АҚШ-тың Мемлекеттік департаменті Украинаға 2,68 миллиард долларлық әуе қорғанысы жабдықтарын сатуды мақұлдады

Бұл неге маңызды

Мақұлданған пакет — Украинаның әуе қорғанысына берілген АҚШ-тың ірі жекелеген шешімдерінің бірі, егер жасалса, ағымдағы және болашақ әуе қауіптеріне қарсы тұру қабілетін күшейтуге бағытталған. Қаржыландыру Еуропа үлесі мен бұрынғы әкімшілік бөлген FMF-тен тұрады және FMF бөлігі 1:1 негізде Украинаны қалпына келтіру қорына АҚШ-тың салымы ретінде есептеледі — яғни пакет тек әскери ғана емес, қаржылық тірек те. Келісім әлі АҚШ Конгресінің қарауын. Жарияланған тізімге Patriot жүйелері мен олардың зымырандары кірмейді, бұл осы мақұлдауды Германия мен Польшадан бөлек жүргізіліп жатқан Patriot-пен байланысты тасымалдаулардан ажыратады.

Не болды

18 қыркүйекте АҚШ Мемлекеттік департаментінің Саяси-әскери істер бюросы Foreign Military Sales (FMS) бағдарламасы аясында Украинаға әуе қорғанысын жаңғырту жабдықтары мен қатысты қызметтерді сату мүмкіндігін мақұлдады. Бағалау құны — 2,68 миллиард доллар.

Сұралған позициялар: S-300 Clone зымырандары, GAM-67 зымырандары, лазерлік бағыттамасы бар ұзақ қашықтықты ЗКЖЖ жүйелері, Improvised Transporter Erector Launcher 1.5 көліктері мен мобильді ұшыру қондырғыларын модификациялау жиынтықтары, тіркемелер мен телескоптық/көтергіш тіректері бар тіркемелер, RPS-202 контр-UAS радиолокаторлары, сондай-ақ қосалқы бөлшектер, шығыс материалдары, жөндеу мен қайтару қызметтері, бағдарламалық қамтамасыз ету, техникалық құжаттама, тасымалдау және АҚШ үкіметі мен мердігерлерінің инженерлік-логистикалық қолдауы.

Қаржыландыру Еуропа үлесі мен алдыңғы (Байден) әкімшілік бөлген FMF қаражатынан тұрады; FMF бөлігі 1:1 есебімен Украинаны қалпына келтіру инвестициялық қорына АҚШ салымы ретінде есептеледі. Бас мердігер бәсекелі тендермен анықталады. Мемлекеттік департамент барлық позициялар ірі қорғаныс жабдықтарына жатпайтынын, сату аймақтағы әскери тепе-теңдікті өзгертпейтінін, АҚШ қорғаныс дайындығына теріс әсер етпейтінін және іске асыру үшін Украинаға қосымша АҚШ өкілдері немесе мердігерлерін жіберудің қажет еместігін мәлімдеді. Жарияланған тізімге Patriot жүйелері мен Patriot зымырандары кірмейді. Келісім әлі АҚШ Конгресінің қарауын.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Украиналық БАҚ мақұлдауды Украинаның әуе қорғанысын елеулі нығайту ретінде көрсетеді, басты назарға шамамен 2,68 миллиард доллар сомасы мен сұралған нақты зымыран түрлерін (S-300 Clone, GAM-67, лазерлік бағыттамасы бар ұзақ қашықтықты жүйелер, RPS-202 контр-UAS радиолокаторлары) алады. Украиналық дереккөздер Еуропа үлесі мен АҚШ FMF арасындағы қаржыландыру бөлімін және FMF бөлігінің Украинаны қалпына келтіру қорына есептелуін ерекше атап, келісімді тек әскери емес, қаржылық қолдау ретінде де береді.

Украиналық басылымдар мақұлдауды бір мезгілде жүргізіліп жатқан Patriot-пен байланысты тасымалдаулармен (Германиядан 10 MIM-104E GEM-T зымыраны, Польшадан Patriot зымырандары) және ЕО-ның 18 қыркүйектегі 3,3 миллиард еуро бөлуімен бірге Батыстың үйлестірілген әуе қорғанысы күші ретінде көрсетеді. Бірқатар материалдар жарияланған тізімде Patriot жүйелері мен олардың зымырандары жоқ екенін және осы күндері Трамп қол қойған ресейлік энергия ресурстарын сатып алатын елдерге салық салу туралы заңмен бірге оқылуын ескертеді.

Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Жалғыз ағылшын тілді халықаралық дереккөз (Гонконгтан) оқиғаны басты доллар сомасы (шамамен 2,7 миллиард доллар) төңірегінде және АҚШ әуе қорғаныс жабдығын сату ретінде қысқаша береді; украиндық басылымдардағыдай егжей-тегжейлі позиция тізімі берілмейді.

Халықаралық қамту басты актор ретінде АҚШ Мемлекеттік департаментін және сату көлемін баса көрсетеді, бірақ украиндық дереккөздерде кеңінен сөз етілетін қаржыландыру тетігіне (Еуропа үлесі + алдыңғы әкімшіліктің FMF) немесе Қалпына келтіру қорымен есепке алуға аз назар аударады. Сондай-ақ Германия мен Польшадан Patriot-пен байланысты параллель хабарламалар, ЕО-ның 3,3 миллиард еуро бөлуі немесе ресейлік санкцияларға қатысты Трамп қол қойған заң — украиндық баяндауда қатар келетін бұл элементтер — халықаралық материалда айрықша аталмайды.

Оқиға тарихы

Мақұлдау 18 қыркүйекте Мемлекеттік департаменттің Саяси-әскери істер бюросы Foreign Military Sales (FMS) бағдарламасы аясында жариялады. Жыл басында Мемлекеттік департамент бомбаларды басқарылатын снарядқа айналдыратын жиынтықтарды (шамамен 373,6 миллион доллар) және Hawk ЗКЖЖ жүйелеріне арналған жабдықты (100 миллион доллардан астам) сатуды бөлек мақұлдаған. 17 қыркүйекте Мемлекеттік департамент Берлин ұсынысы негізінде Германияның 10 MIM-104E GEM-T Patriot зымыранын шамамен 29,6 миллион долларға Украинаға тұрақты тасымалдау туралы Конгресске хабарлады; сол күні Польша да Patriot зымырандарын аз мөлшерде тасымалдайтынын мәлімдеді. 19 қыркүйекте АҚШ президенті Дональд Трамп қайтыс болған сенатор Линдси Грэм ұсынған, ресейлік энергия ресурстарын сатып алатын немесе Ресейға санкцияларды айналып өтуге көмектесетін елдерге 100%-ға дейін баж салығын салу өкілеттігін беретін заңға қол қойды.

ЕО Украинаның әуе қорғанысын нығайтуға 6,1 миллиард евро бөліп, 18 қыркүйекте дрондар мен зымырандарға 3,3 миллиард евро бөлді; Украинаның Patriot зымырандарына сұранысы әлі қол қойылған келісімшарттарға айналмаған, сондықтан ЕО несие қаражатын аудара алмай отыр. Дереккөздерде келтірілген CRS мәліметі бойынша, 2026 жылғы 31 наурыздағы жағдай бойынша Украина 2022 жылдан бері FMF бойынша 3,7 миллиард доллар алған, оның шамамен 2,4 миллиарды 2026 жылғы маусымда жұмсалған, ал Конгресс 2022–2024 жылдардағы төтенше көмек топтамаларынан кейін елеулі жаңа FMF қаражатын бөлген жоқ.

Бір дереккөз «S-300 Clone» дегенді Кеңес дәуіріндегі S-300 снарядтарын алмастыруға арналып жасалған жаңа зымырандар деп түсіндіреді — бұл бірлескен жұмыс туралы алғаш рет 2024 жылғы қыркүйекте Ramstein форматындағы Украина қорғаныс байланыс тобының отырысында сол кездегі АҚШ қорғаныс министрі Ллойд Остин жариялаған; АҚШ тарапы зымырандардың атауын, сипаттамаларын және өндірушісін ашқан жоқ. Мемлекеттік департамент пакеттегі барлық тауарлар ірі қорғаныс жабдықтарына жатпайтынын, сату аймақтағы негізгі әскери тепе-теңдікті өзгертпейтінін, АҚШ қорғаныс дайындығына теріс әсер етпейтінін және іске асыру үшін Украинаға қосымша АҚШ үкімет өкілдері мен мердігерлерін жіберудің қажет еместігін мәлімдеді.