Украинаның қорғаныс министрлігі СЗЧ-дан оралудың жеңілдетілген бағдарламасы 20 қыркүйекте аяқталғанын хабарлады
Украина Қорғаныс министрлігі өз еркімен тастап кеткен (СЗЧ) әскери қызметшілердің қызметке оралуының жеңілдетілген бағдарламасы 2026 жылғы 20 қыркүйекте аяқталғанын мәлімдеді. Бағдарлама 2026 жылғы 12 маусымға дейін СЗЧ-ға кеткендерге қолданылған. Енді оралу жалпы тәртіппен – Әскери құқық тәртібі қызметі (ВСП) мен резервтік батальондар арқылы жүзеге асырылады. Үрдіс ұзағырақ, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру баяуырақ, ал әскери қызметші өзіне бөлімше таңдай алмайды.
Ең бастысы
- Жеңілдетілген бағдарлама 2026 жылғы 20 қыркүйекке дейін жұмыс істеді, оған 12 маусым 2026 жылға дейін СЗЧ-ға кеткен әскери қызметшілер қатыса алды.
- 20 қыркүйектен кейін оралу ВСП мен резервтік батальондар арқылы жалпы тәртіппен жүргізіледі.
- Жалпы тәртіп бойынша оралу үрдісі ұзағырақ, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру баяуырақ, әскери қызметші бөлімшені өзі таңдай алмайды.
- Әскери қызметші ВСП-ға жүгіне алады немесе Армія+ қосымшасы арқылы рапорт береді; рапорт расталғаннан кейін 24 сағат ішінде ВСП бөлімшесіне келуі керек.
- Резервтік батальон командирі 3 тәулік ішінде әскери қызметшіні уақытша келген құрам тізіміне енгізу туралы бұйрық шығарады.
- Резервтік батальон командирлері жауынгерлік бригадалардың ұсыныс хаттарын ескереді, бірақ қамтамасыз ету бөлімшелерінің хаттарын ескермейді – мұндай әскери қызметшілер басымтықты жинақтау бөлімшелеріне жіберіледі.
- Соғыс жағдайы кезінде алғаш рет СЗЧ-ға кеткен әскери қызметші Украина ҚК 401-бабы 5-бөлігіне сәйкес қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін – бұл үшін рапорт жазу, бөлімше (немесе резервтік батальон) командирінің жазбаша келісімін алу және тергеушіге, прокурорға немесе сотқа өтініш беру қажет.
- Сұрақтар бойынша Қорғаныс министрлігінің 1519 сенім телефоны жұмыс істейді.
- 2026 жыл басында СЗЧ-да 200 000-нан астам украин әскери қызметшісі болды.
Бұл неге маңызды
Жеңілдетілген терезе 20 қыркүйекте жабылып, бірнеше ай бойы қолжетімді болған қысқа әрі жеңілдетілген үрдіс аяқталды. Жалпы тәртіпке көшу әскери қызметшілердің оралуын қиындатады – үрдіс ұзарады, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру баяулайды, бөлімшені таңдау мүмкіндігі жоғалады. Оралу енді ВСП пен резервтік батальондар арқылы жүргізіледі, олар әскери қызметшілерді бригадалардың жеке ұсыныстарынан гөрі басымтықты жинақтау жауынгерлік бөлімшелеріне қайта бағыттайды.
Не болды
Украина Қорғаныс министрлігі СЗЧ-дан ерікті оралудың жеңілдетілген бағдарламасы 2026 жылғы 20 қыркүйекте аяқталғанын жариялады. Бағдарлама 2026 жылғы 12 маусымға дейін тіркелген СЗЧ жағдайларына қолданылған және Қорғаныс күштерінің түрленуінің бірінші кезеңі аясында енгізілген болатын. 20 қыркүйектен кейін оралу ВСП мен резервтік батальондар арқылы жалпы тәртіппен жүргізіледі: үрдіс ұзағырақ, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру баяуырақ, әскери қызметші өзіне бөлімше таңдай алмайды.
