Одесса соттық шешімі: мобилизация кезінде зорлық көрсеткен ТЖК қызметкерлері сотталды
Одессадағы Приморский аудандық соты жергілікті әскери есепке алу орталығының (ТЖК) тоғыз қызметкерін кісі ұстау мен зорлық-зомбылық үшін кінәлі деп таныды. Жеті адамға нақты бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Тағы екі қызметкер кінәсін мойындамай, сот процесі жалғасуда.
Ең бастысы
- Приморский аудандық соты жергілікті ТЖК-ның тоғыз қызметкерін заңсыз ұстау мен зорлық көрсеткені үшін кінәлі деп тапты.
- Тоғыз адамның жетеуіне 5 жыл 1 айдан 7 жыл 1 айға дейін бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.
- Төрт адам кінәсін мойындау туралы келісімге қол қойды және олардың ісі бойынша азаптау бабы бойынша үш жылға ТЖК құрылымдарында лауазым атқаруға тыйым салынды.
- 2026 жылдың сәуір-мамырында айыпталушылар Одесса көшелерінде ер азаматтарды күштеп автокөлікке отырғызып, ТЖК-ға жеткізген; ұстау кезінде ұрып, көз жасын ағызатын газ қолданып, қорқытқан.
- Бір жағдайда жәбірленушіге жыныстық зорлықпен қорқытқан, тағы бір жағдайда ер адам газдан есінен танып қалған.
- 2026 жылдың маусымында МТР (ДБР) тобын әшкереледі; жәбірленушілердің жеке басына қатысты деректер мен басқа азаматтар туралы ақпарат алу үшін қысым көрсетілген.
- 2025 жылы омбудсмен кеңсесіне мобилизация кезіндегі бұзушылықтар бойынша 6 мыңнан астам шағым түскен (2022 жылы — 18).
- Дереккөздерде нақты бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалған адамдар саны бойынша алауыздық бар: кейбір басылымдар жетеу, ал басқалары алтау деп көрсетеді.
Бұл неге маңызды
Бұл іс — мобилизация практикасына қатысты жүргізілген алғашқы жария, ауқымды сот шешімдерінің бірі. Сот шешімі есепке алу орталықтары қызметкерлерінің заңсыз іс-әрекеттері нақты құжатталғанын көрсетеді: ұру, көз жасын ағызатын газ қолдану, жыныстық зорлықпен қорқыту, тіпті жәбірленушінің әмиянынан 5 200 грн ұрлау. Сонымен қатар айыпталушылардың бірі Одесса СІЗО-сында масқаралау деректері бойынша жеке тергеу жүріп жатыр — бұл екі жақтың да жауапкершілігі туралы мәселені көтереді. Омбудсмен деректері бойынша шағымдар саны 2022 жылғы 18-ден 2025 жылы 6 мыңнан асқан, бұл іс жалпы үрдістің бір бөлігі.
Не болды
Приморский аудандық соты Одессадағы жергілікті әскери есепке алу орталығының (ТЖК) тоғыз қызметкерін кінәлі деп танып, үкім шығарды. 2026 жылдың сәуір-мамыр айларында олар ер азаматтарды көшеде күштеп ұстап, автокөлікке отырғызып, есепке алу орталығына жеткізген. Ұстау кезінде жәбірленушілерді ұрып, көз жасын ағызатын газ қолданып, қорқытқан және психологиялық қысым көрсеткен. Бір жағдайда жәбірленушіге жыныстық зорлықпен қорқытқан, тағы бір жағдайда ер адам газдан есінен танып қалған. Бір айыпталушы жәбірленушінің әмиянынан 5 200 грн ұрлаған.
Тоғыз адамның жетеуіне нақты бас бостандығынан айыру жазасы — 5 жыл 1 айдан 7 жыл 1 айға дейін — тағайындалды. Үш адамға заңсыз бас бостандығынан айыру мен азаптау үшін 7 жыл, тағы біреуіне заңсыз бас бостандығынан айыру, азаптау және тонау үшін 7 жыл 1 ай, екеуіне заңсыз бас бостандығынан айыру үшін 5 жыл 1 ай, біреуіне 5 жыл 2 жыл сынақ мерзімімен, үшеуіне 2 жыл қызметтік шектеу түрінде жаза тағайындалды. Азаптау бойынша сотталған төрт адамға ТЖК құрылымдарында лауазым атқаруға үш жылға тыйым салынды. Барлық тоғыз адам кінәсін мойындап, келісімге қол қойған. Тағы екі қызметкер кінәсін мойындамай, сот процесі жалғасуда.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер сотталған тоғыз адамның қаншасына нақты бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалғаны бойынша бір мәмілеге келмейді: «Суспільне Новини» мен «Українська правда» жетеу деп көрсетеді, ал ZN.UA мен «Укрінформ» алтау дейді. Ең жоғары жаза мерзімі — 7 жыл 1 ай — бұл дереккөздердің бәрінде бірдей.
Оқиға тарихы
2026 жылдың маусымында Мемлекеттік тергеу бюросы (МТР / ДБР) жергілікті ТЖК қызметкерлерінің тобын әшкереледі — олар ер азаматтарды күштеп жеткізіп, есепке алу орталығының ғимараттарында заңсыз ұстаған. Тергеу барысында көптеген қатыгездік фактілері құжатталған. Сонымен қатар МТР Одесса СІЗО-сындағы адам құқықтарының ықтимал бұзылуы бойынша жеке тергеу жүргізуде: бұл жерде ТЖК қызметкері деп аталған адамның масқаралау видеосы тараған, СІЗО басшылығы тексеру кезеңіне шеттетілді. Украинаның Адам құқықтары жөніндегі уәкілі Дмитро Лубінецтің айтуынша, мобилизация кезінде бұзушылықтар бойынша ең көп шағымдар Днепропетровск, Одесса, Львов және Закарпатье облыстарынан түседі. 2025 жылы омбудсмен кеңсесіне мобилизация кезіндегі бұзушылықтар бойынша 6 мыңнан астам хабарлама түскен, ал 2022 жылы мұндай өтініштер небәрі 18 болған.