NYT: Ресейдің қыста Украинаның энергетикалық жүйесін жою жоспары жарияланды
The New York Times Украинаның энергетика министрі Денис Шмигальдың Парижде еуропалық серіктестерге тапсырған құжаттың деректерін жариялады. Құжатта Ресейдің қысқы үш кезеңдік соққы науқанын сипаттаған: алдымен Еуропадан электр импортталатын батыс шекара маңындағы қосалқы станциялар, содан кейін ГЭС-тер, содан кейін үш жұмыс істеп тұрған АЭС — Рівне, Оңтүстік-Украина және Хмельницкий. Мақсат — ірі қалаларды электр, жылу және судан толық ажырату.
Ең бастысы
- NYT 2 қазанда Шмигаль Парижде еуропалық серіктестерге тапсырған, тамызда жазылған ресей тіліндегі құжаттың деректерін жариялады; басылым оның түпнұсқалығын тәуелсіз тексере алмағанын мәлімдеді.
- Жоспар 1000-ға дейін зымыран, дрон және бомба қолданумен үш кезеңнен тұрады: шекара маңындағы қосалқы станциялар → ГЭС-тер → АЭС-тер.
- Ресей үш АЭС-ті (Рівне, Оңтүстік-Украина, Хмельницкий) реакторлар жанындағы ашық тарату құрылғыларына соққы жасау арқылы тоқтатпақ.
- Мақсат — шамамен 15 ГВт генерациялау қуатын жою; құжат бойынша негізгі нысаналар — Киев, Харьков және Одесса, оларда электр мен жылумен жабдықтауды 90%-ға қысқарту көзделеді.
- Зеленский FT-қа берген сұхбатында төртінші нысана ретінде Львовты атап, оның Польша шекарасына жақын логистикалық торап екенін айтты.
- Путин қыста украин энергетикалық инфрақұрылымына ауқымды науқан жүргізілетінін ресми мәлімдеді.
- Украина 2024 жылғы қарашадағы шабуылдардан кейін АЭС-тердің қуатын төмендетуге мәжбүр болды; МАГАТЭ сыртқы электрмен жабдықтау сенімділігінің әлсірегені туралы ескерткен.
Бұл неге маңызды
Жоспар Украинаның энергетикалық жүйесін жүйелі түрде құлату және қыста гуманитарлық дағдарыс тудыру әрекетін егжей-тегжейлі сипаттайды. Ол реакторлар жанындағы тарату құрылғыларына соққы жасау арқылы үш жұмыс істеп тұрған АЭС-ті (Рівне, Оңтүстік-Украина, Хмельницкий) нақты нысанаға алады, бұл ядролық қауіпсіздік мәселелерін көтереді. Ірі халық шоғырланған аймақтар — Киев, Харьков, Одесса, ал Зеленский бойынша Львов — электр мен жылумен жабдықтауды 90%-ға қию мақсатында бөлек аталады. Сипатталған ауқым (1000-ға дейін зымыран, дрон және бомба) және шамамен 15 ГВт қуатты жою мақсаты Украина жинаған қордан асып түседі. Путин Украинаның энергетикалық инфрақұрылымына қарсы қысқы ауқымды науқан жүргізу ниетін ресми растады. Бұл ақпарат Киевті еуропалық серіктестерден қосымша қолдау — әсіресе әуе қорғанысы мен желіні нығайту бойынша — алу үшін пайдаланылуда.