Әскери қызметші ВСП-ның Орталық басқармасына (Киев пен Киев облысы), аумақтық басқармаларына немесе аймақтық бөлімдеріне жүгіне алады. Онда резервтік батальондар тізімі беріліп, соңғыларының біріне жолдама алуға болады. Балама ретінде Армія+ қосымшасы арқылы рапорт беруге болады – ВСП рапортты растағаннан кейін әскери қызметшіде 24 сағат ішінде тиісті ВСП бөлімшесіне келіп, жолдама алып, резервтік бөлімге жетуі керек.
Резервтік батальон командирі 3 тәулік ішінде әскери қызметшіні уақытша келген құрам тізіміне енгізу туралы бұйрық шығарады және тапсырма белгілейді. Содан кейін командир құқық қорғау органдары арқылы СЗЧ туралы ақпараттың Бірыңғай тергеуге дейінгі тіркелімге енгізілген-енгізілмегенін анықтайды, ал СЗЧ жасалған бөлімшенің командиріне келу туралы хабарлама дайындап жібереді.
Резервтік батальон командирлері жауынгерлік бригадалардың ұсыныс хаттарын ескереді, бірақ қамтамасыз ету бөлімшелерінің хаттарын ескермейді – мұндай әскери қызметшілер басымтықты жинақтау бөлімшелеріне жіберіледі. Егер әскери қызметшіде басымтықты жинақтау жауынгерлік бөлімшесі командирінің жазбаша келісімі болса, хабарламада сол бөлімше көрсетіледі.
Соғыс жағдайы кезінде алғаш рет СЗЧ-ға кеткен әскери қызметші Украина Қылмыстық кодексінің 401-бабы 5-бөлігіне сәйкес қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін. Бұл үшін рапорт жазу, бөлімше (немесе резервтік батальон) командирінің жазбаша келісімін алу және тергеушіге, прокурорға немесе сотқа оралу ниеті туралы өтініш беру қажет; материалдар сотқа жіберіліп, сот шешім қабылдайды. Сұрақтар бойынша Қорғаныс министрлігінің 1519 сенім телефоны жұмыс істейді.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық дереккөздер украиндық болып табылады және өзгерісті Қорғаныс министрлігінің ресми хабарламасы ретінде ұсынады, онда әскери қызметшілерге қазір қалай әрекет ету керектігі түсіндіріледі. Назар негізінен практикалық әкімшілік қадамдарға (ВСП-ға хабарласу, Армія+ арқылы рапорт беру, резервтік батальон рәсімдері) және Украина ҚК 401-бабы 5-бөлігі бойынша қылмыстық жауапкершіліктен босату мүмкіндігінің сақталуына аударылады. Генштаб мәліметтері бойынша тамызда СЗЧ-дан оралғандар саны жаңадан кеткендерден асып тұсқан – бұл жеңілдетілген бағдарламаның аяқталуына дейін нақты нәтиже бергендігі ретінде пайдаланылады.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздерде екі қарама-қайшылық бар: бір мақала (28775) жеңілдетілген бағдарлама 21 қыркүйектен бастап жұмыс істемейді деп көрсетеді, ал басқа дереккөздер оның 20 қыркүйекке дейін жұмыс істеп, сол күні аяқталғанын жазады. Сонымен қатар, жеңілдетілген бағдарлама үшін СЗЧ-ның шекті күні бойынша да алшақтық бар: бір мақала (28576) оны 11 маусымға дейін деп көрсетеді, ал басқа мақала (28578) және расталған деректер – 12 маусым 2026 жылға дейін деп көрсетеді.
Оқиға тарихы
Жеңілдетілген оралу бағдарламасы 2026 жылғы 12 маусымда жарияланған Қорғаныс күштерінің түрленуінің бірінші кезеңі аясында, жаңа келісімшарт талаптарымен және СЗЧ-дан оралу тетіктерімен бірге енгізілген болатын. 2026 жыл басында СЗЧ-да 200 000-нан астам украин әскери қызметшісі болды. 18 маусымдағы жағдай бойынша жеңілдетілген тәртіппен 500 оралу рапорты берілген; 1 шілдеде сол кездегі Қорғаныс министрі «мыңдаған өтініштер» туралы айтқан; Генштаб мәліметтері бойынша тамызда СЗЧ-дан оралғандар саны жаңадан кеткендерден көп болған.