Рinkēvičs: Латвия ядролық қаруды орналастыруға дайын – егер НАТО жалпы шешім қабылдаса
Латвия президенті Эдгarsр Ринкевичс Бірлескен экспедициялық күштер (JEF) мүшелеріне Ұлыбританияның ядролық қорғаныс ұсынысына жауап ретінде мәлімдеді, егер НАТО бірлесе осындай қажеттілік туралы шешім қабылдаса, Латвия өз аумағында ядролық қаруды орналастыруға дайын. Ол қазіргі уақытта нақты келіссөздер жүргізілмейтінін, ал Латвия заңнамасында мұндай орналастыруға ешқандай құқықтық кедергі жоқ екенін атап өтті.
Ең бастысы
- Латвия президенті Эдгарс Рінкевичс: егер НАТО бірлесе шешім қабылдаса, Латвия ядролық қаруды орналастыруға дайын
- Қазіргі уақытта Латвия аумағында ядролық қару орналастыру бойынша нақты келіссөздер жүргізілмейді
- Латвия заңнамасында ядролық қаруды орналастыруға ешқандай құқықтық кедергі жоқ
- Ұлыбритания JEF мүшелеріне ядролық қорғанысты кеңейтуді ұсынды; JEF құрамына Ұлыбритания, Дания, Эстония, Финляндия, Исландия, Латвия, Литва, Нидерланды, Норвегия және Швеция кіреді
- Рінкевичс: Латвия АҚШ пен Ұлыбритания қамтамасыз ететін НАТО-ның ядролық шатырының астында
- Рінкевичс ядролық қару – тіпті ең төтенше шара – агрессорды болжанбас немесе ірі ауқымды әрекеттерден тежейтін құрал деп мәлімдед
- Литва 22 қыркүйекте массалық жою қаруын орналастыруға тыйым салуды алып тастау туралы конституциялық түзетуді бірінші оқылымда қолдады
Бұл неге маңызды
Бұл мәлімдеме Латвияның одақтас ядролық тежеудің Еуропалық аумағын кеңейтуге дайын екендігінің сигналын береді. Бұл Литваның конституциялық тыйымды алып тастауы және Эстонияның Франциямен ядролық тежеу бойынша келіссөздері сияқты НАТО мүшелерінің параллел қадамдары аясында жасалып отыр. Сонымен қатар, бұл – АҚШ-пен қатар Еуропадағы ядролық тежеуде Ұлыбританияның рөлін нығайтатын Ұлыбританияның JEF мүшелеріне ядролық қорғаныс ұсынысына тікелей жауап.
Не болды
Латвия президенті Эдгарс Рінкевичс премьер-министр Андрис Кульбергспен кездесуінен кейінгі баспасөз конференциясында Ұлыбританияның Бірлескен экспедициялық күштер (JEF) мүшелеріне ядролық қорғанысты кеңейту ұсынысын бағалады. Ол: егер НАТО бірлесе ядролық қаруды орналастыру қажет деп шешім қабылдаса, Латвия мұны жүзеге асыруға дайын екенін мәлімдеді; алайда қазіргі уақытта нақты келіссөздер жүргізілмейтінін нақтылады. Рінкевичс Латвия заңнамасында мұндай орналастыруға ешқандай құқықтық кедергі жоқ екенін, ал ядролық қару – агрессорды болжанбас немесе ірі ауқымды әрекеттерден тежейтін ең төтенше шара екенін атап өтті. Ол Латвия АҚШ пен Ұлыбритания қамтамасыз ететін НАТО-ның ядролық шатырының астында тұрғанын еске салып, JEF қатысушысы ретінде Ұлыбританияның ұсынысын оң бағалады. Сондай-ақ Рінкевичс Литвамен сальтсеңтастыра отырып: Литва қазір конституциядағы ядролық қаруды орналастыруға тыйым салуды алып тастау процесін жүргізіп жатқанын, ал Латвия Конституциясында мұндай тыйым жоқ екенін атап өтті. 2003 жылы НАТО-ға кіретін әрбір ел одақтас толық ұжымдеміс қауіпсіздік механизмін, оның ішінде ядролық тежеуге қатысуды іске асып шығаруға ешқандай шектеу қоймайтынына кепілдік берген болатын.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Берілген украин тіліндегі екі басылым (мақалалар 44430 және 44447) оқиғаны фактілік тұрғыда баяндайды. Біріншің тақырыбы ядролық қаруды орналастыруды НАТО шешіміне байланысты шартты түрде көрсетсе, екіншісі – Латвияның НАТО шешім қабылдаса, әрекет етуге дайындығын көрсетеді. Украиндық БАҚ Рінкевичстің шартты міндеттемесін орталыққа қойып, нақты орналастыру келіссөздерінің жүргізілмейтінін атап өтеді; мәлімдеме декларативті сипатта, яқын арадағы саясат өзгерісі ретінде емес ұсынылған.
Оқиға тарихы
Ұлыбритания Бірлескен экспедициялық күштер (JEF) мүшелеріне ядролық қорғанысты кеңейтуді ұсынды; JEF құрамына Ұлыбритания, Дания, Эстония, Финляндия, Исландия, Латвия, Литва, Нидерланды, Норвегия және Швеция кіреді. Латвия АҚШ пен Ұлыбритания қамтамасыз ететін НАТО-ның ядролық шатырының астында, ал Ұлыбритания НАТО-ның ядролық тежеу жүйесінің құрамына кіреді. 2003 жылы НАТО-ға кіруге дайындалып жатқан әрбір ел одақтасқа ядролық тежеуге қатысуды қоса алғандай, НАТО-ның толық ұжымдеміс қауіпсіздік механизмін іске асып шығаруға шектеу болмайтынына кепілдік берді. Латвия Конституциясында ядролық қаруды орналастыруға тыйым жоқ; Литва мұндай тыйымды алып тастау процесінде (22 қыркүйекте Сеймаста бірінші оқылымда қолдау). НАТО Ядролық жоспарлау тобы – осы саладағы негізгі консультативтік және шешім қабылдау органы, Франциядан басқа барлық одақтастарды қамтиды және консенсус арқылы шешім қабылдайды. Эстония Еуропадағы ядролық тежеуді нығайту жөніндегі француз бастамамына мүмкінде болған қатысу туралы Франциямен келіссөздер жүргізуде. 30 қыркүйекте Мәскеу НАТО-ға Калининград облысын оқшаулауға алып келетін Одақ әрекеттері жағдайында ядролық қаруды пайдалану мүмкіндігі туралы ресми ескерту жасады; НАТО ресейлік айыптауларды қабылдамады және ядролық қатерлерді айыптады.