Стөре: Зеленскийдің Молдовадан ұшқан ұшағына дрон «дәл тиіп қалды»
2026 жылғы 9 қыркүйекте Норвегия премьер-министрі Йонас Гар Стөре NRK телеарнасына берген сұхбатында Украина президенті Володимир Зеленскийдің Молдовадан Ослоға ұшып шығып бара жатқанда ұшағына ресейлік дрон «дәл тиіп қалғанын» мәлімдеді. Зеленский патша Харальд V-тің жерлеу рәсіміне қатысу үшін ұшып бара жатқан. Норвегия үкіметі мен Украина Президент Әкімшілігі кейін бұл қауіптің нақты екенін жоққа шығарып, ұшақтың ұшуы молдовалық әуе кеңістігі жабылғандықтан кешіктірілгенін атап көрсетті.
Ең бастысы
- 9 қыркүйекте Стөре NRK-ға: Зеленскийдің Молдовадан ұшып шыққан ұшағы «дроннан дәл қағылып қалды».
- 8 қыркүйекте шамамен 16:20-да «Shahed» типті ресейлік дрон Молдова әуе кеңістігіне кірді, орталық бөлікте ұшу уақытша тоқтатылды.
- Ұшақ 17:30-да ұшты; Молдова полициясы дрон құлаған жерден Geran типті фрагменттер тапты.
- Румыния F-18 ұшақтарын көкке көтерді, Яссы әуежайы уақытша жабылды.
- Норвегия мемлекеттік хатшысы Бханужа Расиах пен АҚШ-тың хабарламасы бойынша дронның ұшаққа қаншалықты жақындағаны белгісіз.
- Зеленский Стөре, Столтенберг және Еспен Барт Эйдемен Ослода әуе қорғанысы мен FREYJA зымыранға қарсы бастамасын талқылады.
Бұл неге маңызды
Бұл оқиға соғыс жағдайындағы мемлекет басшысының халықаралық сапар кезіндегі қауіпсіздігіне байланысты. Сонымен қатар ресейлік дрондардың көрші елдер — Молдова мен НАТО мүшесі Румынияның әуе кеңістігіне еніп жатқанын көрсетеді. Осло кездесулері аясында Украина мен Норвегия арасындағы әуе қорғанысы және FREYJA зымыранға қарсы бастамасы бойынша дипломатиялық және қорғаныс келіссөздері жүрді.
Не болды
2026 жылғы 8 қыркүйекте шамамен 16:20 жергілікті уақытпен Молдованың қорғаныс министрлігі «Shahed» типті ресейлік дронның ел аумағына кіргенін хабарлады. Бұл Молдованың орталық бөлігінде азаматтық авиация үшін әуе кеңістігін ішінара жабуға әкеп соқтырып, үш ұшуды және төрт қону-ұшуды, соның ішінде Зеленскийдің ұшағын кешіктірді. Молдова полициясы дрон құлаған жерден Geran типті қозғалтқыш жүйесі бар фрагменттер тапты; құлдырау шамамен Кишиневтен 160 км қашықтықтағы Рискан ауданындағы күнбағыс алқабында болды, өрттен зардап шеккендер жоқ.
Дрон кейін Молдовадан Румыния әуе кеңістігіне өтті; Румыния екі испан әскери-ғарыш күштерінің F-18 ұшағын көкке көтерді, Яссы әуежайының жұмысы уақытша тоқтатылды. Президент Әкімшілігіндегі дереккөздердің мәліметінше, Зеленскийдің ұшағы 17:30-да, дрон радардан жоғалғаннан кейін ұшқан. 9 қыркүйекте Стөре NRK-ға ұшақ «дроннан дәл қағылып қалды» деп мәлімдеді. Кейін Норвегия мемлекеттік хатшысы мен Президент Әкімшілігі бұл сипаттаманы «асқындырылған» деп атады.
8 қыркүйекте кешке Зеленский Ослоға жетті. 9 қыркүйекте ол король Харальд V-тің жерлеу рәсімінде басқа мемлекет басшыларымен бірге табыттың артында жүріп өтті; Стөре мен Столтенбергпен әуе қорғанысын күшейту және FREYJA зымыранға қарсы бастамасы бойынша кездесулер өткізді. Рәсім аяқталғаннан кейін Украина президенті Норвегиядан кетті.
