Тамызда әлемдік азық-түлік бағасы 2022 жылдың соңынан бергі ең жоғары деңгейге жетті — FAO

Бұл неге маңызды

FAO индексінің 2022 жылдың қарашасынан бергі ең жоғары деңгейге жетуі әлемдік азық-түлік бағасының қысымының жаңғыруын көрсетеді. Индекстің бес санаты бойынша да баға өсіп, ең көп қант (+11,9%) қымбаттады. FAO 2026 жылғы әлемдік дәнді дақылдар өндірісінің болжамын 3,4 млн тоннаға төмендетіп, қорларды да қысқартты — бұл жеткізу көлемінің тарылуына нұсқайды. Қара теңіздегі шабуылдар Ресей мен Украинадан дән жеткізуді шектеп, әлемдік жеткізудің негізгі көздерінің біріне әсер етуде.

Не болды

2026 жылдың тамыз айында FAO Азық-түлік бағасы индексі 1,9%-ға өсіп, 133,3 пунктке жетті — бұл 2022 жылдың қарашасынан бергі ең жоғары көрсеткіш. Шілдедегі қайта қаралған көрсеткіш 130,8 пункт болған. Ағымдағы деңгей 2022 жылдың наурызындағы рекордтан әлі де шамамен 17%-ға төмен.

Индекстің бес санаты бойынша да баға өсті. Қант индексі 11,9%-ға секіріп, 2025 жылдың маусымынан бергі ең жоғары деңгейге жетті — бұған Бразилияның орталық-оңтүстік өңіріндегі өндірістің қысқаруы себеп болды. Дәнді дақылдар индексі 2,2%-ға (2024 жылдың мамырынан бергі максимум), өсімдік майлары индексі 0,6%-ға (2022 жылдың маусымынан бергі максимум) өсті.

FAO 2026 жылғы әлемдік дәнді дақылдар өндірісінің болжамын шілдедегі бағалаумен салыстырғанда 3,4 млн тоннаға төмендетіп, 2,980 млрд тонна деп белгіледі. Бұл 2025 жылдан 2%-ға төмен және 2018 жылдан бергі ең ірі жылдық құлдырау, бірақ бақылау тарихындағы екінші ірі көрсеткіш болып қала береді. 2026/27 маусымның соңына арналған әлемдік дәнді дақылдар қорының болжамы 1,1%-ға, 947,2 млн тоннаға дейін төмендетілді.

Еуропадағы аптап ыстық пен құрғақшылық жүгері мен қант қызылшасының, сондай-ақ мал шаруашылығы өнімінің перспективасын нашарлатты. Азияда күтіліп отырған Эль-Ниньо құбылысы пальма майы мен қант өндірісіне қатысты алаңдаушылықты күшейтті. Қара теңіздегі шабуылдардың күшеюі Ресей мен Украинадан дән жеткізуді шектеп жатыр. АҚШ-Иран қақтығысы тыңайтқыш жеткізуін қиындатты.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Украиналық басылымдар өздерінің дәнді дақылдар экспортының құлдырауын алға тартады: тамызда 981 000 тонна экспортталды — бұл былтырғы тамыздан 2,5 есе аз. 2026/27 маркетинг жылының алғашқы екі айында дәнді дақылдар мен дәнді-бұршақты дақылдар экспорты 3,726 млн тоннаны құрады, бұл алдыңғы маусымның осы кезеңімен салыстырғанда 7,2%-ға аз. Бидай экспорты 34,3%-ға (1,6 млн тоннаға дейін), арпа жеткізілімі 34,5%-ға (368 000 тоннаға дейін) қысқарды; жүгері экспорты шамамен екі есеге (1,62 млн тоннаға дейін) өсті.

Жарияланымдар әлемдік бағаның өсуін 2026 жылдың шілдесінің екінші жартысындағы порт инфрақұрылымы мен азаматтық кемелерге Ресейдің шабуылдарының күшеюімен тікелей байланыстырады. Forbes Ukraine сараптама бөлімінің бағалауы бойынша, Қара теңіз арқылы экспорт шектеулері 2026/27 маркетинг жылының соңына дейін сақталса, Украина 5 млрд доллардан астам экспорттық түсімнен айырылып, шамамен 24 млн тонна дәнді дақылдарды экспорттай алмауы мүмкін.

Дереккөздер неде келіспейді

Дереккөздер арасында украиндық порттардың жай-күйін сипаттауда алшақтық бар. Кейбір басыланымдар, атап айтқанда ЛІГА.net LB.ua пен hromadske, украиндық порттарды 2022 жылдан бергі алғашқы рет іс жүзінде блокада жағдайында деп сипаттайды, бұл кеме қатынасының күрт қысқаруына әкелді. Басқа баяндамалар, соның ішінде Forbes Ukraine, жағдайды толық блокада емес, кеме қатынасының едәуір қысқаруы ретінде сақтықпен сипаттайды.

Оқиға тарихы

Тамыздағы 133,3 пункттік индекс 2022 жылдың наурызындағы рекордтан әлі де шамамен 17%-ға төмен. FAO 2026 жылғы дәнді дақылдар өндірісінің көлемін 2,980 млрд тонна деп күтуде — төмендетуден кейін де бұл бақылау тарихындағы екінші ірі көрсеткіш. Қара теңізде жеткізу шектеулеріне қарамастан, Ресей мен Украина бидай қорларын жинақтайды деп күтілуде. АҚШ-Иран қақтығысы ауыл шаруашылығына арналған тыңайтқыш жеткізуді қиындатып жатыр.