Зеленский Трамппен БҰҰ Бас Ассамблеясы аясында кездесті: энергетикалық бітім, Patriot және Си Цзиньпин мәселесі талқыланды

Бұл неге маңызды

Кездесу АҚШ-тың Ресей мен Украина арасындағы соғысты аяқтау бойынша бейбіт үдерісінің орталығында. Зеленский бірнеше нақты қадамдарды ұсынды: өзара энергетикалық бітім, үшжақты саммит, Си Цзиньпинді тарту. Трамп Patriot лицензиясына «оң көзқарас» білдірді, бірақ нақты міндеттемесіз. Бұл нәтижелер дипломатиялық үдерістің қай бағытта қозғалып жатқанын көрсетеді — сонымен қатар Трамптың Путинмен жеке кездесуге дайындығы.

Не болды

2025 жылғы 22 қыркүйекте Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясының 81-ші сессиясы аясында Украина президенті Володимир Зеленский АҚШ президенті Дональд Трамппен кездесті. Шамамен бір сағатқа созылған кездесуде Зеленский оны «оң және өнімді» деп сипаттады.

Зеленский үш негізгі бағытты анықтады: энергетикалық бітім, теңіз/астық бітімі және үшжақты келіссөздер форматы. Украина Ресейдің энергетикалық нысандарына соққы беруден бас тартуға дайын екенін, бірақ тек Ресей де украиндық инфрақұрылымға шабуылдамаған жағдайда ғана дайын екенін мәлімдеді. АҚШ бұл ұсынысты Ресейге жеткізеді.

Зеленский Трамптан Си Цзиньпинді келіссөздерге тартуды сұрады, өйткені Си-дің Путинге ықпалы бар. Трамп бұл хабарламаны Си-ге жеткізуге уәде берді. Си Цзиньпин 23–25 қыркүйекте АҚШ-қа 10 жылдан астам уақыттағы алғашқы мемлекеттік сапармен келеді.

Patriot зымырандары мәселесінде Зеленский Трамп лицензия беруге «оң көзқараста» екенін, бірақ түрткі зымырандарын жеткізуге нақты жауап жоқ екенін айтты. АҚШ Мемлекеттік департаменті ПВО құралдарын сату туралы хабарлама жариялады.

Трамп Ресейдің мұнай өңдеу қуатына украиндық соққылар «ауыр» екенін, бірақ Ресей соғысты аяқтағысы келеді деп санайтынын айтты. Кремль спикері Дмитрий Песков энергетикалық бітім ұсынысын «кешенді бейбіт реттеу» мақсатын дәлел етіп қабылдамады.

Зеленский сондай-ақ Украинаның Starlink жүйесін Ресей аумағындағы нысандарға соққы үшін пайдалану мәселесін көтерді; Трамп бұл мәселені Илон Маскпен талқылау керек деді.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Украина баспасөзі Зеленскийдің кездесуге берген бағасын — «оң және өнімді» — басшылыққа алып, үш келіссөз бағытын бөлектейді: энергетикалық бітім, теңіз/астық бітімі және үшжақты формат. Баяндамаларда Зеленскийдің Еуропаның басқа елдеріне, оның ішінде жерүсті операциясы арқылы Ресей шабуылының «өте жоғары» ықтималдығы туралы ескертуі ерекше атап өтіледі. Patriot мәселесінде Трамптың «ешкім жоқ деген жоқ, бірақ нақты жауап жоқ» деген ұстанымы, сондай-ақ Starlink/Musk сюжеті баса көрсетіледі. Сарапшылар Владимир Омельченко (Разумков орталығы) және Владислав Фарапонов (Америка тану институты) Трамптың украиндық соққылар мен дизель бағасы арасындағы байланысына күмән келтіріп, нақты міндеттемелердің жоқтығын атап көрсетеді.

Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Германия (Der Spiegel) және Қатар (Al Jazeera) БАҚ көздері негізінен Трамптың ресми мәлімдемелеріне сүйенеді: екі нұсқалы бейбіт келісім (біреуі «өте нашар», екіншісі Украинаны «даңққа» апарады), Путин кездесуге дайын, Трамп Майамидегі G20-да Путинмен кездесуге дайын. Олар «шектеулі қару-жарақ бітімі» мен үшжақты саммит туралы хабарлайды, бірақ украиндық сарапшылардың қарсы пікірлерін келтірмейді. Сондай-ақ Си Цзиньпиннің сапары мен дипломатиялық сахна (БҰҰ Бас Ассамблеясы) басты назарда, ал Starlink пен Patriot егжей-тегжейі екінші планда.

Дереккөздер неде келіспейді

1) Дизель бағасының өсуінің себебі: Трамп украиндық дрондардың Ресей мұнай өңдеу нысандарына соққысын атады, ал Зеленский жағы мен Разумков орталығының сарапшысы Владимир Омельченко негізгі себеп — Иранға қарсы соғыс, украиндық фактор тек ішінара әсер етеді деп есептейді.

2) Энергетикалық бітімнің жұмыс істеуі: Трамп мәлімдеген келісім «ұсталды», бірақ Зеленский Ресей Киевтегі жанармай станцияларына соққы берген күні мен Украина Ресей зауытына соққы бергеннен кейін бітім құлағанын айтады.

3) Patriot мәселесі: Зеленский «ешкім жоқ деген жоқ», бірақ АҚШ тарапынан нақты міндеттеме жоқ. АҚШ Мемлекеттік департаменті ПВО құралдарын сату туралы хабарлама жариялады, бірақ Фарапонов лицензияның өзі бойынша ілгерілеу жоқ деп ескертті.

Оқиға тарихы

Бұл Трамптың екінші мерзіміндегі Зеленскиймен тоғызыншы толық кездесуі болды, шамамен бір сағатқа созылды. АҚШ тарапынан мемлекеттік хатшы Марко Рубио, қаржы министрі Скотт Бессент, арнайы елші Стив Уиткофф және Джаред Кушнер қатысты. Трамп кездесуден бір күн бұрын «Грэм заңын» қол қойып, қажет болған жағдайда оны қолдануға дайын екенін мәлімдеді. Кремль спикері Дмитрий Песков кешенді бейбіт реттеу мақсатын дәлел етіп энергетикалық бітім ұсынысын қабылдамады. Си Цзиньпиннің 23–25 қыркүйектегі АҚШ-қа сапары — 10 жылдан астам уақыттағы алғашқы мемлекеттік сапар.