Естон министрі Цахкна Киевке келді: Ресей локомотивке соқты — Еуропаға төнген қауіп

Бұл неге маңызды

Еуропалық Одақ елінің жоғарғы деңгейдегі диплматы Ресейді Украинаға ғана емес, бүкіл Еуропаға төніп тұрған қауіп ретінде ашық атады — бұл ЕО мен НАТО-ның қауіпсіздік саясатындағы үндесуін күшейтеді. Украинаны қолдау «қайырымдылық» емес, «Еуропа қауіпсіздігіне салынған инвестиция» ретінде қайта айтылған формула санкциялар, қатырылған ресейлік активтер және әскери көмек бойынша Еуропа шешімдеріне ықпал етуі мүмкін. Сонымен қатар Ягодин стансасындағы соққы осы мәлімдемелердің саяси салмағын арттырды: Еуропаның шекарасына жақын жерде азаматтық инфрақұрылым нысанаға алынды.

Не болды

13 қыркүйекте Эстония Сыртқы істер министрі Маргус Цахкна Киевте Украйна Сыртқы істер министрі Андрей Сибигамен кездесті. Кездесу күн тәртібінде майдандағы жағдай, Украинаның әуе қорғанысын күшейту, қорғаныс-өнеркәсіптік ынтымақтастық (Украинаның соғыс тәжірибесін Эстония технологияларымен біріктіру), Ресейдің қатырылған активтерін пайдалану, оның әскери-өнеркәсіптік кешеніне санкцияларды күшейту, Украинаның ЕО-ға қосылуына қолдау және NB8 форматындағы ынтымақтастық, энергетикалық төзімділік, сондай-ақ 2027 жылы Таллинде өтетін Украинаны қалпына келтіру конференциясына дайындық болды.

Сол күні Ресей қарулы күштері Польшамен шекарадан шамамен екі шақырым жердегі Ягодин стансасында Киев—Варшава бағытындағы жолаушылар пойызының локомотивін дронмен қираты. Цахкна шекарадан өткен күні осы соққы болғанын, ал оның командасы мүшелері Ягодин өткелі арқылы біраз бұрын өткенін мәлімдеді.

Цахкна 13 қыркүйекте X (Twitter) желісінде Ресей Еуропаның бүкіл аумағына қауіп төндіреді деп жариялады. Ол саботаж, кибершабуылдар, Еуропа логистика тізбектеріне жарылғыш заттарды орналастыру әрекеттері, арандату, араласу және дезинформацияны дәлел ретінде келтірді. Министр Украинаны қорғауға көмектесуді «қайырымдылық немесе бөтеннің соғысы» деп атаудан бас тартып, оны Еуропаның бүкіл қауіпсіздігіне салынған инвестиция деп атады. Ол Киевке қажетті әскери қолдау көрсету, ӘПК-ны шұғыл күшейту, жау территориясына терең соққы беру мүмкіндігін қамтамасыз ету, санкциялар мен Ресей соғыс машинасын қаржыландыратын кірістерді кесуді талап етті.

Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады

Украин баспасөзі іс-шараны екі бөлік ретінде көрсетеді. Біріншіден, Сибига мен Цахкнаның Киевтегі кездесуі және оның кең күн тәртібі — ӘПК, қорғаныс-өнеркәсіптік ынтымақтастық, қатырылған активтер, санкциялар, ЕО-ға қосылу, NB8 үйлестіруі, энергетикалық төзімділік және Таллиндегі қалпына келтіру конференциясы — Эстонияны белсенді және сенімді серіктес ретінде бейнелейді. Екіншіден, Цахкнаның «Ресей Еуропаның бүкліне қауіп» деген мәлімдемесі тақырып деңгейінде беріліп, Ягодиндегі соққымен тікелей байланыстырылады — бұл қауіп ЕО мен НАТО шекарасына жетті деген тезис.

Дереккөздер неде келіспейді

Дереккөздер Ягодин стансасында соққы кезінде қай пойыз тұрғаны және қандай жолаушылар болғаны жөнінен келіспейді. Бір нұсқа бойынша, соққыдан біраз бұрын стансада бірнеше ЕО мүше-мемлекеттердің қауіпсіздік кеңесшілері мен бұрынғы еуропалық көшбасшылар, соның ішінде бұрынғы Британ премьер-министрі Борис Джонсон отырған дипломатиялық пойыз болған. Der Spiegel басылымы Германия канцлері Фридрих Мерцтің кеңесшісі Гюнтер Зауттерді атады. Украин темір жолы (Укрзализныця) бұл нұсқаны жоққа шығарып, еуропалық өкілдер тасыған пойыз соққыдан бір жарым сағат бұрын Польшаға өтіп кеткенін, ал соққы кезінде стансада бұрынғы ЦРУ директоры Дэвид Петреусты тасыған басқа пойыз тұрғанын мәлімдеді.

Оқиға тарихы

Эстония қазір NB8 форматына (Солтүстік және Балтық елдері) төрағалық етеді. Қыркүйектің басында БАҚ Эстония Украина үшін жасалған снарядтарға шамамен 70 миллион еуро аванс төлегені, бірақ сапа талаптарына сай келмеуіне байланысты оларды алмағанын хабарлады; осыған байланысты Эстония Қорғаныс министрі Ханно Певкур саяси жауапкершілікті мойнына алып, келісімшарттарды оқымағанын айтып отставкаға кеткен болатын. Цахкна бұған дейін Эстония арқылы ресейлік астық транзитіне қарсы шыққан.