ЕО Украина мен Молдова үшін келіссөз кластерлерін ашты

Бұл неге маңызды

Бұл шешім Украинаның ЕО-ға қосылу жолындағы нақты ілгерілеу — ішкі нарық пен бәсекеге қабілеттілік/инклюзивті өсу сияқты екі маңызды саланы қамтитын кластерлер ашылды. Бұған Венгрияның бұғаттауын алып тастау және Киевтің аз ұлттар тіліндегі білім құқықтарына қатысты заңнама қабылдауы мүмкіндік туғызды. Сонымен қатар бұл Молдова үшін де осындай кластерлердің ашылуымен, сондай-ақ Черногория мен Албания үшін тараулардың жабылуымен бірге жүрді — ЕО кеңеюінің жалпы серпінін көрсетеді.

Не болды

12 қазанда ЕО-ның барлық мүше мемлекеттері Украина мен Молдованың ЕО-ға қосылу процесі шеңберінде 2-ші және 3-ші келіссөз кластерлерін ашуға келісті. Шешімді ЕО Кеңесі төрағалығын атқаратын Ирландияның Еуропа істері және қорғаныс жөніндегі мемлекеттік министрі Томас Бирн X әлеуметтік желісінде жариялады.

2-ші кластер «Ішкі нарық» деп аталады және тауарлар, жұмысшылар, қызметтер мен капиталдың еркін қозғалысын қамтиды. 3-ші кластер «Бәсекеге қабілеттілік және инклюзивті өсу» деп аталады және цифрлық трансформация, экономикалық саясат, білім, ғылым мен зерттеулерді қамтиды.

Бұған дейін Украина үшін «Негіздер» және «Сыртқы қатынастар» атты екі кластер ашылған болатын. Формальді түрде жаңа кластерлер 13 қазанда Люксембургте өтетін Украина–ЕО үкіметаралық конференциясында ашылуы мүмкін.

Сондай-ақ сол күні ЕО мүшелері Черногория үшін үш тарауды (17, 18, 19) және Албания үшін бір тарауды (20) жабуға келісті. Бирн бұл күнді «супер сейсенбі» деп атап, алдыңғы күн — «черногориялық дүйсенбі» — екенін атап өтті. Еуропалық Кеңестің президенті Антониу Кошта шешімді құттықтап, ЕО кеңеюі негізгі геосаяси басымдық болып қала беретінін мәлімдеді.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Барлық дереккөздер украиналық болып табылады және олар бұл оқиғаны Украинаның ЕО-ға қосылу жолындағы оң қадам ретінде біркелкі бағалайды, ЕО мүше мемлекеттерінің бір ауыздан келісіміне және Кеңес төрағалығын атқаратын Ирландия министрінің жеке жариялауына назар аударады. Көптеген дереккөздер ішкі контексті — Верховная Раданың № 16119 заң жобасын қабылдауын және Президент Зеленскийдің аз ұлттар тіліндегі білім туралы заңға қол қоюын, сондай-ақ Венгрияның бұрынғы ветосын — кластерлерді ашу мүмкін болған алғышарт ретінде алға тартады. Көпшілігі Сыртқы істер министрі Андрей Сибіганың 13 қазанда формальді шешім күтілетінін сөзін келтіреді.

Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Берілген дереккөздерде халықаралық (украиналық емес) басылымдар жоқ, сондықтан жеке халықаралық шеңберді салыстыру үшін негіз жоқ.

Дереккөздер неде келіспейді

Дереккөздер арасындағы негізгі қайшылық — ЕО мүше мемлекеттерінің 2-ші және 3-ші кластерлерді ашу туралы келісімінің күні. Бір дереккөздер бұны дүйсенбі, 12 қазан (Бирннің жариялауы күні) деп көрсетсе, басқалары формальді үкіметаралық конференция өтетін сейсенбі, 13 қазан деп хабарлайды. Шешімнің мәні, кластерлердің тақырыбы немесе қандай елдердің ілгерілеуі қамтылғаны бойынша дереккөздер арасында маңызды келіспеушілік жоқ.

Оқиға тарихы

Украина ЕО-ға мүшелікке өтінішті 2022 жылғы 28 ақпанда берді және 2022 жылғы 23 маусымда кандидат мәртебесін алды. Қосылу бойынша келіссөздер 2023 жылдың соңында формальді түрде рұқсат етіліп, 2024 жылы басталды; Украина бұған дейін «Негіздер» және «Сыртқы қатынастар» атты екі кластерді ашқан болатын. ЕО-ға қосылу процесі келіссөз тарауларын алты тақырыптық кластерге топтастырады.

Қосымша кластерлерді ашу бұрынғы Венгрия премьер-министрі Виктор Орбанның позициясымен бұғатталған болатын; Венгриядағы үкімет ауысқаннан кейін ел өзінің 17 айлық ветосын маусымда (2026 жыл деп хабарланған) алып тастады, бірақ бірнеше аптадан кейін Киев Закарпаттегі венгрлердің құқықтары туралы келісімді орындамаса, ілгерілеуді тоқтататынымен қоқаулады.

12 қазанда Верховная Рада түпнұсқа халықтар мен ұлттық азшылықтардың білім құқықтары туралы № 16119 заң жобасын қабылдады, ал Президент Зеленский оған қол қойды — бұл ЕО тілдері болып табылатын ұлттық азшылықтар тілдерінде украин тілімен қатар білім алу мүмкіндіктерін кеңейтті.