Қорғаныс министрлігі СЗЧ-дан оралудың жеңілдетілген бағдарламасы аяқталғанын және жаңа жалпы тәртіпті хабарлады
Қазақстанның емес, Украинаның Қорғаныс министрлігі 2026 жылғы 20 қыркүйекте СЗЧ-дан (бөлімшені өз бетімен тастап кету) жеңілдетілген оралу бағдарламасының аяқталғанын жариялады. Енді оралу жалпы тәртіппен — ВӘҚ (Әскери құқық тәртібі қызметі) және резервтік батальондар арқылы жүргізіледі.
Ең бастысы
- Жеңілдетілген бағдарлама 2026 жылғы 12 маусымға дейін СЗЧ жасаған әскери қызметшілерге қолданылды және 20 қыркүйекте аяқталды
- Ақпаратты Украина Қорғаныс министрлігі хабарлады
- Жаңа тәртіп бойынша оралу ұзағырақ, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру ұзаққа созылады және қызметті жалғастыратын бөлімшені өз бетімен таңдау мүмкін емес
- Әскери қызметші Армія+ қосымшасы арқылы рапорт бере алады; рапорттарды ВӘҚ бөлімшелері өңдейді
- ВӘҚ бөлімшесінде расталғаннан кейін әскери қызметшіде 24 сағат ішінде припис алу үшін тиісті бөлімшеге келу мүмкіндігі бар
- Резервтік батальон командирі 3 тәуліктен кешіктірмей келушіні тізімге енгізу туралы бұйрық шығарады
- Резервтік батальондар қажеттілігі бар жауынгерлік бригадалардан ұсыныс хаттарды қабылдайды, бірақ қамтамасыз ету бөлімшелерінен келген хаттарды ескермейді
- Соғыс уақытында алғаш рет СЗЧ жасаған әскери қызметші ҚК 401-бабы 5-бөлігіне сәйкес қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін
- 2026 жыл басындағы деректер бойынша СЗЧ-да 200 мыңнан астам әскери қызметші болған; 18 маусымға қарай жеңілдетілген тәртіп бойынша 500 рапорт, ал 1 шілдеде «мыңдаған өтініш» туралы айтылған
Бұл неге маңызды
Бұл — жеңілдетілген қайта интеграциядан СЗЧ істері бойынша ұзағырақ жалпы тәртіпке көшу. Жаңа тәртіп әскери қызметшіге келесі бөлімшені таңдау құқығын алып, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіруді ұзартады, бұл ерікті оралуды тежeуі мүмкін. Барлық өтініштер ВӘҚ пен резервтік батальондар арқылы өтеді, бұл қорғаныс ведомствосына орналастыруды бақылауға мүмкіндік береді. Резерв басымдығы алдыңғы шептегі жауынгерлік бригадаларға берілген, бұл кадр саясатының алғы шепке қарай бұрылуын көрсетеді. Сонымен қатар соғыс уақытында алғаш рет СЗЧ жасағандарды қылмыстық жауапкершіліктен босату шарттары белгіленді, бұл саясат ҚК 401-бабымен байланысты.
Не болды
Украина Қорғаныс министрлігі 2026 жылғы 20 қыркүйекте СЗЧ-дан жеңілдетілген оралу бағдарламасының аяқталғанын жариялады. Бағдарлама 2026 жылғы 12 маусымға дейін бөлімшені өз бетімен тастап кеткен әскери қызметшілерге қатысты болатын. Осы күннен бастап ерікті оралу жалпы тәртіппен жүргізіледі: ВӘҚ (Әскери құқық тәртібі қызметі) және резервтік батальондар арқылы.
Жаңа тәртіп бойынша әскери қызметші ВӘҚ-ның орталық немесе аумақтық басқармасына, не зоналық бөлімшелеріне жүгіне алады, не Армія+ қосымшасы арқылы рапорт бере алады. Армія+-да расталғаннан кейін 24 сағат ішінде тиісті ВӘҚ бөлімшесіне припис алу үшін келу қажет. ВӘҚ-да оған резервтік батальондар тізімі мен припис беріледі. Әскери қызметші бірден резервтік батальонға да бара алады, ал тізімді ВӘҚ бөлімшесінен білуге болады.