Украиналық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Украин БАҚ, әсіресе кейінгі хабарламаларда, дронға «дәл қағылу» туралы емес, Молдова мен Румыния әуе кеңістігінің жабылуын және ұшу кешігуінің механикасын (радар деректері, F-16 ұсынысы, ұшақтың 17:30-да ұшуы) алдыңғы қатарға шығарады. Президент Әкімшілігінің дереккөзі Стөренің сөзін «асқындырылған» деп атап, ұшақ пен дрон бір мезгілде ауада болмағанын айтты. Украин БАҚ-тары бұл оқиғаны ресейлік дрондардың Молдова мен Румыния аумағына, соның ішінде Украина–Молдова шекарасындағы түнгі инфрақұрылымға жасаған шабуылдарының жалпы контексімен байланыстырады, сонымен қатар Зеленскийдің Стөре және Столтенбергпен кездесулеріндегі әуе қорғанысы мен FREYJA тақырыптарын ерекше атап көрсетеді.
Халықаралық дереккөздер бұл туралы қалай жазады
Халықаралық БАҚ (ағылшын, испан, француз, неміс, араб, әзербайжан тілдерінде) негізінен Стөренің NRK-ға берген түпнұсқа сұхбатын, ұшақ «дроннан дәл қағылып қалды» деген сөзін және оның «ол осындай шындықта өмір сүреді» деген түйінді сөзін келтіреді. Халықаралық аудитория үшін оқиғаның символдық мәні — соғыс президентінің ұшағына патша жерлеуіне бара жатқандағы қауіп — басты назарда. Молдовалық әуе кеңістігі рәсімдеріне немесе украиндық жауаптарға аз көңіл бөлінеді. Кейбір материалдар Норвегия шенеуніктерінің кейінгі нақтылауларын «қайтарып алу» ретінде бейнелейді және Reuters пен ISW-ға сілтеме жасай отырып, шахед типті дронның Молдова мен Румыния әуе кеңістігі арқылы өткені жайындағы бөлек оқиғаны контекст ретінде келтіреді.
Дереккөздер неде келіспейді
Дереккөздер арасындағы басты қайшылық — ұшаққа тікелей қауіптің бар-жоғы. Стөре ұшақ «дроннан дәл қағылып қалды» деп мәлімдеді, ал Норвегия мемлекеттік хатшысы Бханужа Расиах пен Президент Әкімшілігінің дереккөзі кейін дронның ұшаққа қаншалықты жақындағаны белгісіз екенін, ал қауіп сипаттамасын «асқындырылған» деп атады. Сонымен қатар бір дереккөз ұшу кешігуін 7 қыркүйекке, ал басым көпшілігі 8 қыркүйекке жатқызады. Дереккөздер 8 қыркүйектегі оқиғаға қатысқан дрондар саны бір ме, екі ме дегенде де келіспейді. Ақырында, украиндық дереккөз ұшақ пен дрон бір мезгілде ауада болмады, ұшақ радардан дрон жоғалғаннан кейін ғана ұшты деп келтіреді, бұл Стөре сипаттаған «дәл қағылу» бейнесіне қарама-қайшы.
Оқиға тарихы
Норвегия королі Харальд V 28 тамызда 89 жасында қайтыс болды; оның жерлеуі Ослода 9 қыркүйекте өтті. 8 қыркүйекте шамамен 16:20 жергілікті уақытпен «Shahed» типті дрон Украина жағынан Молдова әуе кеңістігіне кірді, бұл ішінара жабылуға және Зеленскийдің ұшуын қосқанда үш ұшу мен төрт қону-ұшудың кешігуіне әкеп соқтырды. Молдова билігі дрон Рискан ауданындағы күнбағыс алқабына құлап, өрт тудырғанын, бірақ зардап шеккендер жоқ екенін хабарлады. Румыния F-18 ұшақтарын көкке көтерді және Яссы әуежайының жұмысын уақытша тоқтатты. 8–9 қыркүйек түнінде ресейлік дрондар Украина–Молдова шекарасындағы инфрақұрылымды қайтадан соқты; Молдова президенті Майя Санду Украинамен шекарадағы өткізу пунктіне жасалған ресейлік дрон соққысын, онда екі адам қаза тапқанын айыптады.