Венада «Украинская правда» журналистері тұтқындалып, Бондаренко ауруханаға түсті
2026 жылғы 8 қазанда Венада «Украинская правда» басылымының тергеу бөлімінің жетекшісі Михаил Ткач пен оператор Ярослав Бондаренко Австрия арнайы қызметі тарапынан тұтқындалды. Олар қашып кеткен Бас прокурор Руслан Кравченконы іздеуге байланысты редакциялық тапсырмамен жүрген болатын. Бондаренко көлікте тұтқындалған кезде ауыр жарақат алды, көз астынан шыны алынды, тігістер салынды, бірақ ота кезінде қолына кісен салынып тұрды. Ткач пен Бондаренко екеуі де кешке босатылды, бірақ Австрия Ішкі істер министрі Герхард Карнер оларды «тыңшылық күдігімен» ұстағанын мәлімдеді, ал прокуратура бұл күдіктің расталмағанын хабарлады.
Ең бастысы
- 8 қазан күні сағат 15:00 шамасында Венада жалға алынған көліктегі «Украинская правда» журналистері Михаил Ткач пен Ярослав Бондаренко австриялық арнайы жасақ тарапынан тұтқындалды: светофорда екі терезені де сындырып, жерге тартқан.
- Бондаренконы бетін жерге, сынған шыныға басып, оң қолы мен бетіне көптеген тілінген жарақат салынды; көз астынан үш шыны бөлігі алынып, тігістер салынды.
- Тұтқындау кезінде екеуі бірден бөлініп, байланыс орнатуға тыйым салынды; Бондаренконың барлық заттары, соның ішінде Норвегияда жаңа ғана алған сөз бостандығы және үздік тергеуші-журналист сыйлығы тәркіленді.
- 21:30-да Бондаренко қолы артына кісенделіп, азаматтық ауруханаға жеткізілді; ота мен тігістеу кезінде кісен алынбады, дәрігердің «бұл дұрыс емес» деген ескертуіне қарамастан.
- Криминалдық полиция Бондаренконы тыңшылық, басқа мемлекеттің арнайы қызметіне жұмыс істеу және Австрия мемлекетіне зиян келтіру баптары бойынша айыптады; адвокаттың өтінішімен ол кешке «қауіп төндірмейтін тұлға» ретінде босатылды.
- 9 қазан таңында Украина СІМ ресми өкілі Георгий Тихий Ткачтың босатылғанын хабарлады; бас редактор Севгіль Мусаева Бондаренконың жарақат алғанын және Ткачпен байланыс жоқ екенін жеткізді.
- Австрия Ішкі істер министрі Герхард Карнер ұстау себебі тыңшылық күдігі деп мәлімдеді, бірақ прокуратура бұл күдіктің расталмағанын мәлімдеді; Комитет защиты журналистов (CPJ) мен Халықаралық баспасөз институты (IPI) Австрия билігінен түсініктеме сұрады.
Бұл неге маңызды
Еуропалық Одақ елінің арнайы жасағы шетелдегі жұмыс істеп жатқан журналистерді көшеде күш қолданып, жарақаттап ұстауы — баспасөз бостандығы мен журналистердің қауіпсіздігіне қатысты күрделі мәселе. Бондаренко сағаттар бойы құқықтары түсіндірілмей, ауруханада ота кезінде қолына кісен салынып, көз астынан шыны алынды. Австрияның екі бірдей мемлекеттік органы — Ішкі істер министрлігі мен прокуратура — бір-біріне қайшы мәлімдеме жасады: министр тыңшылық күдібін алға тартса, прокуратура бұл күдіктің расталмағанын жеткізді. CPJ мен IPI секілді халықаралық ұйымдар мен украиндық азаматтық қоғам бұл істі тергеуге шақырды.
Не болды
2026 жылғы 8 қазанда сағат 15:00 шамасында «Украинская правда» басылымының тергеу бөлімі жетекшісі Михаил Ткач пен оператор Ярослав Бондаренко Венада жалға алынған көлікпен қозғалып келе жатқанда, австриялық арнайы жасақ тарапынан светофорда тұтқындалды: полиция көліктің екі терезесін сындырып, журналистерді жерге тартты. Бондаренко бетін асфальт пен сынған шыныға қатты басып, беті мен оң қолына көптеген тілінген жарақат алды; сол қолын полиция соншалықты қатты бұрағанынан ол қатты айқайлап, қолы сынып қала ма деп қорықты. Қол артына кісен салынды, бірақ кісен 15–20 минуттан кейін ғана босатылды.