Резервтік батальон командирі 3 тәуліктен кешіктірмей келушіні тізімге енгізу туралы бұйрық шығарады және тапсырма береді. Ол құқық қорғау органдары арқылы СЗЧ туралы ақпараттың Бірыңғай тергеуге дейінгі тіркелімге енгізілгенін тексереді де, СЗЧ жасалған бөлімше командиріне келушінің келгені туралы хабарлама жібереді. Егер әскери қызметшіде басым комплектацияланатын жауынгерлік бөлімшенің келісімі болса, хабарламада сол бөлімше көрсетіледі. Резерв командирлері тек жауынгерлік бригадалардың ұсыныс хаттарын қабылдайды, қамтамасыз ету бөлімшелерінің хаттары ескерілмейді.
Жаңа тәртіптің елеулі өзгерістері: оралу ұзағырақ, ақшалай қамтамасыз етуді қалпына келтіру ұзаққа созылады, бөлімшені өз бетімен таңдау мүмкін емес. Соғыс уақытында алғаш рет СЗЧ жасаған әскери қызметші ҚК 401-бабы 5-бөлігіне сәйкес қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін. Ол үшін рапорт жазып, бөлімше (не резервтік батальон) командирінің қызметті жалғастыруға жазбаша келісімін алып, тергеушіге, прокурорға немесе сотқа оралу ниеті туралы өтініш беру қажет; материалдар сотқа жіберіледі.
Аясында: 2026 жыл басында СЗЧ-да 200 мыңнан астам әскери қызметші тіркелген; 18 маусымға қарай жеңілдетілген тәртіп бойынша 500 рапорт, ал 1 шілдеде «мыңдаған өтініш» туралы мәлімделген.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Барлық дереккөз — Қорғаныс министрлігінің хабарламасын жариялаған украин тілді БАҚ. Материалдар ресми саясат жаңартуы ретінде берілген, әскери қызметшілерге қадамдық нұсқаулар берілген. Украин БАҚ-тары жаңа процедуралық талаптарға (Армія+, ВӘҚ, резервтік батальондар) және қылмыстық жауапкершіліктен босату шарттарына баса назар аударып, өзгерісті саяси емес, реттеушілік ауысу ретінде көрсетеді. Бірқатар материалдарда жеңілдетілген режиммен салыстырғандағы айырмашылықтар — ұзағырақ процесс, ақшалай қамтамасыз етуді күтудің ұзаруы, бөлімшені таңдау мүмкіндігінің жоғалуы — ерекше аталып, өзгеріс оралушылар үшін шарттардың қатаңдауы ретінде сипатталған.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер арасында екі қарама-айшықтық бар. Біріншіден, жеңілдетілген бағдарламаның күшіне ену күнінің шекті мерзімі: бір мақалада 11 маусым, екіншісінде 2026 жылғы 12 маусым көрсетілген. Екіншіден, жеңілдетілген бағдарламаның нақты аяқталу күні: бір мақала 21 қыркүйектен бастап аяқталды деп жазса, басқа дереккөздер (соның ішінде Қорғаныс министрлігінің хабарламасы) аяқталу күнін 20 қыркүйек деп белгілейді.
Оқиға тарихы
СЗЧ (самовільне залишення частини — бөлімшені өз бетімен тастап кету) — украин әскеріндегі рұқсатсыз қатыспау термині. Жеңілдетілген оралу бағдарламасы — әдеттегі қылмыстық салдарларсыз әскери қызметшілерді қайтарудың уақытша, жеңілдік тетігі. Украина Қылмыстық кодексінің 401-бабы — СЗЧ бойынша қудалау қолданылатын норма; 5-бөлігі соғыс уақытында белгілі бір шарттарда қылмыстық жауапкершіліктен босатуды көздейді. Армія+ — әскери қызметшілерге өзін-өзі қызмет көрсету, оның ішінде рапорт беру үшін қолданылатын украин әскери ұялы қосымшасы.