Еурокомиссия кеңейту үшін вето құқығын айналып өту реформасын ұсынады
Еуропалық комиссия ЕО-ның шешім қабылдау тетігін реформалау жоспарын дайындап жатыр — бұл бір елдің үміткерлермен кеңесу процесін бұғаттау мүмкіндігін жоюға және Одақты 30-нан астам мүшеге кеңейтуге бағытталған. Президент Урсула фон дер Ляйен жоспарды келесі аптада кеңейту стратегиясымен бірге ұсынады.
Ең бастысы
- Еурокомиссия ұлттық ветоны айналып өтуге мүмкіндік беретін шешім қабылдау реформасын ұсынады.
- Реформаны енгізу үшін 27 мүше-мемлекеттің бір ауыздан келісімі қажет.
- Төмендетілген білікті көпшілік дауыс беру өлшемі (15 мемлекет) санкциялар, адам құқықтары, қорғаныс және қауіпсіздік, салықтан жалтару салаларына қолданылады.
- Лиссабон шартына түзету енгізілмейді — «көпірлік ережелер» (passerelle clauses) пайдаланылады.
- Жоспар Одақты 30-нан астам мүшеге кеңейтуге дайындықты көздейді.
- Реформа Украина, Черногория, Солтүстік Македония және Албания үшін кіру процесін жеделдетуі мүмкін.
- Украина мен Молдова барлық келіссөз кластерлерін ашуға дайын, деп есептейді Комиссия.
Бұл неге маңызды
Реформа үміткер елдердің кіруінің аралық кезеңдерінде бір жалғыз ЕО мүшесінің бұғаттау мүмкіндігін жояды — бұл Украинаның мүшелікке тікелей әсер етеді. Бұл ЕО-ның ішкі құрылымындағы онжылдықтағы ең ірі өзгеріс ретінде сипатталады. Білікті көпшілік дауыс беру санкциялар, адам құқықтары, қорғаныс және қауіпсіздік салаларына таратылады.
Не болды
Еуропалық комиссия ЕО-ның шешім қабылдау тетігін реформалау жоспарын дайындап жатыр. Президент Урсула фон дер Ляйен бұл жоспарды келесі аптада кеңейту стратегиясымен бірге ұсынады. Құжаттар Лиссабон шартына түзету енгізбей, «көпірлік ережелерді» пайдалануды көздейді — бұл белгілі бір салаларда бір ауыздан дауыс беруді білікті көпшілік дауыс берумен алмастыруға мүмкіндік береді. Жаңа ереже мүшелікке кіру келіссөздерінің көптеген аралық кезеңдерінде қолданылады; кірудің басталуы мен аяқталуы бұрынғыдай бір ауыздан келісуді талап етеді. Білікті көпшілік — 15 мемлекеттің дауысы — санкциялар, адам құқықтары, қорғаныс және қауіпсіздік, салықтан жалтаруға қарсы іс-қимыл салаларында қолданылады. Вето құқығын жоғалтқысы келмейтін елдер үшін «апаттық тежегіш» қарастырылған: үкімет оны «өмірлік маңызды ұлттық мүдделер» қатерде деп есептесе іске қоса алады. Кеңейтуден кейін тек елдердің үштен екісінің ғана өз Еурокомиссары болады; қазіргі ЕО-да бұл 9 елді Брюссельдегі өкілдіксіз қалдырар еді. Реформаның өзін енгізу үшін 27 мүше-мемлекеттің бір ауыздан келісімі қажет.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық берілген дереккөздер — осы тақырыпты жариялаған украин тілді БАҚ. Жарияланымдар негізінен Украинаның кіру кестесіне ықпалы мен ұлттық ветоны айналып өту ұсынысына назар аударады. Украин тілді баяндамалар қолданыстағы мүшелерге арналған қорғаныс тетіктері («өмірлік маңызды ұлттық мүдделер» үшін «апаттық тежегіш»), 2013 жылдан бергі кеңейту тоқтатылуы, Комиссияның Украина мен Молдова барлық келіссөз кластерлерін ашуға дайын деген бағасы және кеңейту жөніндегі комиссар Марта Костың рөлі туралы қосымша мәліметтер береді. Сондай-ақ украин тілді материалдар жартылай өткізгіштер, кванттық технологиялар, биотехнология және ғарыш саласындағы ынтымақтастықты қоса алғанда, үміткерлерге арналған біртіндеп біріктіру ұсынысын ерекше атап көрсетеді. Бір факт Комиссия президентінің жетекші кеңесшісі және бұрынғы француз президентінің көмекшісі реформаны басқаратынын атап өтеді.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық бағалау берілген дереккөздерде бөлек ұсынылмаған.
Дереккөздер неде келіспейді
Білікті көпшілік дауыс беру өлшемінің анықтамасында қайшылық бар: кейбір нұсқалар «ЕО халқының кемінде 65%-ын құрайтын 15 мемлекет» десе, басқалары «блок халқының үштен екісін білдіретін 15 ел» дейді.
Оқиға тарихы
ЕО 2013 жылы Хорватия қосылғаннан бері жаңа мүше қабылдаған жоқ. Маусымда Германия, Франция және тағы үш ел жаңа мүшелердің дауыс беру құқығын уақытша шектеуді ұсынған болатын. Комиссия кеңейтудің ЕО саясатына әсерін бағалауды 6 қазанға кейінге қалдырды. Төрт «көшбасшы» үміткер (Черногория, Украина, Молдова және Албания) мүшелікке жол карталарын алады; Солтүстік Македония, Косово, Босния және Герцеговина, Сербия мен Түркия үшін кіру процесі созылып жатыр деп сипатталады. Пакет жаңа мүшелер 10 жылдан астам сынақ мерзімінен өтуі және кірусіз бұрын Еуропалық прокуратураға қосылуы керек деп те ұсынады.