Екеуі бірден бөлініп, бір-бірімен байланысуына тыйым салынды; Бондаренконың барлық заттары, соның ішінде Норвегияда жаңа ғана алған халықаралық сөз бостандығы мен үздік тергеуші-журналист сыйлығы тәркіленді. Ол ұстау кезінде құқықтары мен себептері түсіндірілмеді. Сағат 21:30-да Бондаренко қолы артына кісенделіп, екі полиция қызметкерінің қарауымен азаматтық ауруханаға жеткізілді; дәліздерде кісен алынбады, бұл жақын жердегі балаларды қорқытты. Көз астынан үш шыны бөлігі алынып, тігістер салынды, оң қолының жаралары таңылды — бәрі кісен алынбаған күйде жасалды. Дәрігер кісеннің артында болғанын «дұрыс емес» деп ескертсе де, ота кезінде алынбады.
Криминалдық полиция Бондаренконы тыңшылық, басқа мемлекеттің арнайы қызметіне жұмыс істеу және Австрия мемлекетіне зиян келтіру баптары бойынша айыптады. Австриялық адвокат, аудармашы Марина және украин консулы Юрий оған СІЗО-ға келді; адвокаттың өтінішімен Бондаренко кешке «қауіп төндірмейтін тұлға» ретінде босатылды. 9 қазан таңында Украина СІМ ресми өкілі Георгий Тихий Ткачтың босатылғанын хабарлады, ал бас редактор Севгіль Мусаева Бондаренконың жарақат алғанын және Ткачпен байланыс әлі жоқ екенін жеткізді. Байланыс орнағаннан кейін Ткач австриялық құқық қорғау органдары оларды «террористер ретінде» ұстап, күш қолданғанын мәлімдеді.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық берілген дереккөздер — украин тілді медиа, олардың орталығында «Украинская правда» басылымының өзі тұр. Украин басылымдары Бондаренконың бірінші жақты әңгімесіне — жарақаттарына, ота кезінде кісенде болуына, құқықтарының түсіндірілмеуіне және тәркіленген норвегиялық сыйлығына — баса назар аударады. Журналистердің редакциялық миссиясы (қашып кеткен Бас прокурор Руслан Кравченконы іздеу) ерекше аталып, Австрия билігінің әрекеттері жұмыс істеп жатқан журналистерге қатысты пропорционалды емес күш ретінде сипатталады. Институционалдық және азаматтық қоғам реакциялары — Украина СІМ ресми өкілінің мәлімдемесі, бас редактор Севгіль Мусаеваның хабарламасы, Медиарұхтың тергеуге шақыруы және СІЗО-дағы Бондаренкоға украин консулының келуі — ерекше көрсетіледі. Ткачтың «террористер ретінде» деген сөзі мен Ішкі істер министрінің тыңшылық туралы мәлімдемесі мен прокуратураның күдіктің расталмағаны туралы мәлімдемесі арасындағы қарама-қайшылыққа ерекше мән беріледі.
Дереккөздер неде келіспейді
Екі негізгі қайшылық тіркелді. Біріншіден, Австрия Ішкі істер министрі Герхард Карнер Ткач пен Бондаренко тыңшылық күдігімен ұсталғанын мәлімдеді, бірақ Австрия прокуратурасы бұл тыңшылық күдігінің расталмағанын хабарлады — яғни бір мемлекеттік органның күдігі мен екіншісінің оны жоққа шығаруы арасындағы тікелей институционалдық алшақтық. Екіншіден, Карнер Ткач пен Бондаренкодан басқа тағы екі украиналықтың ұсталғанын айтты, бірақ украин тарапының хабарламалары мен Бондаренконың жеке әңгімесінде тек екі журналист аталады, қосымша украиналық ұсталғандар туралы дерек жоқ.
Оқиға тарихы
Михаил Ткач — «Украинская правда» басылымының тергеу бөлімінің жетекшісі, Ярослав Бондаренко — осы басылымның операторы. Екеуі Венада «Украинская правда» қашып кеткен бұрынғы Бас прокурор Руслан Кравченконы іздеуге байланысты редакциялық тапсырмамен болған. Журналистердің ұсталуы мен оларға тыңшылық күдігінің тағылуы журналистер мен олардың басылымы тарапынан редакциялық жұмыс аясында болған оқиға ретінде сипатталды.