БҰҰ: 2026 жылдың алғашқы сегіз айында Украинада 15 280 бейбіт тұрғын қаза тапты немесе жараланды
БҰҚП Жоғарғы комиссары Фолькер Тюрк Женевадағы БҰҰ Адам құқықтары кеңесінің отырысында 2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында Украинадағы ресейлік агрессия салдарынан 15 280 бейбіт тұрғынның қаза болғанын немесе жараланғанын растады. Бұл көрсеткіш 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 55%-ға жоғары. Тюрк сонымен қатар басшылық авиабомбаларды қолдануды, сексуалдық зорлық-зомбылықтың «ауыр деңгейін» және оккупацияланған Олешкидегі жағдайды атап өтті.
Ең бастысы
- 2026 жылдың алғашқы сегіз айында БҰҰ 15 280 бейбіт тұрғынның қаза болуы мен жаралануын растады — бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 55%-ға көп
- Аптасына орта есеппен 400-ден астам бейбіт тұрғын қаза табады немесе жараланады
- Донецк, Харьков, Сум және Запорожье облыстарында басшылық авиабомбалардың соққысынан шамамен 2500 адам зардап шекті (2025 жылға қарағанда 62%-ға көп)
- Құжатталған 1000-нан астам сексуалдық зорлық-зомбылық оқиғасының 89%-ына ресейлік тарап жауапты деп танылды
- 2026 жылы шілде айы 2022 жылғы мамырдан бері бейбіт тұрғындардың ең көп шығыны ретінде тіркелді
- Оккупацияланған Херсон облысындағы Олешкиде шамамен 2000 адам азық-түлік, су, электр және газға қол жеткізе алмай отыр
Бұл неге маңызды
2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда расталған бейбіт тұрғындар шығынының 55%-ға өсуі фронт сызығы іс жүзінде қозғалмаса да, бейбіт тұрғындарға зиянның күрт күшейгенін көрсетеді. Апталық 400-ден астам құрбан көрсеткіші гуманитарлық зардаптарды сандық тұрғыдан бақылауға мүмкіндік береді. Қару түрлері бойынша бөлінген деректер — басшылық авиабомбалар, ұзақ қашықтықты зымырандар мен дрондар, қысқа қашықтықты дрондар — зардаптардың едәуір бөлігін нақты ресейлік тактикамен байланыстырады. Құжатталған сексуалдық зорлық-зомбылық пен оккупацияланған Олешкидегі жағдай құрбандар санынан тыс адам құқықтарының кеңірек көрінісін толықтырады. Украина сыртқы істер министрі Сибиганың 15 000 көрсеткішін қатар атауы — Киевтің БҰҰ деректерін өзінің қоғамдық үгіт-насихатында белсенді пайдаланатынын көрсетеді.
Не болды
2026 жылғы 2 қазанда БҰҚП Жоғарғы комиссары Фолькер Тюрк Женевадағы БҰҰ Адам құқықтары кеңесінің отырысында сөз сөйледі. Ол 2026 жылдың алғашқы сегіз айында БҰҰ Украинадағы ресейлік агрессия салдарынан 15 280 бейбіт тұрғынның қаза болуы мен жаралану оқиғасын растағанын мәлімдеді — бұл 2025 жылдың қаңтар–тамыз айларындағы көрсеткіштен 55%-ға жоғары. Аптасына орта есеппен 400-ден астам адам зардап шегеді.
Тюрк Донецк, Харьков, Сум және Запорожье облыстарындағы басшылық авиабомбалардың соққыларын бөлек атады — олар 2500-ға жуық бейбіт тұрғынның қаза болуына немесе жаралануына әкелді, бұл өткен жылға қарағанда 62%-ға көп. Ол азаматтар мен тұтқындарға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылықтың «ауыр деңгейін» атап, құжатталған 1000-нан астам оқиғаның 89%-ына ресейлік тарапты жауапты деді. Тұтқындағы ерлер көбірек зардап шексе, әйелдер мен балалар негізінен оккупацияланған аумақтарда құрбан болған.
Тюрк Украинаны «дрондар соғысының зертханасы» деп атап, халықаралық қауымдастықты қан төгісті тоқтатуға шақырды. Ол ресейлік басшылықты «өз қоғамына не істеп жатқанын» ойлауға, сондай-ақ энергетикалық инфрақұрылым мен коммерциялық нысандарға шабуылдардың күшеюіне назар аударды. Азық-түлік кәсіпорындарына соққылар кейбір аймақтарда көкөніс пен сүт өнімдері тапшылығын тудырды. Херсон облысындағы оккупацияланған Олешкиде шамамен 2000 адам азық-түлік, су, электр және газсыз қалды. БҰҚП қызметкерлері Украина ұстаған 36 елдің тұтқындарын сұрастырды — олардың көбі ресейлік армияға алданып немесе адастырылып тартылғанын айтты.
Айлық деректер бойынша, 2026 жылғы шілде айы 2022 жылғы мамырдан бері бейбіт тұрғындар шығынының ең жоғары айы ретінде тіркелді.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық берілген дереккөздер украин тіліндегі болып табылады. Украиналық БАҚ редакциялық таңдау ретінде БҰҰ растаған 15 280 көрсеткішін алдыңғы қатарға шығарып, жауапкершілікті тікелей ресейлік агрессияға жүктейді. Басылымдар бірдей БҰҚП Жоғарғы комиссары мен Украина Сыртқы істер министрі Сибиганы бірге келтіріп, халықаралық дереккөзді украин шенеунігінің қолдауымен ұштастырады. Тақырыптар біркелкі 15 000 бейбіт тұрғын құрбанының санын басты сан ретінде ұсынады.
Дереккөздер неде келіспейді
Екі түрлі шілде 2026 көрсеткіші бар: БҰҰ Адам құқықтарын бақылау миссиясының деректері бойынша 437 адам қаза болып, 2610 адам жараланды, ал басқа дереккөздерде 448 адам қаза болып, 2675 адам жараланды деп келтіріледі. Бұл айырмашылық БҰҰ-ның ертерек пен кейінгі шығарылымдары арасындағы жаңартуларға байланысты болуы мүмкін. Сондай-ақ бір дереккөздер тобында сегіз ай ішінде кемінде 2222 адамның қаза болып, 13058 адамның жараланғаны, ал басқасында тек шілде айының үлкен сандары (448/2675) берілген — бұл дереккөздердің түрлі БҰҰ шығарылымдарына сүйенетінін көрсетеді.
Оқиға тарихы
БҰҰ растау әдістемесі әдетте тек миссия растай алған оқиғаларды қамтиды, сондықтан расталған жалпы сандар нақты шығыннан төмен болып келеді. Женевадағы Адам құқықтары кеңесінің отырысы — БҰҚП Украинадағы адам құқықтары жағдайы бойынша мерзімдік жаңартулар танытатын тұрақты алаң. БҰҰ Адам құқықтарын бақылау миссиясының есептік циклдері айлық шығын үрдістерін қадағалайды, оларға берілген деректер 2026 жылғы шілде үшін сілтеме жасайды.