Венада «Украин правдасының» журналистері ұсталып, босатылды
Вена прокуратурасы «Украин правдасы» редакциясының журналист-зерттеушісі Михайло Ткач пен операторы Ярослав Бондаренконы ұстады. Екеуі бұрынғы Бас прокурор Руслан Кравченкоға қатысты редакциялық тапсырмамен Австрияда жүрген еді. Жауап алу кезінде олардың бұрын ұсталған екі украиндықпен байланысы расталмаған соң, екеуі де айып тағылмай босатылды. Прокуратура шараларды негізді деп, редакция — негізсіз бұрыс деп сипаттады.
Ең бастысы
- Ткач пен Бондаренко 8 қазанда Венада ұсталды; Бондаренко жарақат алды, Ткач 12 сағаттан астам ұсталды
- Журналистер телефондары мен байланыс құралдарынан айырылып, күш қолданылды
- Редакциялық тапсырма бұрынғы Бас прокурор Руслан Кравченконы іздеумен байланысты болды
- Прокуратура ұстауды шпиондық ісінің аясында «куәгерлердің көрсеткіштері» бойынша негізді деп мәлімдеді
- Жауап алу кезінде екеуінің де бұрын ұсталғандармен байланысы расталмады — екеуі де айып тағылмай босатылды
- «Украин правдасы» шаралар негізсіз әрі пропорциясыз деп есептейді және тексеру мен азаматтық-құқықтық талап дайындайды
Бұл неге маңызды
Шетелдегі құқық қорғау органы редакциялық тапсырмамен кеткен екі журналисті ұстау — журналистер бостандығына қатысты елеулі мәселе. Бір журналистің жарақат алуы, ұзақ ұсталуы, байланыс құралдарының тәркіленуі және күш қолданылуы — осы саладағы алаңдатарлық көрсеткіштер. Вена прокуратурасының «шаралар негізді» деген мәлімдемесі мен «Украин правдасының» «негізсіз әрі пропорциясыз» деген бағасы — оқиғаның екі түрлі бағалануын көрсетеді, ал Австрия Ішкі істер министрінің ұстауды шпиондық ісімен байланыстыруы екі ел арасындағы дипломатиялық шиеленісті алға тартады.
Не болды
8 қазанда Венада «Украин правдасы» редакциясының журналист-зерттеушісі Михайло Ткач пен операторы Ярослав Бондаренко ұсталды. Прокуратура түсініктемесіне сүйенсек, ұстауға негіз болғандардың бірі — «куәгерлердің көрсеткіштері»: олар «үш ер адамды белгілі бір нысанды бақылау кезінде» бірдей уақыт пен тәсілмен көрген. Бұл іс бұрын шпиондыққа күдікпен ұсталған екі украиндыққа қатысты тергеу аясында жүргізілді; олар әлі күзетте. Ткачты ұстауға соттың рұқсатымен үшінші күдікті ретінде рұқсат алынды. Бондаренко автокөлікте болғаны және оның жеке басы сәтте тергеушілерге белгісіз болғаны үшін полицияның «өз бастамасымен» ұсталды. Ұстау кезінде журналистер күш қолданумен және заттарының зақымдалуымен жүздесті. УП мәліметінше, Бондаренко автокөлік терезесінің шыны сынықтарынан жарақат алды, Ткач 12 сағаттан астам ұсталды, телефондары мен байланыс құралдары тәркіленді. Журналистер өз кәсіби мәртебелерін бірден айтқан; редакцияның айтуынша, бұл ақпарат ашық дереккөздерден тез анықталуы мүмкін еді. Тергеу нәтижесінде прокуратура «бақылау фактісін растады», бірақ олардың бұрын ұсталғандармен байланысын анықтай алмады. 