Украина алғаш рет Ресей кемесінің капитанын ұрланған астықты экспорттағаны үшін соғыс қылмысын кінәлі деп таныды
19 қазанда Украина Қауіпсіздік қызметі мен Бас прокуратура Ресей азаматы, «MATROS POZYNICH» жүк кемесінің капитанына қатысты хабарлама жіберді. 2022 және 2023 жылдары Севастопольдан Сирияның Латакия портына ұрланған 54 мың тоннадан астам украин бидайын заңсыз шығарғаны үшін оның іс-әрекеті соғыс қылмысы ретінде сараланды — Украинадағы осындай алғашқы іс.
Ең бастысы
- Хабарлама 19 қазан күні, дүйсенбіде СБУ мен Бас прокуратура тарапынан жарияланды.
- Күдікті — «MATROS POZYNICH» жүк кемесінің капитаны, Ресей азаматы.
- Кеме Севастопольдан Сирияның Латакия портына 54 374 тонна украин бидайын шығарды: 2022 жылғы қарашада 27 074 тонна, 2023 жылғы қаңтарда 27 300 тонна.
- Украинада айналымға түскен аумақтардан астық заңсыз экспорттау үшін соғыс қылмысы саралауы алғаш рет қолданылды.
- Капитан жүкті ресейлік өнім ретінде жасырған, AIS жүйесін өшіріп, кеменің нақты орны туралы жалған мәлімет берген.
- Күдіктіге Қылмыстық кодекстің 438-бабы 1-бөлігі және 332-1-бабы 2-бөлігі бойынша, оның ішінде соғыстың заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзғаны үшін хабарлама жіберілді.
Бұл неге маңызды
Бұл іс айналымға түскен аумақтардан астық заңсыз экспортын соғыс қылмысы ретінде саралайтын украин тәжірибесінде алғашқы құқықтық бағалау болып табылады. 54 мың тоннадан астам көлем астық ұрлығының оқшау инцидент емес, ірі ауқымды сызба екенін көрсетеді. Іс халықаралық сарапшылармен бірлесіп жүргізілді, бұл дәлелдеу тәсілін тек ішкі сот ісінде ғана емес, одан тыс жерде де пайдалануға болатынын меңзейді.
Не болды
19 қазанда Украина Қауіпсіздік қызметі (СБУ) мен Бас прокуратура ресейлік капитанға, «MATROS POZYNICH» жүк кемесінің командиріне, қатысты соғыс қылмысы күдігі бойынша хабарлама жіберді. Тергеу деректері бойынша, капитан 2022 жылғы қарашада және 2023 жылы қаңтарда Севастополь жабық теңіз портына кеменің заңсыз кіруін қамтамасыз еткен, айналымға түскен аумақтан 27 074 және 27 300 тонна — барлығы 54 374 тонна украин бидайын жүктеп, Сирияның Латакия портына жөнелткен. Астық ресейлік өнім ретінде рәсімделген. Капитан жолды жасыру үшін AIS (автоматты сәйкестендіру жүйесі) жүйесін мерзімді өшіріп, кеменің орны туралы жалған мәлімет берген. Хабарлама сыртай (заочно) жіберілді. Күдікті Қылмыстық кодекстің 438-бабы 1-бөлігімен (соғыстың заңдары мен әдет-ғұрыптарын бұзу) және 332-1-бабының 2-бөлігімен айыпталады; кейбір дереккөздерде осы баптың 3-бөлігі көрсетіледі. Уақытша міндетін атқарушы Бас прокурор Антон Ковальский бұл — айналымға түскен аумақтан астық экспорты үшін Украинада соғыс қылмысы саралауы тұңғыш рет қолданылып отырғанын мәлімдеді. Істі Бас прокуратура прокурорлары, СБУ тергеушілері мен жедел қызметкерлері және халықаралық сарапшылар бірлесіп жүргізген. Бас прокуратура да, СБУ да сызбаның басқа қатысушылары анықталып жатқанын және жан-жақты шаралар жалғасып жатқанын хабарлады.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин тілді басылымдар СБУ мен Бас прокуратураның ресми хабарламасын украин билігінің прецеденттік актісі ретінде көрсетеді. Баяндамаларда күдіктінің азаматтығына (Ресей), ұрлықтың ауқымына (54 мың тоннадан астам) және жасыру тәсілдеріне (жалған жүк шығу тегі, AIS өшіру, жалған координаттар) ерекше назар аударылады. Материалдардың басым бөлігінде Антон Ковальскийдің сөзі — істің құқықтық маңыздылығы және халықаралық сарапшылармен бірлесіп жасалған дәлелдеу құрылымы — кеңінен келтіріледі. Сонымен қатар, тергеудің үлкенірек аясы бар екендігі және сызбаның басқа қатысушылары ізделіп жатқаны көрсетіледі.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер бойынша екінші жүк жөнелтудің нақты уақыты біркелкі емес көрсетіледі: көпшілік дереккөздер оны 2023 жылғы қаңтар деп атайды, ал кейбіреулері тек «2022 және 2023» деп шектеледі. Сонымен қатар, бір дереккөз капитанға Қылмыстық кодекстің 332-1-бабының 3-бөлігі бойынша айып тағылатынын көрсетеді, ал қалғандары 2-бөлікті келтіреді.
Оқиға тарихы
Айналымға түскен Севастопольден алынған астық, дереккөздер деректері бойынша, Сирияның Латакия портына жөнелтілген. Капитан, тергеу нұсқасы бойынша, жүкті ресейлік өнім ретінде рәсімдеп, кеменің AIS жүйесін өшіріп, нақты орны туралы жалған мәлімет берген. Антон Ковальский тек экспорт фактісін анықтау жеткіліксіз екенін, тергеушілер астықтың шығу тегін, тәркілеу жағдайларын, оның қозғалысын, жасыру тәсілдерін және нақты тұлғалардың қасақана қатысуын дәлелдеуі қажет екенін атап өткен.