жаңғыртады деп сипаттайды — бұл редакциялық көзқарас украин тілді жинақта жоқ. Ағылшын тілді халықаралық материалдар украин БАҚ-тары қосатын контекстті (шабуылдар, Bloomberg сұхбаты, БҰҚ-ның құрбандықтар туралы деректері) аз келтіріп, негізінен Трамптың Зеленскийге қатысты мәлімдемелеріне назар аударады.
Дереккөздер неде келіспейді
Трамптың Ресей «қалыпты» немесе «қабылданарлық» деп әрекет етеді деген сипаттамасы құжатталған ресейлік соққылармен қайшы: сол күні Харьков облысындағы Нова Водолагадағы саябаққа дрон соққысы алты адамды, оның ішінде екі баланы өлтірді; Зеленский «энергетикалық бітім» жарияланғаннан бері Ресей украин энергетика және мұнай-газ инфрақұрылымына 76 рет шабуыл жасағанын мәлімдеді. Жинақтағы бір шетелдік ресей тілді басылым Трамптың Зеленскийдің орнына «басқа біреу» келіссөз жүргізу керек деген ұсынысын және шекара сызығы «қозғалмаса да миллион адам қаза тапты» деген тұжырымын «Зеленский заңсыз» деген ресейлік пропаганда нарративтерін жаңғыртады деп сипаттайды; украин тілді дереккөздерде бұл редакциялық баға жоқ. Трамп Украина АҚШ-қа «ештеңе» берген жоқ деп мәлімдеді; Зеленский Starlink шектеулерін, Patriot жеткізулерінің кешігуін және ресейлік дизель отыны туралы келісімді Киевті капитуляцияға мәжбүрлейтін қысым ретінде сипаттап, осы мәселелерді өзара төлем емес, қысым ретінде құрады.
Оқиға тарихы
Трамптың мәлімдемелері Зеленскийдің 14 қазандағы сұхбатында Трамп пен оның айналасын «тарихтың дұрыс емес жағында» деп атағаннан және 18 қазандағы Bloomberg сұхбатынан кейін шықты. 18 қазанда Зеленский Трамп «энергетикалық бітім» жариялағаннан бері Ресей украин энергетика және мұнай-газ инфрақұрылымына 76 рет шабуыл жасағанын мәлімдеді. 18–19 қазан түні Ресей Киевке бірнеше толқынмен баллистикалық зымырандар ұшырды (Зеленский 16 зымыран деді), бір адам қаза тауып, сегізі жарақаттанды; 25 қабатты ғимарат, медициналық мекеме, Cosmo Multimall сауда орталығы және метроның «қызыл» желісінің инфрақұрылымы зақымданды. 19 қазанда Харьков облысындағы Нова Водолаганың орталық саябағына ресейлік «Герань-3» ұшқышсыз ұшағы соғылып, бір жасар және 11 жасар қыздарды қоса алғанда алты адам қаза тапты. БҰҚ деректері бойынша қыркүйекте кемінде 328 бейбіт тұрғын қаза тапты — бұл толық ауқымды басып кірудің басталуынан бергі ең жоғары айлық көрсеткіш. 9 қазанда Трамп Путинмен ресейлік дизель отынын әлемдік нарыққа жүздеген мың тоннамен жеткізу туралы келісім жариялады; Зеленский бұны әлсіздік белгісі деп атады. Трамп ресейлік мұнай өңдеу зауыттарына украин соққыларын сынға алып, олар АҚШ-ты қоса алғанда әлемдік дизель нарығына зиян келтіреді деді. WSJ Путин қарашада Қытайдағы APEC саммиті аясында Траппен және Си Цзиньпинмен үшжақты кездесу ұсынғанын хабарлады; Трамп мұндай форматқа ашық екенін айтты. АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Өзбекстанға сапарында АҚШ–Қытай–Ресей басшыларының ықтимал кездесуі бойынша сөйлесулер жүріп жатқанын растады. АҚШ конгресінің аралық сайлауы 3 қарашаға белгіленген.