9 қазанда Украина СІМ австриялық құқық қорғау органдарының Ткачты босатқанын хабарлады. Екеуі де айып тағылмай босатылды. Вена прокуратурасы ұстауды «журналистердің кәсіби қызметіне еш қатысы жоқ» әрі «сол кездегі фактілік мән-жайларға сәйкес негізді» деп мәлімдеді. «Украин правдасы» шаралар негізсіз әрі пропорциясыз деп бағалап, құқық қорғау органдары өкілеттігінен асқан деп есептейді және Австрия құқық қорғау органдарын журналистер жұмысына кедергі жасау үшін қолданған күдікті адам болуы мүмкін деген сауал қойды. Редакция адвокаттармен бірге жағдайларды толық және тәуелсіз тексеруді, бұзушылықтар үшін жауапкершілікті анықтауды, мүлік жоғалуын анықтауды және келтірілген залалды өтеуді талап етеді. Австрия Ішкі істер министрі Герхард Карнер журналистердің шпиондық ісіне байланысты ұсталғанын және олардан бөлек тағы екі украиндықтың ұсталғанын мәлімдеді.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин БАҚ-құралдары ұсталған «Украин правдасы» журналистеріне — жарақаттарына, ұзақ ұсталуына, байланыс құралдарының тәркіленуіне — назар аударады. Главный редактор Севгиль Мусаеваның редакциялық ұстанымы таратылады: шаралар негізсіз әрі пропорциясыз, құқық қорғау органдары өкілеттігінен асқан. Редакция үшінші тұлғалардың мәліметтерінің сенімділігі қалай тексерілгенін және кейбіреулердің австриялық құқық қорғау органдарын журналистер жұмысына кедергі жасау үшін әдейі пайдаланбағанын анықтауға шақырады. Вена сапары бұрынғы Бас прокурор Руслан Кравченконы іздеумен байланысты — 14 қыркүйек түнінде Украинадан шығып, Венада тіркелген, тіркелген мекенжайы заңды мекенжайлар сататын фирманың кеңсесінде орналасқан.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Берілген дереккөздердің барлығы украиндық болып табылады; халықаралық бағамдау жеке көрініс таппайды. Қолда бар халықаралық элементтер тек Вена прокуратурасының, Австрия Ішкі істер министрі Герхард Карнердің және австриялық Der Standard басылымының мәлімдемелері болып табылады, олар украин тілді БАҚ-құралдары арқылы жеткізілген.
Дереккөздер неде келіспейді
Вена прокуратурасы ұстауды «журналистердің кәсіби қызметіне еш қатысы жоқ» және «сол кезде белгілі фактілік мән-жайларға сәйкес негізді» деп сипаттады. «Украин правдасы» бұл шараларды негізсіз және пропорциясыз деп бағалап, құқық қорғау органдары өкілеттігінен асқанын және журналистердің құқығын бұзғанын мәлімдейді. Екінші жағынан, австриялық Der Standard басылымы дереккөздерге сілтеме жасай отырып, әлі күзетте отырған екі украиндық украин әскери барлау қызметінің қызметкерлері болуы мүмкін деп жазды; олардың өздері айыптауларды жоққа шығарады. Бұл екі тұжырымдаманың басымдығы украин және австрия басылымдарында ерекшеленеді.
Оқиға тарихы
Сол аптаның басында Венада шпиондыққа күдікпен екі украиндық ұсталып, әлі күзетте қалған еді; австриялық БАҚ-құралдары оларды украин барлау қызметіне байланысты деп көрсеткен, алайда олар айыптауларды жоққа шығарады. «Украин правдасы» редакциясының бас редакторы Севгиль Мусаева осы оқиға бойынша редакцияның ашық ұстанымының авторы болып табылады. Редакцияның айтуынша, бұрын ұқсас жағдайларда ұсталған әріптестері бір-бір жарым сағат ішінде босатылса, бұл жолы Ткач 12 сағаттан астам ұсталды. Журналистер Венаға бұрынғы Бас прокурор Руслан Кравченко бойынша материал жинау үшін барған; редакция мәліметінше, ол 14 қыркүйек түнінде Украинадан шығып, Венада тіркелген, тіркелген мекенжайы заңды мекенжайлар сататын фирманың кеңсесінде орналасқан.