Не болды
The New York Times 2 қазанда Украинаның энергетика министрі Денис Шмигальдың Парижде еуропалық серіктестерге шамамен екі апта бұрын тапсырған құжатының деректерін жариялады. Тамызда ресей тілінде жазылған құжатта Ресейдің украин энергетикалық жүйесін жоюға бағытталған үш кезеңнен тұратын қысқы соққы науқаны сипатталған. Бірінші кезең — Еуропадан импортталатын электр желісіне қызмет ететін батыс шекара маңындағы қосалқы станцияларды жою. Екіншісі — ГЭС-терді істен шығару. Үшіншісі — реакторлар жанындағы ашық тарату құрылғыларына соққы жасау арқылы Рівне, Оңтүстік-Украина және Хмельницкий АЭС-терін тоқтату. Жоспар бойынша науқан 1000-ға дейін зымыран, дрон және бомбаны, сондай-ақ сумен жабдықтау нысандарына — сорғы станциялары мен тазарту қондырғыларына — ондаған баллистикалық зымыран мен басқарылатын бомбаларды қамтиды. Негізгі нысаналар ретінде Киев, Харьков және Одесса аталып, онда электр мен жылумен жабдықтауды 90%-ға қию, сондай-ақ кәріз жүйесін ауыр бұзу көзделеді. Жалпы мақсат — ірі қалаларды электр, жылу және судан ажыратып, гуманитарлық дағдарыс тудыру және шамамен 15 ГВт генерациялау қуатын жою. NYT құжаттың түпнұсқалығын тәуелсіз тексере алмағанын мәлімдеді.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Киев бұл жарияланымды Ресейдің украин энергетикалық инфрақұрылымын жоюға дайындалып жатқанының дәлелі ретінде ұсынып, жоспарды «цинизм» және «суық террорлық есеп» деп сипаттады. Президент Зеленский FT-қа берген сұхбатында науқанның мақсаты тек инфрақұрылымды қирату ғана емес, сонымен қатар азаматтарға қысым көрсету, оларды қалалардан кетуге мәжбүрлеу және ЕО-ға жаңа босқындар легі тудыру арқылы Украинаны 2027 жылдың басында ресейлік талаптарға көндіру екенін айтты. Ол төртінші нысана ретінде Львовты қосты және оның Польша шекарасына жақын логистикалық торап ретіндегі маңыздылығын атап, қауіпті тек шығыс пен оңтүстікпен шектемеді. Киев сонымен қатар 2024 жылғы тамыздағы және қарашадағы соққыларды, оның ішінде АЭС қосалқы станцияларына шабуылдарды және Рівне АЭС-нің бір реакторын желіден ажыратуды мысал ретінде келтіріп, ядролық қауіпсіздік тәуекелдеріне назар аудартты. Бір мезгілде Киев билігі қысқа дайындық шараларын да келтіреді: шамамен 15 ГВт қолжетімді қуат, жыл соңына дейін 21 ГВт-тан астам, жүздеген миллион долларға жөндеу жұмыстары мен газ турбиналарын орнату.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық БАҚ, ең алдымен NYT, оқиғаны құжаттың түпнұсқалығын тәуелсіз растау мүмкін еместігіне ерекше назар аударып, жоспарды болжанған ресейлік ниет ретінде ұсынады. Басылымдар негізгі нысаналар ретінде құжатта аталған үш қаланы — Киев, Харьков және Одессаны — бөлектейді, Львовты қоспайды, және үш кезеңдік құрылымды (батыс шекара қосалқы станциялары, ГЭС-тер, АЭС-тер) егжей-тегжейлі сипаттайды. Халықаралық БАҚ сондай-ақ Путиннің ресми мәлімдемелерін келтіреді, онда науқан ресейлік мұнай өңдеу зауыттарына украин соққыларына жауап ретінде сипатталады. Жоспардың іске асырылу-асырылмауы және оның сәттілігі әлі белгісіз; материалдар оны белгілі бір оқиға ретінде емес, ықтимал гуманитарлық дағдарыс болжамы ретінде ұсынады.
Дереккөздер неде келіспейді
Негізгі нысана қалалар бойынша дереккөздер алшақтайды: NYT-ға берілген құжатта Киев, Харьков және Одесса аталса, Зеленский FT сұхбатында Львовты қосады және оны Польша шекарасына жақын логистикалық торап ретінде сипаттайды. Құжаттың түпнұсқалығына қатысты да пікірлер әр түрлі: NYT оны тәуелсіз тексере алмағанын мәлімдесе, украин шенеуніктері оны ресейлік жоспар ретінде сенімді түрде ұсынады. Болжалды уақыт пен себептер туралы да тартыс бар: Зеленский Ресей Украинаны 2027 жылдың басында өз талаптарына көндіруге және ЕО-ға жаңа босқындар легі тудыруға тырысады деп мәлімдейді, ал Путин науқанды ресми түрде украиндық соққыларға жауап ретінде сипаттайды.
Оқиға тарихы
2024 жылғы қарашадағы ауқымды ресейлік шабуылдардан кейін үш жұмыс істеп тұрған украин АЭС-і қуатты төмендетуге мәжбүр болды, Рівне АЭС-нің бір реакторы желіден ажыратылды; МАГАТЭ АЭС-тердің сыртқы электрмен жабдықтау сенімділігі едәуір әлсірегені туралы ескерткен болатын. 2026 жылғы тамызда Украина шамамен 15 ГВт қолжетімді генерациялау қуатына ие болды, үкімет жыл соңына дейін оны 21 ГВт-тан астамға дейін, алдыңғы қыстағы 18 ГВт шыңына қарсы ұлғайтуды жоспарлады. Украина жүздеген миллион доллар жөндеу жұмыстарына, шағын және соққыға төзімді генерациялау нысандарын — газ турбиналарын — орнатуға, сондай-ақ желіні қысқы жүктемелерге нығайтуға жұмсады. Дегенмен энергетика сарапшылары осы шаралар соққылардың әсерін ең жақсы жағдайда азайта алады, бірақ тоқтата алмайды деп ескертті. NYT құжаттың түпнұсқалығын тәуелсіз тексере алмағанын мәлімдеді.